कनक (kanaka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
Englishकनक (-कं) Gold.
(-कः)
1. The name of a tree which bears red
flowers, (Butea frondosa:) see पलाश.
2. Thorn apple, (Datura
metel, &c.)
3. Another plant, (Mesua ferrea:) see नागकेशर.
4.
Mountain ebony, (Bauhinia variegata, &c.) see काञ्चनाल.
5. A
black sort of agallochum.
6. A shrub yielding a yellow fragrant
flower, (Michelia champaca.)
कन to shine, अक Unādi
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishकनक - kanaka -
कनक - kanaka - - several other plants
कनक - kanaka - - kind of decoction
कनक - kanaka - - Indian rose chestnut [ Mesua Roxburghii - Bot. ]
कनक - kanaka - - thorn-apple
कनक - kanaka - - gold
Wilson
Englishकनक
(-कं) Gold.
(-कः)
1 The name of a tree which bears red flowers, (Butea frondosa:) see
पलाश.
2 Thorn apple, (Datura metel, &c)
3 Another plant, (Mesua ferrea:) see नागकेशर.
4 Mountain ebony, (Bauhinia variegata, &c.) see काञ्चनाल.
5 A black sort of agallochum.
6 A shrub yielding a yellow fragrant flower, (Michelia champaca.)
कन to shine, अक Uṇādi
Apte
Englishकनकम् [kanakam], Gold
कनकवलयं स्रस्तं स्रस्तं मया प्रतिसार्यते 3.12
2, 39, 67.
कः The Palāś tree.
The Dhattūra tree (several other plants as गुग्गुळ, चन्दन, चम्पक )
Mountain ebony. -अङ्गदम् a gold bracelet. -अचलः, -अद्रिः, -गिरिः, -शैलः epithets of the mountain Sumeru
अधुना कुचौ ते स्पर्धेते किल कनकाचलेन सार्धम् 2.9. -अध्यक्षः the treasurer. -आह्वः the धत्तूर tree. (-ह्वम्) नागकेशर. -आलुका a golden jar or vase.-आह्वयः the Dhattūra tree. (-यम्) a flower. -कदली A species of plantain
क्रीडाशैलः कनककदलीवेष्टनप्रेक्षणीयः 79. -कारः A goldsmith. -क्षारः borax. -टङ्कः a golden hatchet. -दण्डम्, -दण्डकम् (golden-sticked) the royal parasol. -दण्डिका a golden sheath for a sword
2. -निकषः a streak of gold (rubbed on a touch-stone). -पट्टम् Gold brocade cloth
पीतं कनक- पट्टाभं स्रस्तं तद्वसनं शुभम् 5.15.45. -पत्रम् an earornament made of gold
जीवेति मङ्गलवचः परिहृत्य कोपात् कर्णे कृतं कनकपत्रमनालपन्त्या Ch. 1. -परागः gold-dust. -पर्वतः The mountain Meru
* 12. -पलः a kind of fish. (-लम्) a weight of gold (equal to 16 Maṣakas or about 28 grains). -प्रभ bright as gold. (-भा) the महाज्योतिष्मती plant. -प्रसवा the स्वर्णकेतकी plant. -भङ्गः a piece of gold. -रम्भा the स्वर्णकदली plant.
रसः a yellow orpiment.
fluid gold. -शक्तिः of Kārttikeya. -सूत्रम् a gold necklace
काक्या कनकसूत्रेण कृष्णसर्पो विनाशितः 1.27. -स्थली 'a land of gold', gold mine.
Apte 1890
Englishकनकं Gold
कनकवलयं स्रस्तं स्रस्तं मया प्रतिसार्यते Ś. 3. 13
Me. 2, 37, 67.
कः 1 The Palāśa tree.
2 The Dhattūra tree.
3 Mountain ebony.
Comp.
अंगदं a gold bracelet.
अचलः,
अद्रिः,
गिरिः,
शैलः epithets of the mountain Sumeru
अधुना कुचौ ते स्पर्धेते किल कनकाचलेन सार्धम् Bv. 2. 9.
अध्यक्षः the treasurer.
आह्वः the धत्तूर tree. (
ह्वं) = नागकेशर.
आलुका a golden jar or vase.
आह्वयः the Dhattūra tree. (
यं) a flower.
क्षारः borax.
टंकः a golden hatchet.
दंडं
दंडकं (golden-sticked) the royal parasol.
दंडिका a golden sheath for a sword &c.
Mu. 2.
