कन्दर्प (kandarpa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishकन्दर्प - kandarpa - - particular rAga
कन्दर्प - kandarpa - - god of love
कन्दर्प - kandarpa - - kind of time
कन्दर्प - kandarpa - - love
कन्दर्प - kandarpa - - lust
कन्दर्प - kandarpa - - penis
कन्दर्प - kandarpa - Name - cupid
Wilson
EnglishApte
Englishकन्दर्पः [kandarpḥ], 1 of Cupid, the god of love
प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः 1.28
कन्दर्प इव रूपेण
Love. (कन्दर्प is thus derived: कं दर्पयामीति मदाज्जातमात्रो जगाद च । तेन कंदर्प- नामानं तं चकार चतुर्मुखः ॥) -कूपः pudenda muliebre. -ज्वरः fever of love, passion, vehement desire. -दहनः, -मथनः of Śiva. -मुषलः, -मुसलः the male organ of generation.
शृङ्खलः membrum virile.
a particular mode of sexual enjoyment or coitus (रतिबन्ध).
Apte 1890
Englishकंदर्पः 1 N. of Cupid, the god of love
प्रजनश्चास्मि कंदर्पः Bg. 10. 28
कंदर्प इव रूपेण Mb.
2 Love. (कंदर्प is thus derived:
कं दर्पयामीति मदाज्जातमात्रो जगाद च । तेन कंदर्पनामानं तं चकार चतुर्मुखः ॥)
Comp.
कूपः pudenda muliebre.
ज्वरः fever of love, passion, vehement desire.
दहनः,
मथनः N. of Śiva.
मुषलः,
मुसलः the male organ of generation.
शृंखलः {1} membrum virile. {2} a particular mode of sexual enjoyment or coitus (रतिबंध).
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishकन्दर्प कन्दर्प, अस्, m. (fr. कम्-दर्प,
‘how haughty
’ or, according to others, ‘the in-
flamer even of the chief of gods
’ see 3. क), N.
of the deity Kāma, or the god of love, the Cupid of
the Hindū mythology
love
(आ), f. one of the pre-
siding female deities of the Jainas executing the
orders of the fifteenth Arhat.
—कन्दर्प-कूप,
अस्, m. pudendum muliebre, (‘a well of love.’)
—कन्दर्प-केतु, उस्, m., N. of a prince.
—कन्-
दर्प-केलि, इस्, m. title of a work.
—कन्दर्प-
जीव, अस्, m., N. of a plant, = काम-वृद्धि.
—कन्-
दर्प-ज्वर, अस्, m. passion, desire.
—कन्दर्प-
दहन, अम्, n. a section of the Śiva-purāṇa.
—कन्दर्प-मुसल, अस्, m. membrum virile.
—कन्दर्प-शृङ्खल, अस्, m. a kind of coitus.
