धातुः: कथ्
मूलधातुः: कथ
धात्वर्थः: वाक्यप्रबन्धे
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: कथयति-ते


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

कथ (अर्थः)  वाक्यप्रबन्धे
( कथयति ) एतदादयोऽदन्ताः तत्फलञ्च कथयतीत्यादौ अल्लोपस्य स्थानिवद्भावाद्यथायोगं वृद्धिगुणयोरभावः तथाऽचकथदित्यत्र "सन्वल्लघुनि'' इत्यस्य "दीर्घो लघोः'' इति दीर्घस्य चानग्लोपइति निषेधः अन्यदपि प्रयोजनं तत्र तत्र वक्ष्यते 309

कथ  वाक्यप्रबन्धे 
- कथयति  अचकथत्  कथा  296

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“कथ वाक्यप्रबन्धे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> अदन्तः। </li> <li>कथकः <a href="#foot_krm03">3</a> -थिका, चिकथयिषकः-षिका;</li> <li> कथयिता-त्री, चिकथयिषिता-त्री;</li> <li> कथयन्-न्ती, चिकथयिषन्-न्ती;</li> <li> कथयिष्यन्-न्ती-ती, चिकथयिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> कथयमानः, चिकथयिषमाणः;</li> <li> कथयिष्यमाणः, चिकथयिषिष्यमाणः;</li> <li> कत्-कद्-कथौ-कथः;</li> <li> -- कथितम्-तः, चिकथयिषितः-तवान्;</li> <li> कथः, चिकथयिषुः;</li> <li> कथयितव्यम्, चिकथयिषितव्यम्;</li> <li> <a href="#foot_krm04">4</a> कथनीयम्, चिकथयिषणीयम्;</li> <li> कथ्यम्, चिकथयिष्यम्;</li> <li> ईषत्कथः-दुष्कथः-सुकथः;</li> <li> -- कथ्यमानः, चिकथयिष्यमाणः;</li> <li> कथः, चिकथयिषः;</li> <li> कथत्यितुम्, चिकथयिषितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm05">5</a> कथा <a href="#foot_krm06">6</a>, चिकथयिषा;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> कथनम्, चिकथयिषणम्;</li> <li> कथयित्वा, चिकथयिषित्वा;</li> <li> <a href="#foot_krm08">8</a> प्रकथय्य <a href="#foot_krm09">9</a>, प्रचिकथयिष्य;</li> <li> कथम् २, कथयित्वा २, चिकथयिषम् २;</li> <li> चिकथयिषित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१६२)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१८५२। सक। सेट्। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[१। धातोरदन्तत्वात्, अल्लोपस्य स्थानिवद्भावादुपधावृद्धिर्न।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[आ। ‘प्रष्टव्यं पृच्छतस्तस्य कथनीयमवीवचत्। आत्मानं वनवासं च जेयं चारिं रघूत्तमः।।’ भ। का। ६-४६।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[२। ‘चिन्तिपूजिकथिकुम्बिचर्चश्च’ (३-३-१०५) इत्यङ् युजपवादः।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[B। ‘चिन्तावन्तः कथां चक्रुरुपधामेदभीरवः। भकृत्वा नृपतेः कार्यंपूजां लप्स्यामहेः कथम्।।’ भ। का। ७-७२।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [पृष्ठम्०१५७+ २६]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[आ। ‘ग्रामेयकैर्नागरकैश्च लोकैर्निरीक्ष्यमाणा सह राजकीयैः। कर्मन्दिवन्द्या प्रकथय्य सैवं तिरोदधेऽनु स्तनयित्नुपद्याम्।।’ वा। वि। ३। ५५।]]</li></ul>

कथ (क꣡थ꣡ वाक्यप्रबन्धे वाक्यप्रबन्धने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = कथनम्
अनीयर् = कथनीयः - कथनीया
ण्वुल् = कथकः - कथिका
तुमुँन् = कथयितुम्
तव्य = कथयितव्यः - कथयितव्या
तृच् = कथयिता - कथयित्री
क्त्वा = कथयित्वा
ल्यप् = प्रकथय्य
क्तवतुँ = कथितवान् - कथितवती
क्त = कथितः - कथिता
शतृँ = कथयन् - कथयन्ती
शानच् = कथयमानः - कथयमाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

कथ वाक्यप्रतिबन्धे
- (अर्थविवरणम्) प्रतिबन्धो विच्छेदोदीरणात् 
, अत एव वाक्यप्रबन्ध इत्येके पेठुः  कथयति  अल्लोपात्परापि वृद्धिर्नास्ति, परशब्दस्येष्टवाचित्वात् (142 भाष्ये) चिन्तपूजि (तु0 33105) इत्यङ्-कथा-णेरनिटि (6451) इति लोपः, संकथय्य, ल्यपि लघुपूर्वात् (6456) इत्यत्  अचकथत् सन्वल्लघुनि (7493) इति निस्त्यग्लोपित्वात्  कथमचीकथत् ? प्रकृत्यन्तरं अन्वष्यम्  294

(ऊपर 10) बयान करना, बताने के लिए

कथयते (kathayate)

Hindi