| YouTube Channel

कन्दर (kandara)

 
शब्दसागरः
English
कन्दर
mfn.
(-रः-रा or -री-रं)
1. An artificial or natural cave.
2. A glen, a
defile, a valley.
m.
(-रः) A hook for driving an elephant with.
n.
(-रं) Dry ginger.
E.
कं water or the head, and दृ to divide, to
pierce, अप्
aff.
Capeller Eng
English
कन्दर
n.
cave, glen.
Yates
English
कन्दर (रः-रा-री-रं) 1.
m.
f.
n.
3.
f.
An
artificial or natural cave
a defile.
m.
Elephant hook.
n.
Dry ginger.
Wilson
English
कन्दर
mfn.
(-रः-रा or -री-रं)
1 An artificial or natural cave.
2 A glen, a defile, a valley.
m.
(-रः) A hook for driving an elephant
with.
n.
(-रं) Dry ginger.
E.
water, or the head, and दृ to divide, to pierce, अप्
aff.
Apte
English
कन्दरः [kandarḥ] रम् [ram], रम् A cave, a valley
नगमिव चारुकन्दरम् (अभिगम्य)
Rām.*
5.7.15
किं कन्दाः कन्दरेभ्यः प्रलयमुपगताः
Bh.*
3.69
वसुधाधरकन्दराभिसर्पी
V.*
1.18
Me.*
58. -रः A hook for driving an elephant. -रा, -री A cave, valley, hollow. -रम् Dry ginger.
Comp.
-आकरः a mountain.
Apte 1890
English
कंदरः,
रं A cave, a valley
किं कंदाः कंदरेभ्यः प्रलयमुपगताः Bh. 3. 69
वसुधाधरकंदराभिसर्पी V. 1. 16
Me. 56.
रः A hook for driving an elephant.
रा-री A cave, valley, hollow.
रं Dry ginger.
Comp.
आकरः a mountain.
Monier Williams Cologne
English
कन्दर f(आ) , अम्,
n.
(अस्,
m.
,
L.
) (√ कन्द् Comm. on
Uṇ.
iii, 131
कं, जलेन दीर्यते,
T.
), ‘great cliff’, an artificial or natural cave, glen, defile, valley,
R.
Pañcat.
Megh.
&c.
कन्दर
m.
a hook for driving an elephant,
L.
कन्दर
n.
ginger,
L.
Monier Williams 1872
English
कन्दर कन्दर, अस्, or ई, अम्, m. f. n.
(perhaps fr. कम्-दर), an artificial or natural cave
a glen, a defile, a valley
(अस्), m. a hook for driving
an elephant
(अम्), n. dry ginger (in this sense fr.
कन्द, ‘consisting of bulbs’?).
—कन्दर-वत्,
आन्, अती, अत्, containing caves or valleys (as a moun-
tain).
—कन्दराकार (°र-आक्°), अस्, m. a moun-
tain.
—कन्दरान्तर (°र-अन्°), अम्, n. the interior
of a cave.
—कन्दराल (°र-आल = आलय), अस्, m.,
N. of several plants, Hibiscus Populneoides
Ficus
Infectoria.
—कन्दरालक, अस्, m. the tree Ficus
Infectoria.
—कन्दरोद्भवा (°र-उद्°), f., N. of a
plant.
Macdonell
English
कन्दर kan-dara,
n.
cave
ravine
elephant 🞄goad.
Benfey
English
कन्दर कन्दर (probably + म्,
old nom. and acc.
n.
of किम्, -दॄ + अ),
m.
,
f.
ॠ, and
n.
A cave, Pañc. 93, 8.
Apte Hindi
Hindi
कन्दरः
पुं*
- कम्-दृ-अच्
"गुफा, घाटी"
कन्दरम्
नपुं*
- कम्-दृ-अच्
"गुफा, घाटी"
कन्दरः
पुं*
- कम्-दृ-अच्
अंकुश
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कन्दर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗುಹೆ /ಗವಿ /ಬೆಟ್ಟದ ಬಿಲ
निष्पत्तिः - > दृ (विदारणे)- "अप्" (३-३-५७)
व्युत्पत्तिः - > केन जलेन दीर्यते
प्रयोगाः - > "निह्रादस्ते मुरज इव चेत्कन्दरेषु ध्वनिः स्यात्"
उल्लेखाः - > मेघ० १-५६
विस्तारः - > "दरी तु कन्दरी वा स्त्री" - मेदि०
कन्दर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಕುಶ
निष्पत्तिः - > "अप्" (३-३-५७)
व्युत्पत्तिः - > कं गजशिरे दीर्यतेऽनेन
विस्तारः - > "कन्दरस्त्वङ्कुशे पुंसि गुहायां नपुंसकम्" - मेदि०
कन्दर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸಿಶುಂಠಿ
कन्दर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊಳಕೆ
L R Vaidya
English
kaMdara {% (I) m.n. %} A cave, a valley, वसुधाधरकंदराभिसर्पीं प्रतिशब्दोऽपि हरेर्हिनस्ति नागान् Vikr.ii., Megh.i.56, Bhartr.ii.68.
kaMdara {% (II) m. %} A hook for driving an elephant.
