| YouTube Channel

कथ्यमानः (kathyamAnaH)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कथ वाक्यप्रबन्धे”@} 2 अदन्तः।
कथकः 3 -थिका, चिकथयिषकः-षिका
कथयिता-त्री, चिकथयिषिता-त्री
कथयन्-न्ती, चिकथयिषन्-न्ती
कथयिष्यन्-न्ती-ती, चिकथयिषिष्यन्-न्ती-ती
कथयमानः, चिकथयिषमाणः
कथयिष्यमाणः, चिकथयिषिष्यमाणः
कत्-कद्-कथौ-कथः
-- कथितम्-तः, चिकथयिषितः-तवान्
कथः, चिकथयिषुः
कथयितव्यम्, चिकथयिषितव्यम्
4 कथनीयम्, चिकथयिषणीयम्
कथ्यम्, चिकथयिष्यम्
ईषत्कथः-दुष्कथः-सुकथः
-- कथ्यमानः, चिकथयिष्यमाणः
कथः, चिकथयिषः
कथत्यितुम्, चिकथयिषितुम्
5 कथा 6, चिकथयिषा
7 कथनम्, चिकथयिषणम्
कथयित्वा, चिकथयिषित्वा
8 प्रकथय्य 9, प्रचिकथयिष्य
कथम् २, कथयित्वा २, चिकथयिषम् २
चिकथयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१६२)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१८५२। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 [[१। धातोरदन्तत्वात्, अल्लोपस्य स्थानिवद्भावादुपधावृद्धिर्न।]]
04
=>
 [[आ। ‘प्रष्टव्यं पृच्छतस्तस्य कथनीयमवीवचत्। आत्मानं वनवासं च जेयं चारिं रघूत्तमः।।’ भ। का। ६-४६।]]
05
=>
 [[२। ‘चिन्तिपूजिकथिकुम्बिचर्चश्च’ (३-३-१०५) इत्यङ् युजपवादः।]]
06
=>
 [[B। ‘चिन्तावन्तः कथां चक्रुरुपधामेदभीरवः। भकृत्वा नृपतेः कार्यंपूजां लप्स्यामहेः कथम्।।’ भ। का। ७-७२।]]
07
=>
 [पृष्ठम्०१५७+ २६]
08
=>
 [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
09
=>
 [[आ। ‘ग्रामेयकैर्नागरकैश्च लोकैर्निरीक्ष्यमाणा सह राजकीयैः। कर्मन्दिवन्द्या प्रकथय्य सैवं तिरोदधेऽनु स्तनयित्नुपद्याम्।।’ वा। वि। ३। ५५।]]
1 {@“क्रथ हिंसायाम्”@} 2 3 अनेन हिंसायां क्रथ--इति चुरादौ पठ्यते इति देवस्याशय इति ज्ञायते।
पुरुषकारस्तु चुरादिपाठं नानुमन्यते।]] ‘क्रथत्ययौ, यौ हिंसायाम् क्राथयेत् क्रथते क्रथेत्।’ 4 इति देवः।
क्राथकः-थिका, 5 क्राथकः-थिका, चिक्रथिषकः-षिका, चाक्रथकः-थिका
क्रथिता-त्री, क्राथयिता-त्री, चिक्रथिषिता-त्री, चाक्रथिता-त्री
6 क्रथन्-न्ती, 7 क्राथयन्-न्ती, चिक्रथिषन्-न्ती
-- क्रथिष्यन्-न्ती-ती, क्राथयिष्यन्-न्ती-ती, चिक्रथिषिष्यन्-न्ती-ती
-- क्राथयमानः, क्राथयिष्यमाणः, चाक्रथ्यमानः, चाक्रथिष्यमाणः
कथ्-क्रत्-क्रथौ-क्रथः
-- -- -- क्रथितम्-तः, क्राथितः, चिक्रथिषितः, चाक्रथितः-तवान्
कथः, 8 प्रक्राथी, क्राथः, चिक्रथिषुः, चाक्रथः
क्रथितव्यम्, क्राथयितव्यम्, चिक्रथिषितव्यम्, चाक्रथितव्यम्
क्रथनीयम्, क्राथनीयम्, चिक्रथिषणीयम्, चाक्रथनीयम्
क्राथ्यम्, क्राथ्यम्, चिक्रथिष्यम्, चाक्रथ्यम्
ईषत्क्रथः-दुष्क्रथः-सुक्रथः
-- -- कथ्यमानः, क्राथ्यमानः, चिक्रथिष्यमाणः, चाक्रथ्यमानः
क्राथः, क्राथः
चिक्रथिषः, चाक्रथः
क्रथितुम्, क्राथयितुम्, चिक्रथिषितुम्, चाक्रथितुम्
9 क्रत्तिः, क्राथना, चिक्रथिषा, चाक्रथा
क्रथनम्, क्राथनम्, चिक्रथिषणम्, चाक्रथनम्
क्रथित्वा, क्राथयित्वा, चिक्रथिषित्वा, चाक्रथित्वा
प्रक्रथ्य, प्रक्राथ्य, प्रचिक्रथिष्य, प्रचाक्रथ्य
क्राथम् २, क्रथित्वा २, 10 क्रथम् २, क्राथम् २, क्राथयित्वा २, चिक्रथिषम् २, चिक्रथित्वा २, चाक्रथम् २
चाक्रथित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२६९)
02
=>
 (१-भ्वादिः-८०१। सक। सेट्। पर। घटादिः।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 (श्लो। १००)
05
=>
 [[२। ‘जासिनिप्रहणनाटक्राथपिषां--’ (२-३-५६) इति सूत्रे ‘क्राथ’ इति निपातनात् मित्त्वप्रयुक्तः ह्रस्वो बाध्यते। एवं ण्यन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
06
=>
 [पृष्ठम्०२७५+ २७]
07
=>
 [[आ। ‘श्लथ्यात्मनां क्राथयताऽच्युतेन किं नाङ्गजो नः क्लथयन् अच{??}नि।’ धा। का। २-१०।]]
08
=>
 [[१। ‘सुप्यजातौ णिनिस्ताच्छील्ये’ (३-२-७८) इति णिनिः।]]
09
=>
 [[२। ‘खरि च’ (८-४-५५) इति चर्त्त्वम्।]]
10
=>
 [[३। ‘जासिनिप्रहणनाटक्राथ--’ (२-३-५६) इति सूत्रे ‘क्राथ’ इति निपातनात् ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति ह्रस्व एव बाध्यते, न तु व्यवहितः ‘चिण्णमुलोः’ इति दीर्घविकल्पः। तेन, ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति ण्यन्तात् णमुलि दीर्घविकल्पः।]]