निकषः a streak of gold (rubbed on a touch-stone).
पत्रं an earornament made of gold
जीवेति मंगलवचः परिहृत्य कोपात् कर्णे कृतं कनकपत्रमनालपंत्या Ch. P. 10.
परागः gold-dust.
पलः a kind of fish. (
लं) a weight of gold.
प्रभ a. bright as gold. (
भा) the महाज्योतिष्मती plant.
प्रसवा the स्वर्णकेतकी plant.
भंगः a piece of gold.
रंभा the स्वर्णकदली plant.
रसः {1} a yellow orpiment. {2} fluid gold.
शक्तिः N. of Kārtikeya.
सूत्रं a gold necklace
काक्या कनकसूत्रेण कृष्णसर्पो विनाशितः Pt. 1. 207.
स्थली ‘a land of gold, ’ gold mine.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishकनक कनक, अम्, n. (said to be fr. rt. कन्),
gold
N. of several plants, Datura Metel and Fastuosa,
thorn apple
Mesua Ferrea
Michelia Champaka
Butea Frondosa
Bauhinia Variegata
a black sort
of Agallochum or sandal-wood
(अस्), m., N. of a
prince, a son of Durdama
N. of a son of a goddess
N. of a minister of Narendrāditya
(आस्), m. pl., N.
of a people
(आ), f. one of the seven tongues of fire.
—कनक-कुण्डला, f. the mother of Harikeśa.
—कनक-क्षर, अस्, m. borax.
—कनक-गिरि,
इस्, m., N. of the founder of a sect.
—कनक-टङ्क,
अस्, m. a golden hatchet.
—कनक-तालाभ (°ल-
आभा), अस्, आ, अम्, bright as a golden palm tree.
—कनक-दण्डक, अस्, m. the royal parasol
(golden-sticked).
—कनक-दत्त, अस्, m. the son
of Nidhipati.
—कनक-ध्वज, अस्, m., N. of a son
of Dhṛta-rāṣṭra.
—कनक-पराग, अस्, m. gold-
dust.
—कनक-पल, अस्, m. a Pala, a weight of
gold and silver equal to sixteen Māṣakas, or about
280 grains troy.
—कनक-पिङ्गल, N. of a Tīrtha.
—कनक-पुर, अम्, ई, n. f., N. of a town.
—क-
नक-प्रभा, f., N. of a plant
N. of a metre con-
sisting of four lines of thirteen syllables each
N. of
a princess
(अस्, आ, अम्), bright as gold.
—कनक-
प्रसवा, f., N. of a plant.
—कनक-भङ्ग, अस्,
m. a piece of gold.
—कनक-मय, अस्, ई, अम्,
golden, consisting or made of gold.
—कनक-
मुनि, इस्, m., N. of a Buddha.
—कनक-रम्भा,
f., N. of a plant.
—कनक-रस, अस्, m. fluid
gold
a yellow orpiment.
—कनक-रेखा, f., N. of
a daughter of Kanaka-prabhā.
—कनकलोद्भव,
अस्, m. (fr. कनक-कल-उद्भव ?), resin of the
plant Shorea Robusta.
—कनक-वती, f., N. of the
residence of king Kanaka-varṇa
[cf. कनका-वती।]
—कनक-वर्ण, अस्, m., N. of a king supposed to
be a former manifestation of Śākya-muni.
—कनक-
वाहिनी, f., N. of a river (‘gold stream’).
—कनक-
विग्रह, अस्, m., N. of a king of Viśālapurī.
—क-
नक-शक्ति, इस्, m. an epithet of Kārttikeya
[cf.
शक्ति-धर।]
—कनक-सूत्र, अम्, n. a gold
cord.
—कनक-स्तम्भ-रुचिर, अस्, आ, अम्, shin-
ing with columns of gold.
—कनक-स्थली, f. a gold
mine, golden soil.
—कनकाङ्गद (°क-अन्°), अस्,
m., N. of a son of Dhṛta-rāṣṭra.
—कनकाचल
(°क-अच्°), अस्, m. the golden mountain
an epithet
of the mountain Sumeru.
—कनकाद्रि-खण्ड
(°क-अद्°), अम्, n. a section of the Skanda-purāṇa.
—कनकाध्यक्ष (°क-अध्°), अस्, m. the trea-
surer or superintendent of the gold.
—कनकायु
(°क-आयु), उस्, m., N. of a son of Dhṛta-rāṣṭra
(a
various reading has करकायु।)
—कनकालुका (°क-
आल्°), f. a golden jar or vase.