Bopp
Latin
कन्दर m. (ut videtur, ex in acc. et दर findens, a r. दॄ s.
अ) caverna, specus. DR. 5. 7.
Lanman
English
kandara, n. cave. [perhaps ‘great cleft,
kam (see ká) + dara.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कन्दर *m. = °मध्यप्रदेश, S I, 27, 1 (11 Ko.).
कन्दर 2. Gīt. 12, 24.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khrod
१) कन्दर २) कूल ३) गहन ४) गह्वर ५) मध्य ६) ७)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
दरी स्यात्कन्दरोऽखातबिले तु गह्वरं गुहा १०३३
-wordlist-
दरी (स्त्री), कन्दर (त्रि), अखातबिल (पुंक्ली), गह्वर (क्ली), गुहा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
गुहा
गुहा, पाषाणसन्धि, कन्दर, कन्दरा, दरी
गुहा पाषाणसन्धिः स्यात्कन्दरः कन्दरा दरी
verse 2.1.1.167
page 0021
Tamil
Tamil
கந்த3ர : குகை, பள்ளத்தாக்கு, அங்குசம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कन्दरं,
क्ली,
(केन जलेन दीर्य्यते दॄ + विदारे +कर्म्मणि अप् कं जलं श्लेष्मजनितं दृणाति नाश-यतीति वा दॄ + अच् ।) आर्द्रकम् इति राज-निर्घण्टः
(आर्द्रकशब्देऽस्य गुणादयो ज्ञेयाः
)
कन्दरः, पुं
स्त्री,
(केन जलेन द्रीर्य्यते विदीर्य्यतेऽसौ ।दॄ + कर्म्मणि अप् ।) गुहा इति मेदिनी
“निह्रादीचेन्मुरज इव ते कन्दरेषु ध्वनिः स्थात्” ।इति मेघदूते ५८
) कृत्रिमोऽकत्रिमो वा सजलोनिर्जलो वा गृहाकारो गिरिनितम्बदेशः इतिभरतः
तत्पर्य्यायः दरी कन्दरा इत्यमरः ।२
कन्दरी इति पञ्जिका
दरः ।इति स्वामी
(यथा, भागवते ११ ।“नानाऽमलप्रस्रवणैर्नानाकन्दरसानुभिः”
)
कन्दरः,
पुं,
(कं मातङ्गशिरो दीर्य्यतेऽनेन दॄ + करणेअप् ।) अङ्कुशः इति मेदिनी
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कन्दर
न०
कम् जलेन दीर्य्यते दृ--कर्म्मणि अप् आर्द्रके२ अङ्गुरेच राजनि० गुहाकारे पर्वतनितम्बस्थाने पुंस्त्रीअमरः स्त्रीत्वे गौरा० ङीष् स्वामी गुहायां स्त्रीठाट् अमरटीकान्तरम् “निर्ह्रादस्ते मुरज इव चेत्कन्दरेषु ध्वनिः स्यात्” मेघ० “विदूरगं प्रतिभयमस्य-कन्दरम्” माघः “नानामलप्रस्रवणैर्नानाकन्दरसानुभिः”भाग० ४, ६, १०, “अग्न्यर्थमेव शरणमुटजंवाद्रिकन्दरम्”भाग० ७, १२, १९, कन्दस्य सन्निकृष्टदेशादि अश्मादि०चतुरर्थ्यां कन्दर कन्दसन्निकृष्टदेशादौ
त्रि०
।कं गजशिरीदीर्य्यतेऽनेन करणे अप् अङ्गशे मेदि०
Capeller
German
कन्दर
n.
Höhle, Schlucht.
Burnouf
French
कन्दर कन्दर
m.
(क eau
दृ) trou
fosse, mare
caverne (?).
-- कन्दरा et कन्दरी
f.
mms.
कन्दर कन्दर
m.
(कन्द्) aiguillon de cornac.
Stchoupak
French
कन्दर-
m.
nt. caverne, ravin
m.
croc pour exciter les éléphants
-आ-
f.
caverne, ravin
-वन्त्- a. qui contient des cavernes.