कन्द (kanda)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English कन्द kanda water giver
कद kada water-giver
जलद jalada water-giver
तोयद toyada water-giver
उदकद udakada a giver of water
पाथोद pAthoda water-giver and -holder
पाथोधर pAthodhara water-giver and -holder
Wilson
EnglishApte
Englishकन्दः [kandḥ] दम् [dam], दम् 1 A bulbous root.
A bulb
किं कन्दाः कन्दरेभ्यः प्रलयमुपगताः 3.69
(fig. also)
ज्ञानकन्द.
Garlic.
A knot, swelling.
An affection of the male or female organ.
दः A cloud.
Comphor.Comp. -अशः An ascetic subsisting on roots
कन्दाशैस्त्रि- दशैश्च यत्पदरजो वन्द्यं मुकुन्दादिभिः । Chola Champu ed. by Dr. V. Raghavan (V.* 1, p.1). -मूलम् a radish. -संज्ञम् prolapsus uteri. -सारम् the garden of Indra.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishकन्द कन्द, अस्, अम्, m. n. (said to be fr. rt.
कन्), a bulbous or tuberous root
a bulb
the bulb-
ous root of Amorphophallus Campanulatus
garlic
a lump, swelling, knot
an affection of the feminine
organ, considered as a fleshy excrescence, but ap-
parently prolapsus uteri
N. of a metre of four lines
of thirteen syllables each
a cloud (in this sense fr.
कम्, water, and द).
—कन्द-गुडूची, f., N. of a
plant, = कन्द-रोहिणी, &c.
—कन्द-ज, अस्, आ, अम्,
growing from bulbs.
—कन्द-द, अस्, आ, अम्, giving
or forming bulbs.
—कन्द-फला, f., N. of a plant.
—कन्द-बहुला, f., N. of a plant.
—कन्द-मूल,
अम्, n. a radish.
—कन्द-लता, f., N. of a plant
with a bulbous root.
—कन्द-वत्, आन्, m. a species
of the Soma plant.
—कन्द-वर्धन, अस्, m.
the esculent root of Amorphophallus Campanulatus.
—कन्द-वल्ली, f., N. of a plant.
—कन्द-शूरण,
अस्, m. the plant Amorphophallus Campanulatus.
—कन्द-सञ्ज्ञ, अम्, n. prolapsus uteri
[cf.
कन्द।]
—कन्द-सम्भव, अस्, आ, अम्, growing
from bulbs.
—कन्द-सार, अम्, n. the garden or
grove of Indra.
—कन्दाढ्य, (°द-आढ्°), अस्, m.
a kind of tuberous plant.
—कन्दामृता (°द-अम्°),
f., N. of a plant, = कन्द-गुडूची.
—कन्दार्ह
(°द-अर्°), अस्, m. the plant Amorphophallus Cam-
panulatus.
—कन्दोद्भवा (°द-उद्°), f., N. of a
plant, = कन्द-गुडूची।
Benfey
EnglishHindi
Hindiएक गाँठ है, जगह है जहाँ तीन मुख्य nadis में शामिल
Apte Hindi
Hindiकन्दः
- कन्द्-अच्
गाँठदार जड़
कन्दः
- कन्द्-अच्
गाँठ
कन्दः
- कन्द्-अच्
लहसुन
कन्दः
- कन्द्-अच्
ग्रन्थि
कन्दम्
- कन्द्-अच्
गाँठदार जड़
कन्दम्
- कन्द्-अच्
गाँठ
कन्दम्
- कन्द्-अच्
लहसुन
कन्दम्
- कन्द्-अच्
ग्रन्थि
कन्दः
- कन्द्-अच्
बादल
कन्दः
- कन्द्-अच्
कपूर
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಘ /ಮೋಡ
निष्पत्तिः - > डुदाञ् (दाने) - "कः" (३-२-४)
व्युत्पत्तिः - > कं जलं ददाति
कन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರಣ ಗೆಡ್ಡೆ
कन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೆಣಸು
कन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ
कन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೆಡ್ಡೆ /ಗಿಡಗಳ ಬುಡದ ದಪ್ಪ ಬೇರು