—कनका-वती, f. a
proper name.
—कनकावती-माधव, अस्, m. title
of a work.
—कनकाह्व (°क-आह्°), अम्, n. the
blossom of the tree Mesua Ferrea.
—कनकाह्वय,
अस्, m. the thorn apple
Mesua Ferrea
N. of a
Buddha.
—कनकेश्वर-तीर्थ (°क-ईश्°), अम्, n.,
N. of a Tīrtha.
Macdonell
Englishकनक kán-aka, gold
thorn apple
N.
🞄-kadalī, species of plantain
-daṇḍa, 🞄royal umbrella
-pura, , ī, N. of a city
🞄-prabhā, N. of a princess
-mañjarī, N.
🞄-maya, (ī) golden
-rasa, fluid gold
🞄-rekhā, N.
-latā, golden creeper
-lekhā, 🞄f. N. of a princess
-valaya, golden 🞄bracelet
-vāhinī, N. of a river
-śikharin, golden peaked, ep. of Meru
-sūtra, 🞄n. golden chain
-adri, ep. of Meru.
Hindi
Hindiसोना
Apte Hindi
Hindiकनकम्
- कन्-वुन्
सोना
कनकः
- कन्-वुन्
ढाक का वृक्ष
कनकः
- कन्-वुन्
धतूरे का वृक्ष
कनकः
- कन्-वुन्
पहाड़ी आबनूस
कनकम्
- कन+विन्
सोना
कनकः
- -
पलाश वृक्ष
कनकः
- -
धतूरे का पौधा
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकनक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುತ್ತುಗದ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > कनी (दीप्तिकान्तिगतिषु) - "वुन्" (उ० ५-३५)
व्युत्पत्तिः - > कनति
कनक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಕುಳ ವೃಕ್ಷ /ಪವಳದ ಗಿಡ
कनक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದತ್ತೂರಿ ಗಿಡ
कनक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಪಿಗೆ ಮರ
कनक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ
कनक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಂಗಾಂಚಾಳ ಗಿಡ
कनक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುವರ್ಣ /ಚಿನ್ನ
प्रयोगाः - > "वरणः कनकस्य मानिनीं दिवमङ्गादमराद्रिरागताम्"
उल्लेखाः - > नैष० २-८६
विस्तारः - > "कनकं हेम्नि पुंसि स्यात् किंशुके नागकेसरे । धत्तूरे काञ्चनारे च कालीये चम्पकेऽपि च" - मेदि० ।
L R Vaidya
EnglishEdgerton Buddhist Hybrid
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetanka na ka
कनक
sa le sbram
१) कनक २) चामीकर २) चातरूप
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritस्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकं
खर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।
स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनं
कल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥
कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।
तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥
जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
