कदम्ब (kadamba)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishकदम्बः [kadambḥ] कदम्बकः [kadambakḥ], कदम्बकः [कद् करणे अम्बच् Tv.]
A kind of tree (Stephegyne Parviflora Korth] (said to put forth buds at the roaring of thunder-clouds)
कतिपयकुसुमोद्गमः कदम्बः 3.2, 42
3.7
25
12.99
मुक्त्वा कदम्ब-कुटजार्जुन-सर्ज-नीपान् 3.13. The tree is common throughout India except in Konkan. Its fruit is hard and inedible.
A kind of grass.
Turmeric.
The mustard-seed plant.
A particular mineral substance.
Dust.
Fragrance
कदम्बः पुंसि नीपे स्यात्तिनिशे वरुणद्रुमे । धूल्यां समूहे गन्धे च ... Nm. -म्बी of a plant (देवदाली). 6
5.18. -म्बम् A multitude.
कम् A multitude, group
छायाबद्धकदम्बकं मृगकुलं रोमन्थमभ्य- स्यतु 2.6.
The flower of the Kadamba tree
पृथुकदम्बकदम्बकराजितम् 5.9.
A kind of grass (देवताड).
अनिलः a fragrant breeze (charged with the odour of Kadamba flowers)
ते चोन्मीलितमालतीसुरभयः प्रौढाः कदम्बानिलाः K. 1.
Autumn (वर्षर्तु)
इदं कदम्बानिलभर्तुरत्यये 4.24. -कारेकन्यायः see under न्याय. -पुष्पा, -ष्पी a plant the flowers of which resemble those of Kadamba. -ब्रह्ममण्डलम् (in Astro.) The polar circle of the ecliptic. -युद्धम् A kind of amorous play
Vātsyā. -वायुः a fragrant breeze
˚अनिल.
Apte 1890
Englishकदंबः,
कदंबकः [कद् करणे अंबच् Tv.] 1 A kind of tree (said to put forth buds at the roaring of thunderclouds)
कतिपयकुसुमोद्गमः कदंबः U. 3. 20, 42
Māl. 3. 7
Me. 25
R. 12. 99.
2 A kind of grass.
3 Turmeric.
4 The mustard-seed plant.
5 A particular mineral substance.
बी N. of a plant (देवदाली). Ś. 6
U. 5. 18.
बं A multitude.
कं 1 A multitude, group
छायाबद्धकदंबकं मृगकुलं रोमंथमभ्यस्यतु Ś. 2. 6.
2 The flower of the Kadamba tree
पृथुकदंबकदंबकराजितं Ki. 5. 9.
3 A kind of grass (देवताड).
Comp.
अनिलः {1} a fragrant breeze (charged with the odour of Kadamba flowers)
ते चोन्मीलितमालतीसुरभयः प्रौढाः कदंबानिलाः K. P. 1. {2} spring.
कोरकन्यायः see under न्याय.
पुष्पा,
ष्पी a plant the flowers of which resemble those of Kadamba.
वायुः a fragrant breeze
= °अनिल.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishकदम्ब कदम्ब, अस्, m. (said to be fr. 1.
कद्), the tree Nauclea Cadamba, a tree with orange-
coloured fragrant blossoms
the mustard-seed plant,
Sinapis Dichotoma
a kind of grass, Andropogon
Serratus
a particular mineral substance
turmeric
(ई), f., N. of a plant
(अम्), n. a multitude, an as-
semblage or collection.
—कदम्ब-पुष्पा or ई, f.
a plant, the flowers of which resemble those of the
Kadamba, commonly called Mandīri.
—कदम्ब-
वायु, उस्, m. a fragrant breeze.