—कन्दर्प-सिद्धान्त, अस्, m., N. of a scholiast
on Supadma.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiकन्दर्पः
- कं कुत्सितो दर्पो यस्मात्
कामदेव
कन्दर्पः
- कं कुत्सितो दर्पो यस्मात्
प्रेम
कन्दर्पः
- कं कुत्सितो दर्पो यस्मात्+ब+स
कामदेव
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकन्दर्प
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಮ /ಮನ್ಮಥ
निष्पत्तिः - > दृप (हर्षमोहनयोः) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > कम् इति मान्तमव्ययम् (कम् शिरःसुखवारिषु - विश्व०) कम् सुखं तेन दृप्यति
प्रयोगाः - > "तत्र निश्चित्य कन्दर्पमगमत्पाकशासनः" । "कन्दर्पप्रवणमनाः सखीसिसिक्षालक्ष्येण प्रतियुवमञ्जलिं चकार" ।
उल्लेखाः - > कुमा० २-६३, माघ० ८-३५
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritजिन
पु
जिन, वीतराग, नारायण, कन्दर्प, सामान्यकेवलिन्
वीतरागो जिनः प्रोक्तो जिनो नारायणः स्मृतः ।
कन्दर्पश्च जिनश्चैव जिनः सामान्यकेवली ॥ ६२ ॥
verse 1.1.1.62
page 0005
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
Germanअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritमदनो जराभीररुनङ्गमन्मथौ कमनः कलाकेलिरनन्यजोऽङ्गजः ।
मधुदीपमारौ मधुसारथिः स्मरो विषमायुधो दर्पककामहृच्छयाः ॥ २२७ ॥
प्रद्युम्नः श्रीनन्दनश्च कंदर्पः पुष्पकेतनः ।
पुष्पाण्यस्येषुचापास्त्राण्यरी शंवरशूर्पको ॥ २२८ ॥
केतनं मीनमकरौ बाणाः पञ्च रतिः प्रिया ।
मनःशृङ्गारसंकल्पात्मानो योनिः सुहृन्मधुः ॥ २२९ ॥
मदन (पुं), जराभीरु (पुं), अनङ्ग (पुं), मन्मथ (पुं), कमन (पुं), कलाकेलि (पुं), अनन्यज (पुं), अङ्गज (पुं), मधुदीप (पुं), मार (पुं), मधुसारथि (पुं), स्मर (पुं), विषमायुध (पुं), दर्पक (पुं), काम (पुं), हृच्छय (पुं), प्रद्युम्न (पुं), श्रीनन्दन (पुं), कन्दर्प (पुं), पुष्पकेतन (पुं), पुष्पेषु (पुं), कुसुमबाण (पुं), पुष्पचाप (पुं), कुसुमधन्वन् (पुं), पुष्पास्त्र (पुं), कुसुमायुध (पुं), मीनकेतन (पुं), मकरकेतन (पुं), मीनध्वज (पुं), मकरध्वज (पुं), झषकेतन (पुं), झषध्वज (पुं), पञ्चबाण (पुं), विषमेषु (पुं), मनोयोनि (पुं), चेतोभव (पुं), शृङ्गारयोनि (पुं), शृङ्गारजन्मन् (पुं), सङ्कल्पयोनि (पुं), स्मृतिभू (पुं), आत्मयोनि (पुं), आत्मभू (पुं), मधुसुहृद् (पुं), चैत्रसख (पुं), कामारि (पुं), शंवर (पुं), शूर्पक (पुं), कामकेतन (क्ली), मीन (पुं), मकर (पुं), कामप्रिया (स्त्री), रति (स्त्री), मधु (पुं), कामसुहृद् (पुं)
Mahabharata
EnglishKandarpa = Kāma, q.v.
पुराणम्
Englishकन्दर्प / KANDARPA. Another name for kāmadeva. kāmadeva was born of the mind of brahmā and as soon as he was born he turned to brahmā and asked “Kaṁ darpayāmi?” (Whom should I make proud?) So brahmā gave him the name Kaṁdarpa alias kandarpa. (Lāvāṇakalambaka, kathāsaritsāgara, Taraṅga 6).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकन्दर्पः, (कमित्यव्ययं कुत्सायां, कं कुत्सितो दर्पःयस्मात् । यद्वा कं सुखं तेन तत्र वा दृप्यति । दृप्+ अच् । कं ब्रह्माणं प्रति दर्पितवान् वा ।)कामदेवः । इत्यमरः । १ । १ । २६ ॥
(यथा, महा-भारते १ । २१५ । १८ ॥
“साहन्त्वाममिषेकार्थमवतीर्णं समुद्रगाम् ।दृष्ट्रैव पुरुषव्याघ्र ! कन्दर्पेणाभिमूर्च्छिता” ॥
)ध्रुवकभेदः । यथा, -- सङ्गीतदामोदरः ॥
“त्रयोविंशतिवर्णाङ्घ्रिर्ध्रुवः कन्दर्पसंज्ञकः ।वीरे वा करुणे वा स्यात् खण्डताले विधीयते” ॥
वाचस्पत्यम्
SanskritBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