निष्पत्तिः - > कदि (आह्वाने रोदने च)- "अच्" (३-१-१३४) । "घञ्" (३-३-१९) वा ।
व्युत्पत्तिः - > कन्दति कन्दयति कन्द्यते वा
प्रयोगाः - > "दन्ताः शोभामापुरम्भोनिधीनां कन्दोद्भेदा वैद्रुमा वारिणीव"
उल्लेखाः - > माघ० १८-३६
विस्तारः - > "कन्दोऽस्त्री सूरणे सस्यमूले जलधरे पुमान्" - मेदि० ।
L R Vaidya
EnglishAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritकसेरुक
क्ली
कसेरुक, जल, कन्द
कसेरुकं जले कन्दे पृष्टस्यास्थ्नि कसेरुका ॥ २८ ॥
verse 2.1.1.28
page 0009
कन्द
पु
कन्द, मूल, कदलिका, वारिद
मूले कदलिका कन्दः कन्दो वारिद उच्यते ॥ ५७ ॥
verse 2.1.1.57
page 0011
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
Germanअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritअर्शोघ्नः सूरणः कन्दः शृङ्गबेरकमार्दकम् ॥ ११८९ ॥
अर्शोघ्न (पुं), सूरण (पुं), कन्द (पुं), शृङ्गबेर (क्ली), आर्द्रक (पुंक्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritकरहाट
करहाट, कन्द
करहाटं भवेत्कन्दः पादो मूलं जटा शिफा ॥ १८३ ॥
verse 2.1.1.183
page 0023
मृणाल
मृणाल, बिस, कन्द
मृणालं स्याद्विसं कन्दो विसिनी नलिनी भवेत् ॥ ६८२ ॥
verse 3.1.1.682
page 0078
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: कन्दः
Root: कन्द
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Esculent root
Arum campanulatum
Tamil Kar̤aṇai
Shloka(s):
3|3|208|1 ► कन्दं त्वस्त्री चित्रदण्ड उल्लूः कण्डूरसूरणौ। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|208|2 ► अर्शोघ्नो दैत्यमदनः कचूस्तु दलकुर्चिका॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|208|1 ⇢ कन्दः (कन्द) (पुं) ⇒ Esculent root
Arum campanulatum
Tamil Kar̤aṇai ⇒
➠ 3|3|208|1 ⇢ कन्दम् (कन्द) (नपुं) ⇒ Esculent root
Arum campanulatum
Tamil Kar̤aṇai ⇒
➠ 3|3|208|1 ⇢ चित्रदण्डः (चित्रदण्ड) (पुं) ⇒ Esculent root
Arum campanulatum
Tamil Kar̤aṇai ⇒
➠ 3|3|208|1 ⇢ उल्लुः (उल्लु) (पुं) ⇒ Esculent root
Arum campanulatum
Tamil Kar̤aṇai ⇒
➠ 3|3|208|1 ⇢ कण्डूरः (कण्डूर) (पुं) ⇒ Esculent root
Arum campanulatum
Tamil Kar̤aṇai ⇒
➠ 3|3|208|1 ⇢ सूरणः (सूरण) (पुं) ⇒ Esculent root
Arum campanulatum
Tamil Kar̤aṇai ⇒
➠ 3|3|208|2 ⇢ अर्शोघ्नः (अर्शोघ्न) (पुं) ⇒ Esculent root
Arum campanulatum
Tamil Kar̤aṇai ⇒
➠ 3|3|208|2 ⇢ दैत्यमदनः (दैत्यमदन) (पुं) ⇒ Esculent root
Arum campanulatum
Tamil Kar̤aṇai ⇒
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकन्दं, क्ली (कन्दयति जिह्वायाः वैक्लव्यं जनयतिरोदयति वा भक्षयन्तं जनम् । कदि + णिच् +अच् । यद्वा कन्द्यते कन्द इति नाम्ना ज्ञायते । कदि+ कर्म्मणि + घञ् ।) शूरणः । शस्यमूलम् । इतिमेदिनी ॥
गृञ्जनम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा, महाभारते १३ । १४ । ११९ ॥
“वने निवसतां नित्यं कन्दमूलफलाशिनाम्” ॥
यथा च, शान्तिशतके । २ । २० ।-“शीतं निर्झरवारिपानमशनं कन्दः सहाया मृगाः” ॥
शूरणशब्देऽस्य विशेषो ज्ञेयः ॥
)
कन्दः, (कं जलं ददातीति । क + दा + कः ।कन्दति कन्दयति कन्द्यते वा । कदि आह्वाने रो-दने च । अच् घञ् वा ।) मेघः । इति मेदिनी ॥
