| YouTube Channel

कतकः (katakaH)

 
Apte Hindi
Hindi
कतकः
पुं*
- कं जलं शुद्धं तनोति-तन्-ड
निर्मली का पौधा रीठा
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कतकः,
पुं,
(तक् + हासे + बाहुलकाद्घः कस्यजलस्य तकः हासः प्रकाशः प्रसाद इति यावत्अस्मात् ।) वृक्षविशेषः निर्म्मली इति भाषा ।तत्पर्य्यायः अम्बुप्रसुदः कतः तिक्तफलः ४रुच्यः छेदनीयः गुच्छफलः कतफलः ति-क्तमरिचः
अस्य गुणाः कटुत्वम् तिक्तत्वम् ।उष्णत्वम् चक्षुर्हितत्वम् रुचिकारित्वम् कृमि-दोषशू लदोषनाशित्वच्च तस्य वीजं अम्बुप्रसाद-नम् इतिराजनिर्घण्टः
(यथा, मनुः ६७ ।“फलं कतकवृक्षस्य यद्यप्यम्बुप्रसादकम् ।न नामग्रहणादेव तस्य वारिप्रसीदति”
“पयः प्रसादि कतकङ्कतकं तत्फलञ्च तद् ।कतकस्य फलं नेत्र्यं जलनिर्म्मलता करम् ।वातश्लेष्महरं शीतं मधरं तुवरं गुरु”
इति भावप्रकाशः
)