—कदम्बानिल
(°ब-अन्°), अस्, m. a fragrant breeze, spring.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiकदम्बः
- कद्-अम्बच्
एक प्रकार का वृक्ष
कदम्बः
- कद्-अम्बच्
एक प्रकार का घास
कदम्बः
- कद्-अम्बच्
हल्दी
कदम्बः
- कद्+अम्बच्
धूल
कदम्बः
- कद्+अम्बच्
सुगन्धि
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकदम्ब
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಪವೃಕ್ಷ /ಉತ್ತಮ ಜಾತಿಯ ಈಚಲು ಮರ
कदम्ब
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾಸುವೆ
निष्पत्तिः - > कद (वैक्लव्ये) - "अम्बच्" (उ० ४-८२)
प्रयोगाः - > "तत्सम्पर्कात् पुलकितमिव प्रौढपुष्पैः कदम्बैः"
उल्लेखाः - > मेघ० १-२७
कदम्ब
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮೂಹ /ಗುಂಪು
प्रयोगाः - > "अस्याः खलुग्रन्थिनिबद्धकेशमल्लीकदम्बप्रतिबिम्बवेषात्"
उल्लेखाः - > नैष० ७-८८
विस्तारः - > "कदम्बं नुकुरुम्बे स्यान्नीपसर्षपयोरपि" - मेदि० ।
L R Vaidya
EnglishAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritकदम्ब
पु
कदम्ब, कुमातृक, सर्षप, वृक्षभेद
कुमातृकः कदम्बः स्यात् कदम्बः सर्षपः स्मृतः ।
कदम्बो वृक्षभेदश्च कदम्बो निर्गुणः पुमान् ॥ ८१ ॥
verse 1.1.1.81
page 0006
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanWordnet
Sanskrit कदम्ब
एकः औषधीयः क्षुपः ।
"कदम्बवल्लर्याः उल्लेखः कोषे अस्ति"
Sanskrit Tibetan
Tibetanka dam pa
१) कदम्ब २) नीप ३) प्रियक ४) हलि / हलिप्रिय
skol
१) आवट (?) २) कदम्ब ३) क्चथते ४) क्षरम् (?) ५) निष्पक्व
khor mang can
१) कदम्ब २) बहुवारक
shing ka dam pa
१) कदम्ब २) बहुवारक
ngang pa'i tshogs
कदम्ब
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritमाक्षिकं तु कदम्बः स्याच्चक्रनामाजनामके ॥ १०५४ ॥
माक्षिक (क्ली), कदम्ब (पुं), चक्रनामन् (पुं), अजनामक (पुं)
कर्कन्धुः कुवली कोलिर्बदर्यथ हलिप्रियः ।
नीपः कदम्बः सालस्तु सर्जोरिष्टस्तु फेनिलः ॥ ११३८ ॥
कर्कन्धु (पुं), कुवली (स्त्री), कोलि (स्त्री), बदरी (स्त्री), हलिप्रिय (पुं), नीप (पुं), कदम्ब (पुं), साल (पुंक्ली), सर्ज (पुं), अरिष्ट (पुं), फेनिल (पुं)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskritवेध्यं निमित्तं बाणे तु लक्ष्यहा मर्मभेदनः ॥ १४१ ॥
वीरश्च वीरशङ्कुश्च कदम्बोऽप्यस्त्रकण्टकः ।
निमित्त (क्ली), लक्षहन् (पुं), मर्मभेदन (पुं), वीर (पुं), वीरशङ्कु (पुं), कदम्ब (पुं), अस्त्रकण्टक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritनिकर
निकर, निकाय, निवह, विसर, व्रज, पुञ्ज, समूह, सञ्चय, समुदय, सार्थ, यूथ, निकुरम्ब, कदम्ब, पूग, राशि, चय, समवाय, वृन्द, सन्दोह, समाज, वितान, संहति, प्रकर, घन, ओघ, संघ, संघात, व्रात, कुल, उत्कर, पटल, पेटक, चक्र, चक्रवाल, मण्डल, जाल, जात, व्यूह, वार, स्तोम
निकरनिकायनिवहविसरव्रजपुञ्जसमूहसञ्चयाः,
समुदयसार्थयूथनिकुरम्बकदम्बकपूगराशयः ।
चयसमवायवृन्दसन्दोहसमाजवितानसंहति-
प्रकरघनौघसंघसंघातव्रातकुलोत्कराः स्मृताः ॥ ६८६ ॥
पटलं पेटकं चक्रं चक्रवालं च मण्डलम् ।
जालं जातं तथा व्यूहवारस्तोमाश्च ते स्मृताः ॥ ६८७ ॥
verse 4.1.1.686
page 0079
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: कदम्बः
Root: कदम्ब
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Nauclea kadamba
Tamil Kaḍambu
Shloka(s):
3|3|60|1 ► कदम्बे पुलकी श्रीमान् प्रावृषेण्यो हलीमकः। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|60|1 ⇢ कदम्बः (कदम्ब) (पुं) ⇒ Nauclea kadamba
Tamil Kaḍambu ⇒
➠ 3|3|60|1 ⇢ पुलकी (पुलकिन्) (पुं) ⇒ Nauclea kadamba
Tamil Kaḍambu ⇒
➠ 3|3|60|1 ⇢ श्रीमन्तः (श्रीमत्) (पुं) ⇒ Nauclea kadamba
Tamil Kaḍambu ⇒
➠ 3|3|60|1 ⇢ प्रावृषेण्यः (प्रावृषेण्य) (पुं) ⇒ Nauclea kadamba
Tamil Kaḍambu ⇒
➠ 3|3|60|1 ⇢ हलीमकः (हलीमक) (पुं) ⇒ Nauclea kadamba
Tamil Kaḍambu ⇒
Related word(s):
अमरकोशः
SanskritWord: कदम्बः
Root: कदम्ब
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ arrow
⇒ turmeric
⇒ white mustard
⇒ pole of the ecliptic
⇒ particular mineral substance
⇒ particular position of the hand
⇒ kadamba tree [Neolamarckia cadamba]
⇒ millet [Andropogon Serratus - Bot.]