रूप्य (क्ली), कलधौत (क्ली), तार (क्ली), रजत (क्ली), श्वेत (क्ली), दुर्वर्णक (क्ली), खर्जूर (क्ली), हिमांश्वाह्वय (क्ली), हंसाह्वय (क्ली), कुमुदाह्वय (क्ली), सुवर्ण (पुंक्ली), स्वर्ण (पुंक्ली), हेमन् (क्ली), हेम (पुंक्ली), हिरण्य (पुंक्ली), हाटक (पुंक्ली), वसु (क्ली), अष्टापद (पुंक्ली), काञ्चन (क्ली), कल्याण (क्ली), कनक (क्ली), महारजन (क्ली), रै (पुंस्त्री), गाङ्गेय (क्ली), रुक्मन् (क्ली), कलधौत (क्ली), लोहोत्तम (क्ली), वह्निबीज (क्ली), गारुड (क्ली), गैरिक (क्ली), जातरूप (क्ली), तपनीय (क्ली), चामीकर (क्ली), चन्द्र (पुंक्ली), भर्मन् (क्ली), अर्जुन (क्ली), निष्क (क्ली), कार्तस्वर (क्ली), कर्बुर (क्ली), जाम्बूनद (क्ली), शातकुम्भ (क्ली), रजत (क्ली), भूरि (क्ली), भूत्तम (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritहेमन्
हेमन्, स्वर्ण, जातरूप, सुवर्ण, भर्मन्, रुक्म, हाटक, शातकुम्भ, गाङ्गेय, गैरिक, भूरि, चन्द्र, रै, कल्याण, निष्क, अष्टापद, जाम्बूनद, हिरण्य, कनक, महारजत, काञ्चन, कार्तस्वर, चामीकर, कर्बुर, तपनीय
हेम स्वर्णं जातरूपं सुवर्णं,
भर्मं रुक्मं हाटकं शातकुम्भम् ।
गाङ्गेयं स्याद्गैरिकं भूरि चन्द्रं,
राः कल्याणं निष्कमष्टापदं च ॥ १७३ ॥
जाम्बूनदं हिरण्यं कनकमहारजतकाञ्चनानि स्युः ।
कार्तस्वरचामीकरकर्बुरतपनीयनामानि ॥ १७४ ॥
verse 2.1.1.173
page 0022
नाममाला
Sanskritहेमन्, अष्टापद, स्वर्ण, कनक, अर्जुन, काञ्चन, सुवर्ण, हिरण्य, भर्म, जातरूप, हाटक, तपनीय, कलाधौत, कार्तस्वर, शिलोद्भव
हेम चाष्टापदं स्वर्णं कनकार्जुनकाञ्चनम् ।
सुवर्णं हिरण्यं भर्मं जातरूपं च हाटकम् ॥ ९३ ॥
तपनीयं कलाधौतं कार्तस्वरशिलोद्भवम् ।
verse 0.1.1.93
page 0047
एकाक्षरनाममाला
Sanskritरा, द्रव्य, कनक, आश्रय, नीरद
रामे वज्रे च शब्दे स्यात् रा द्रव्ये कनके पुनः ।
आश्रये नीरदे च स्यात् रुः सूर्ये रक्षणेऽपि च ॥ ३७ ॥
verse 1.1.1.37
page 0121
Mahabharata
EnglishKanaka = Śiva (1000 names^2).
पुराणम्
Englishकनक / KANAKA. A big forest on the southern base of mahāmeru. Añjanādevī gave birth to hanūmān in this forest. (uttara rāmāyaṇa).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकनकं, (कनति दीप्यते इति । कनी दीप्तौ +कृञादिभ्यो वुन् ।) स्वर्णम् । इत्यमरः । २ । ९ ।९४ ॥
(यथा, मेघदूते । २ ।“तस्मिन्नद्रौ कतिचिदबला विप्रयुक्तः स कामीनीत्वा मासान् कनकवलयभ्रंशरिक्तप्रकोष्ठः” ॥
)
कनकः, (कनति दीप्यते यः । कनी दीप्तौ + कृञा-दिभ्यो वुन् ।) पलाशवृक्षः । नागकेशरवृक्षः ।धूस्तूरवृक्षः । (यथा, इन्द्रजालतन्त्रे ।“कपालं मानुषं गृह्य कनकस्य फलानि च” ॥
)काञ्चनालवृक्षः । कालीयवृक्षः । चम्पकवृक्षः । इतिमेदिनी ॥
कासमर्द्दवृक्षः । कणगुग्गुलुवृक्षः । इतिराजनिर्घण्टः ॥
लाक्षातरुः । इति शब्दमाला ॥
(शिवः । यथा, महाभारते । १३ । १७ । ९२ ।“उपकारः प्रियः सर्व्वः कनकः काञ्चनच्छविः” ॥
यदुवंशीयस्य दुर्द्दमस्य पुत्त्रः ।यथा, हरिवंशे ३३ । ६ ।“दुर्द्दमस्य सुतो धीमान् कनको नाम नामतः” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritकनक कनी दीप्तौ कृञादि० वुन् । १ स्वर्ण्णे अमरः ।