| YouTube Channel

कथं (kathaM)

 
Apte 1890
English
कथं ind. [किम्-प्रकारार्थेथमु कादेशश्च] 1 How, in what way, in what manner, whence
कथं मारात्मके त्वयि विश्वासः H. 1
अथ स वैद्यः कथं Mu. 2 ‘well how did the physician fare’
सानुबंधाः कथं न स्युः संपदो मे निरापदः R. 1. 64, 3. 44
कथमात्मानं निवेदयामि कथं वात्मापहारं करोमि Ś. 1 (where the speaker is doubtful as to the propriety of what he says).
2 Oh what! indeed! (expressing surprise)
कथं मामेवोद्दिशति Ś. 6.
3 It is often connected with the particles इव, नाम, नु, वा, or स्विद् in the sense of, ‘how indeed, ’ ‘how possibly’, ‘I should like to know’, (where the question is generalized)
कथं वा गम्यते U. 3
कथं नामैतत् U. 6.
4 When connected with the particles चित्, चन or अपि it means ‘in every way’, ‘on any account’, ‘somehow’, ‘with great difficulty’, ‘with great efforts’
तस्य स्थित्वा कथमपि पुरः Me. 3
कथमप्युन्नमितं न चुंबितं तु Ś. 3. 25
न लोकवृत्तं वर्तेत वृत्तिहेतोः कथंचन Ms. 4. 11, 5. 143
कथंचिदीशा मनसां बभूवुः Ku. 3. 34
कथं कथमपि उत्थितः Pt. 1
विसृज्य कथमप्युमां Ku. 6. 3
Me. 22
Amaru. 12, 39, 50, 73
Pt. 1.
5 Scarcely, hardly
कथमपि भुवनेऽस्मिंस्तादृशा संभवंति Māl. 2. 9.
Comp.
कथिकः an inquisitive person.
कारं ind. in what manner, how
कथंकारमनालंबा कीर्तिर्द्यामधिरोहति Śi. 2. 52
कथंकारं भुंक्ते Sk
N. 17. 126.
प्रमाण a. of what measure.
भावः what state.
भूत a. {1} how being. {2} of what nature or kind (oft. used by commentators).
रूप a. of what shape.
वीर्य a. of what power.
Monier Williams Cologne
English
कथं (in comp. for कथम्
at the beginning of an adjective compound it may also have the sense of किम्).
Hindi
Hindi
कहना
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कथं
व्य,
 कथम् । किंप्रकारम् । इति व्याकरणम् ॥
(यथा, मनः ५ । २ ।“कथं मृत्युः प्रभवति वेदशास्त्रविदां प्रंभो” ! ॥
)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“2 शसि इच्छायाम्”@} 3 ‘आशंसे स्यादिच्छायां शंसतीति स्तुतौ भवेत्।
हिंसायां शसति--’ 4 इति देवः।
“आङः शसि’ इति पाठात् अयमाङ्पूर्व एव प्रयोक्तव्यः।
तथा च काश्यपः ‘अयमाङ्पूर्व एव प्रयोक्तव्यः’ इति।
सम्मतायाम् ‘न च केवलो नाप्युपसर्गा- न्तरपूर्वः’ इति।।” इति माधवः।
“दुर्गः ‘आङः शासु--’ इत्याह।… आशासित्वा-आशास्त्वा।” इति क्षीरस्वामी।
एतेन क्त्वायां आङा सह समासेऽपि न ल्यप् दुर्गमते, इति सिद्ध्यति।
माधवस्तु नैतदनुमेने
य एवमाह-- ‘आशस्य
क्त्वो ल्यप्’ इति।
उदित्त्वेन क्त्वायामिड्विकल्पपक्षः परं दुर्गाणामधिकः।
5 आशंसुः।
‘शन्सु’ इति दुर्गपाठ इति मा।
धा।
वृत्ति- दर्शनाज्ज्ञायते।
इदित्पक्षपाती माधवोऽपि ल्यपि आशस्य इति कथं रूपसिद्धि- मभिप्रैतीति विचार्यं वर्तते
यतः स एव निष्ठायां आशंसितम् इत्याह।
ईदृशेषु स्थलेषु प्रयोगाः पाठाश्च अनियता दृश्यन्ते।
सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिक- कुंशयतिवत् 6 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१६९७)
02
=>
 [आङः]
03
=>
 (१-भ्वादिः-६२९। सक। सेट्। आत्म।)
04
=>
 (श्लो। १८३, १८४)
05
=>
 [[१। ‘सनाशंसभिक्ष उः’ (३-२-१६८) इति कर्तरि उप्रत्ययस्ताच्छीलिकः।]]
06
=>
 (२३२)