⇒ Kadama tree [Nauclea Cadamba - Bot.]
Shloka(s):
2|4|42|1 ► तूलं च नीपप्रियककदम्बास्तु हलिप्रियः। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|42|1 ⇢ नीपः (नीप) (पुं) ⇒ deep, situated low, foot of a mountain, Kadama tree [Nauclea Cadamba - Bot.], Ixora Bandhucca or a species of azoka, name of a regal family descended from nIpa
➠ 2|4|42|1 ⇢ प्रियकः (प्रियक) (पुं) ⇒ bee, chameleon, kind of bird, kind of tree, kind of deer with a very soft skin
➠ 2|4|42|1 ⇢ कदम्बः (कदम्ब) (पुं) ⇒ arrow, turmeric, white mustard, pole of the ecliptic, particular mineral substance, particular position of the hand, kadamba tree [Neolamarckia cadamba], millet [Andropogon Serratus - Bot.], Kadama tree [Nauclea Cadamba - Bot.]
➠ 2|4|42|1 ⇢ हलिप्रियः (हलिप्रिय) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वृक्षः
जातिः ➡ वृक्षः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकदम्बं, (“कृकदिकडिकटिभ्योऽम्बच्” । उणां ।४ । ८२ । इति कद् + अम्बच् ।) निकुरम्बम् ।समूहः । इति मेदिनी ॥
कदम्बः, (कद्यते दर्शनात् विरहिणां चित्तवैक्लव्यंजायतेऽनेन । कद् + करणे अम्बच् ।) वृक्षविशेषः ।कदम् इति भाषा । तत्पर्य्यायः । नीपः २ प्रियकः ३हलिप्रियः ४ । इत्यमरः । २ । ४ । ८९ ॥
कादम्बः ५ ।इति तट्टीका ॥
षट्पदेष्टः ६ प्रावृषेण्यः ७ हरि-प्रियः ८ । इति रत्नमाला ॥
वृत्तपुष्पः ९ भुरभिः१० ललनाप्रियः ११ कादम्बर्य्यः १२ सीधुपुष्पः १३महाढ्यः १४ कर्णपूरकः १५ । अस्य गुणाः ।तिक्तत्वम् । कटुत्वम् । कषायत्वम् । वातपित्त-कफार्तिनाशित्वम् । शीतलत्वम् । शुक्रबर्द्धनत्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा भावप्रकाशे ।“कदम्बो मधुरः शीतो कषायो लवणो गुरुः ।सरो विष्टम्भकृद्रूक्षः कफस्तन्यानिलप्रदः” ॥
तथा च सुश्रुतः ।“गरदोषहरनीपं प्राचीनामलकं तथा” ॥
)अत्र नीपहलिप्रियौ धाराकदम्बवाचिनावपिकदम्बसाम्यात् पठितौ । यथा साञ्जः ॥
“नीपो महाकदम्बः स्याद्धाराकदम्ब इत्यपि ।द्वितीयोऽल्पप्रसरश्च वृत्तपुष्पः कदम्बकः” ॥
इत्यस्य भेदः । तथा रत्नेऽपि । हारिद्रस्तु रजोबलः । यथामरटीकायां भरतः ॥
“धुलीकदम्बका धारा कदम्बः षट्पदप्रियः ॥
वृत्तपुष्पः केशराढ्यः प्रावृषेण्यः कदम्बकः ।नीपो महाकदम्बोऽपि तथा बहुफलो मतः” ॥
(यथा, -- साहित्यदर्पणम् । “यः कौमारहरः सएव हि वरस्ता एव चैत्रक्षपास्ते चोन्मीलि-तमालतीसुरभयः प्रौढाः कदम्बानिलाः” ॥