२ पलाशवृक्षे ३ नागकेषरे ४ धस्तूरे ५ काञ्चनालवृक्षे ६ कालीय-वृक्षे ७ चम्पकवृक्षे च मेदि० । ८ कासमर्द्दवृक्षे राजनि०९ लाक्षातरौ शब्दमा० । “सुप्तः सन् कनकपलाशकर्ण्णिकारान्”सुश्रु० । “सौदामन्या कनकनिकषस्निग्धया दर्शयोर्व्वीम्”“नीत्वा मासान् कनकवलयभ्रंशरिक्तप्रकोष्ठः” । अन्वेष्टव्यैःकनकसिकतामुष्टिनिक्षेपगूढै” मेध० “कनककुण्डलवान्किरिटी” विष्णुध्यानम् “कनकचषकमेतद्रोचनालोहितेन”माघः । “अद्यापि तां कनकचम्पकदामगौरीम्” चोर-प० । कूर्मविभागे बृह० सं० “अपरस्याम् मणिसान्वित्यु-क्रम्य तारक्षितिबृद्ध्ववैश्यकनकशकाः” इत्युक्ते १० पश्चिम-देशस्थदेशभेदे । कनकस्येम् परिमाणम् अण् । कानकतत्परिमाणे निष्कादौ । काञ्चनोत्पत्तिकथा चअग्निरेतःशब्दे ५९ पृष्ठे उक्ता । भावप्र० तदुत्पत्तिगुणा-दिकमुक्तं यथा “पुरा निजाश्रमस्थानां सप्तर्षीणां जिता-त्मनाम् । मरीचिरङ्गिराअत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।वशिष्टश्चेति सप्तैते कीर्त्तिताः परमर्षयः । पत्नीर्बि-लोक्य लावण्यलक्ष्मीसम्पन्नयौवनाः । कन्दर्पदर्पविध्वस्त-चेतसो जातवेदसः । पतितं यद्धरापृष्ठे रेतस्तद्धेमतामगात् ।कृत्रिमञ्चापि भवति तद्रसेन्द्रस्य येधतः । तारं शुल्वोत्थितंस्निग्धं कोमलं गुरु हेम सत् । (सत् उत्तमम्) तच्छेतं कठिनंरूक्षं विवर्णं समलं दलम् । दाहे च्छेदे सितं स्वेतंकषे त्याज्यं लघु स्फुटम् । सुवर्णं शीतलं वृष्यं वल्यंगुरु रसायनम् । स्वादुतिक्तञ्च तुवरं पाके च स्वादुपिच्छिलम् । पवित्रं वृंहणं नेत्र्यं मेधास्मृतिमतिप्रदम् । हद्यम्धयुष्करं कान्तिवाग्विशुद्धिस्थिरत्वकृत् ।विषद्वयक्षयोन्मादत्रिदोषज्वरशोषजित् । बल्यं सवीर्य्यंहरते नराणां रोगव्रजान् शोषयतीह काये । असौख्यकृच्चा-पि सदा सुवर्णमशुद्धमेतन्मरणञ्च कुर्य्यात् । असम्यग्मारितंस्वर्णं वलं वीर्य्यञ्च नाशयेत् । करोति रोगान् मृत्युञ्चतद्धन्याद्यत्नतस्ततः” ।
Burnouf
Frenchकनक कनक (कन्
sfx. अक) or. -- S. nom de
plusieurs végétaux à fleurs jaunes: butea frondosa, datura metel ou
pomme épineuse, mesua ferrea, bauhinia variegata ou ivoire de montagne,
agallochum ou aloès noir, michelia tehampaca, etc.
कनकतालाभ a. (ताल
आ
भा) brillant comme un
palmier d'or.
कनकदण्डक parasol royal.
कनकध्वज a. qui a une bannière d'or
ép. de
Dhṛtarāṣṭra.
कनकपल pala d'or, poids égal à 16 मषस्।
कनकाचल (अचल) le Mont-d'or, le Meru.
कनकाध्यक्ष (अध्यक्ष) trésorier.
कनकालुका (आलु) vase d'or.
Stchoupak
Frenchकनक-
nt. or
iic. en or
de diverses plantes
-मय- -ई-
a. d'or
-वती- d'une femme.
°कदली- variété de bananier.
°कलश- d'un homme.
°दण्ड- nt. parasol royal
°दण्डिका- gaine d'or.
°दत्त- d'un homme.
°ध्वज- héros du MhBh.
°प्रभा- d'une princesse.
°मञ्जरी- d'une femme.
°रस- or liquide, flot d'or.
°रेखा- °लेखा- d'une femme.
°वर्मन्- d'un marchand.
°शक्ति- ép. de Kārttikeya.
°शिखरिन्- ép. du Meru.
°सूत्र- nt. collier ou chaîne d'or.
°हरिण- gazelle couleur d'or (sous l'aspect de laquelle Mārīca a
entraîné Rāma loin de son ermitage)
°हरिण-च्छद्म-विधि-
subterfuge qui consiste à se déguiser en gazelle d'or.
कनकाक्ष- d'un roi.
कनकाङ्गद- nt. bracelet d'or.
कनकाद्रि- ép. du Meru.
कनकाब्ज- nt. lotus d'or
°निभ- a. pareil à un lotus d'or.
कनकायु(स्)- lire करकायु-।
कनकासन- nt. trône.
कनकोज्ज्वलि- a. reluisant d'or.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