योनिरोगविशेषः । तस्य निदानलक्षणे । यथा, --“दिवास्वप्नादतिक्रोधाद्व्यायामादतिमैथुनात् ।क्षताच्च नखदन्ताद्यैर्वाताद्याः कुपिता यदा ॥
पूयशोणितसङ्काशं लकुचाकृतिसन्निभम् ।उत्पद्यते यदा योनौ नाम्ना कन्दस्तु योनिजः” ॥
स चतुर्विधः । वातिकः १ पैत्तिकः २ श्लैष्मिकः ३सान्निपातिकश्च ४ । एषां यथाक्रमं लक्षणानि ।“रूक्षं विवर्णं स्फुटितं वातिकं तं विनिर्द्दिशेत् ।दाहरागज्वरयुतं विद्यात् पित्तात्मकन्तु तम् ॥
नीलपुष्पप्रतीकाशं कण्डूमन्तं कफात्मकम् ।सर्व्वलिङ्गसमायुक्तं सन्निपातात्मकं विदुः ।सन्निपातात्मकोऽसाध्यः शेषाः कृच्छ्रप्रसाधनाः” ॥
इति भाधवकरः ॥
(अस्य चिकित्सामाह भाव-प्रकाशः ॥
“गौरिकाम्रास्थि जन्तुघ्रं रजन्यञ्जनकट्फलाः ।पूरयेद्योनिमेतेषां चूर्णैः क्षौद्रसमन्वितैः ॥
त्रिफलायाः कषायेण सक्षौद्रेण च सेवयेत् ।प्रमदा योनिकन्देन व्याधिना परिमुच्यते” ॥
अन्यत्सर्व्वं योनिशव्दे द्रष्टव्यम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritकन्द पुं कन्दति कन्दयति कन्द्यते वा कदि--अच्--णिच्--अच्घञ् बा । १ शूरण (ओल) २ शस्यमात्रमूले, ३ गृञ्जनेच (गाँजर) ४ मेधे मेदि० । मेघनामनामके ५ क-र्पूरे च “कन्दमूलफलाशिनः” चातुर्मास्यव्रतविधिः“कन्दोद्भेदा वैद्रुमा वारिणीव” माघः “वने निवसतांतेषां कन्दमूलफलाशिनाम्” भा० अनु० ४१ अ० । कन्दभेदास्तेषां विशेषगुणाश्च सुश्रु० दर्शिताः यथा “कन्दानतऊर्द्ध्वं वक्ष्यामः । विदारीकन्दशतावरीविसमृणालशृङ्गा-टककशेरुकपिण्डालुकमध्वालुकहस्त्यालुककाष्ठालुकशङ्खालु-करक्तालुकेन्दीवरोत्पलकन्दप्रभृतीनि ।रक्तपित्तहराण्याहुः शीतानि मधुराणि च । गुरूणिबहुशुक्राणि स्तन्यवृद्धिकराणि च । मधुरी वृंहणो वृष्यःशीतः स्वर्य्योऽतिमूत्रलः । विदारीकन्दो बल्यस्तु पित्त-वातहरस्तु सः । वातपित्तहरी वृष्या स्वादुतिक्ता शता-वरी । महती चैव हृद्या च मेधाग्निबलवर्द्धिनी । ग्रह-ण्यर्शोविकारघ्नी वृष्या श्वेता रसायनी । कफपित्तहरा-स्तिक्तास्तस्या एवाङ्कुराः स्मृताः । अविदाहि विसम्प्रोक्तंरक्तपित्तप्रसादनम् । विष्टम्भि दुर्ज्जरं रूक्षं विरसं मारु-तावहम् । गुरुविष्टम्भिशीतौ च शृङ्गाटककशेरुकौ ।पिण्डालुकं कफकरं गुरु वातप्रकोपणम् । सुरेन्द्रकन्दःश्लेष्मघ्नो विपाके कटुपित्तकृत् । वेणोः करीरा गुरवःकफमारुतकोपनाः । स्थूलशूरणमाणकप्रभृतयः कन्दाईषत्कषायाः कटुका रूक्षा विष्टम्भिनो गुरवः कफवातलाःपित्तहराश्च । माणकं स्वादु शोतञ्च गुरु चापि प्रकीर्त्ति-तम् । स्थूलकन्दस्तु नात्युष्णः शूरणो गुदकीलहा ।कुमुदोत्पलपद्मानां कन्दा मारुतकोपनाः । कषायाःपित्तशमना विपाके मधुरा हिमाः । वाराहकन्दः श्ले-ष्मघ्नः कटुको रसपाकतः । मेहकुष्ठकृमिहरो बल्यो वृषोरसायनः” । भावप्र० उक्तगुणादि तत्तच्छब्दे दृश्यम् ।माधवनिदानोक्ते ६ योनिरोगभेदे । “दिवास्नप्नादतिक्रोधाद्व्यायामादतिमैथुनात् । क्षताच्च नखदन्ताद्यैर्वा-ताद्याः कुपितायदा । पूयशोणितसङ्काशोलकुचाकृति, सन्निभः । उत्पद्यते यदा योनौ नाम्ना कन्दस्तु योनिजः”स चतुर्विधः वातापत्तकफसन्निपातजभेदैः । “रूक्षं विवर्णंस्फुटितं वातिकं तम् विनिर्द्दिशेत् । दाहरोगज्वरयुतंबिद्यात् पित्तात्मकन्तु तम् । नीलपुष्पप्रतोकाशं कण्डूमन्तंकफात्मकम् । सर्व्वलिङ्गसमायुक्तं सन्निपातात्मकं विदुः ।सन्निपातात्मकोऽसाध्यः शेषाः कृच्छ्रप्रसाधनाः” ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.