कविभिस्तु प्रायशो वर्षाकाले एव अस्य वर्णनंक्रियते । माघे रैवतकपर्व्वतवर्णने द्रष्टव्यम् ॥
* ॥
)सर्षपः । इति मेदिनी ॥
देवताडकतृणम् । इतिरत्नमाला ॥
(कं प्रजापत्यधिष्ठातृकं औपस्थेन्द्रियं दमयति इतिव्युत्पत्त्या जितेन्द्रियतत्त्वज्ञानी । कदं कदनं विनाशंवाति गच्छति प्रलये इति शेषः । इति व्यत्पत्त्याजगत् । यथा, --“स एव सौम्य नित्यं राजते मूले विश्व कदम्बस्यपरमो वै पुरुष आत्मा” ॥
इति श्रुतौ ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritकदम्ब कद--करणे अम्वच् । दर्शनेन विरहिवैक्लव्यसा-धने (कदम) वृक्षे अमरः । “एकद्वारे चतुश्चक्रं वनमा-लाविमूषितम् । कदम्बकुसुमाकारं लक्ष्मीनारायणं विदुः”शालग्रामलक्षणे पुरा० । “कदम्वमुकुलस्थूलैरभिवृष्टांप्रजाश्रुभिः” रघुः “कदम्बमुकले द्वष्टिः समारोपिता” उद्भटः ।“कदम्बोमधुरः शीतः कषायो लवणो गुरुः । सरोविष्ट-म्भकृद्रूक्षः कफस्तन्यानिलप्रदः” मावप्र० तद्गुणा उक्ताः ।तस्यभेदास्तत्रैव । “नीपोमहाकदम्बः स्यात् धारा कदम्बइत्यपि । द्वितीयोऽल्पप्रसारश्च वृत्तपुष्पः कदम्बकः” । हा-रिद्रस्तुरजोवलः । धूलीकदम्बको धाराकदम्बः षट्पदप्रियः ।वृत्तपुष्पः केशराढ्यः प्रावृषेण्यः कदम्बकः । नीपो महाक-दम्बोऽपि तथा बहुफलोमतः” इति भरतः । अत्र प्रावृषेण्यइत्युक्तिर्गौडादिदेशाभिष्रायेण मथुरादौचैत्रेऽपि तत्पुष्पा-णादामस्माभिःप्रत्यक्षती बहुशो दृष्टत्वात् अत एव “यःकौमारहरः स एव हि वरस्ता एव चैत्रक्षपास्ते चोन्मी-लितमालतीसुरभयः प्रौढाः कदम्बानिला” काव्य-प्र० चैत्रमासे तत्पुष्पवर्णनमुपपद्यते । एतेन कदम्बपदंकेलिकदम्बपरमिति” सा० द० रामचरणव्याख्यानं मथु-रादिदेशानभिगमनसूचकम् । तेन देशभेदात्तस्य वसन्त-प्रावृडुभयभवत्वमिति ज्यायः । कविभिस्तु वर्घाकाले एवतद्वर्णनं क्रियते यथा माघे रैवतकपर्व्वतवर्णने । वर्षर्तु-वर्ण्णनमधिकृत्य “विहगाः कदम्बसुरभाविह गाः कल-थन्त्यनुक्षणमनेकलयम्” । भ्रमयन्नुपैति मुहुरब्भ्रमयंपवनश्च धूतनवनीपवनः” । वर्षावर्ण्णने च तत्नैब “अनवनीनवनीपवनीरभिः” तस्य च प्रावृण्यात्वादेवः” कदम्ब शूरणंतथैत्यादिना हरिशयने भोजननिषेधः । इति” त्वत्सम्पर्कात्पुलकितमि० प्रौढपुष्पैः कदम्बैः” मेघद्र० आषाढमधिकृत्यैव तद्ग्रन्थप्रणयनात् । इति तस्य प्रावेण्यत्वमपि ।कदम्बवृक्षश्च मेरुविष्कम्भपर्वतरूपमन्दरम्य विशेषचिह्नवृक्ष-“विष्कम्भशैलाः खलु मन्दरोऽस्य सुगन्धशैलो विपुलः सु-पार्श्वः । तेषु क्रमात् सन्ति च केतुवृक्षाः कदम्बजम्बूवट-पिप्पलकाख्याः । सि० शि० । अस्य सुमेरोः ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.