कण्ठ (kaNTha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कण्ठ mfn.
   (-ण्ठः-ण्ठा or -ण्ठी-ण्ठं)
	 1. The throat.
	 2. Sound,  especially gut-
tural sound.
	 3. Near,  proximate.
	 m.
  (-ण्ठः)
	 1. A tree,  (Vangueria
spinosa.)
	 2. The space of an inch from the edge of the hole in
which sacrificial fire is deposited f.
  (-ण्ठी)
	 1. A rope or leather
round the neck of a horse.
	 2. A necklace,  a collar.
 E.
  कण् to sound, 
ठ Unadi affix,  fem.  affix टाप् or ङीप्.

Capeller Eng

English

 कण्ठ॑ m.
  (adj.  —° f.
  आ & ई) throat,  neck (lit.   &
fig.
  )
 sound,  voice
 —° often = having a thing at or in the throat. 

Yates

English

 कण्ठ (ण्ठः-ण्ठा-ण्ठी-ण्ठं) 1.
m.
  f.
  n.
  The
throat
 sound
 nearness.
m.
  A
thorny tree.
f.
  ण्ठी rope,  collar.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 कण्ठ
mfn.
   (-ण्ठः-ण्ठा) or -ण्ठी-ण्ठं
1 The throat.
2 Sound,  especially guttural sound.
3 Near,  proximate.
m.
  (-ण्ठः)
1 A tree,  (Vangueria spinosa.)
2 The space of an inch from the edge of the hole in which sacrificial fire is
deposited.
f.
  (-ण्ठी)
1 A rope or leather round the neck of a horse.
2 A necklace,  a collar.
E.
  कण to sound,  ठ Uṇādi affix,  fem.  Affix. टाप् or ङीष्.

Apte

English

कण्ठः [kaṇṭhḥ] ण्ठम् [ṇṭham],  ण्ठम् 1 Throat
 कण्ठे निपीडयन् मारयति Mk.*
  8. कण्ठः स्तम्भितबाष्पवृत्तिकलुषः Ś.*
  4.6
 कण्ठेषु स्खलितं गते$पि शिशिरे पुंस्कोकिलानां रुतम् 6.4.

The neck
 अयं कण्ठे बाहुः U.*
  1. कण्ठाश्लेषपरिग्रहे शिथिलता Pt.*
  4.6
 कण्ठाश्लेषप्रणयिनि जने किं पुनर्दूरसंस्थे Me.*
  3, 99, 114
 Amaru.*
  19.57
 Ku.*
  5.57.

Sound,  tone,  voice
 सा मुक्तकण्ठं चक्रन्द R.*
  14.68
 किमिदं किन्नरकण्ठि सुप्यते 8.64
 आर्यपुत्रो$पि प्रमुक्तकण्ठं रोदिति U.*
  3.

The neck or brim of a vessel &c.
 

Vicinity,  immediate proximity (as in उपकण्ठ).

The opening of the womb.

A bud on a stalk.

The space of an inch from the edge of the hole in which sacrificial fire is deposited.

The मदन tree.

Guttural sound.Comp.   -अग्निः a bird (digesting in the throat or gizzard). -अवसक्त a.
  clinging to the neck. -आगत a.
  come to the throat (as the breath or soul of a dying person). -आभरणम् a neck-ornament,  necklace
 परि- क्षितं काव्यसुवर्णमेतल्लोकस्य कण्ठाभरणत्वमेतु Vikr.1.24
 cf.
   names like सरस्वतीकण्ठाभरण. -आश्लेषः Neck-embrace
 Me.*
  3
 कण्ठाश्लेषपरिग्रहे शिथिलता Pt.*
  4.6
 ˚उपगूढ Bh.*
  3.28.-उक्ताम् personal testimony. -कुब्जः a kind of fever.-कूणिका the Indian lute. -ग a.
  reaching or extending to the throat
 हृद्गाभिः पूयते विप्रः कण्ठगाभिस्तु भूमिपः Ms.*
  2.62. -गत a.
 

being at or in the throat,  coming to the throat
 i. e.  on the point of departing
 न वदेद्यावनीं भाषां प्राणैः कण्ठगतैरपि Subhāṣ
 Pt.*
  1.296.

approaching or reaching the throat.-तटः,  -तटम्,  -टी the side of the neck. -तला- सिका the leather or rope passing round the neck of a horse. -त्रः A necklace
 शुक्लकेयूरकण्ठत्राः Mb.
 *  5. 143.39. -दघ्न a.
  reaching to the neck. -नालम् Stalklike throat,  a throat,  neck
 कण्ठनालादपातयत् R.*
  15.52. also. -नाली,  -नडिकः a kite. -नीलकः a large lamp or torch,  a whisp of lighted straw &c.
  (Mar.  मशाल).

पाशः,  पाशकः a rope tied round an elephant's neck.

a halter in general. -बन्धः a rope for an elephant's neck. -भूषणम्,  -भूषा a short necklace
 विदुषां कण्ठभूषात्वमेतु Vikr.18.12. -भङ्गः Stammering.

मणिः a jewel worn on the neck.

(fig. ) a dear or beloved object.

Thyroid Cartilage. -रोधम् Stopping or lowering the voice. -लग्न a.
 

clinging to the throat.

suspended round the neck.

throwing the arms round the neck (in embraces)
 कण्ठेलग्ना.

लता a collar.

a horse's halter. -वर्तिन् a.
  being at or in the throat,  i. e.  on the point of departing
 ˚प्राणैः R.*
  12.54. -शालुकम् a hard tumour in the throat. -शुण्डी swelling of the tonsils. -शोषः (lit. )

drying up or parching of the throat.

(fig. ) fruitless expostulation.  -सज्जनम् hanging on,  by,  or round the neck.-सूत्रम् a kind of embrace
 (thus defined: यत्कुर्वते वक्षसि वल्लभस्य स्तनाभिघातं निबिडोपगृहात् । परिश्रमार्थं शनकैर्विदग्धा- स्तत्कण्ठसूत्रं प्रवदन्ति सन्तः ॥)
 कण्ठसूत्रमपदिश्य योषितः R.*
  19.32.-स्थ a.
 

being in the throat.

guttural (as a letter).

being in the mouth,  ready to be repeated by rote.

learnt and ready to be repeated.

Apte 1890

English

 कंठः,  
ठं 1 Throat
 कंठे निपडियन् मारयति Mk. 8. कंठः स्तंभितबाष्पवृत्तिकलुषः Ś. 4. 5
 कंठेषु स्खलितं गतेपि शिशिरे पुंस्कोकिलानां रुतं 6. 3. 
2 The neck
 कंठाश्लेषपरिग्रहे शिथिलता Pt. 4. 6
 कंठाश्लेषप्रणयिनि जने किं पुनर्दूरसंस्थे Me. 3,  97,  111
 Amaru. 19,  57
 Ku. 5. 57. 
3 Sound,  tone,  voice
 सा मुक्तकंठं चक्रंद R. 14. 68
 किमिदं किन्नरकंठि सुप्यते 8. 64
 आर्यपुत्रोऽपि प्रमुक्तकंठं रोदिति U. 3. 
4 The neck or brim of a vessel &c. 
5 Vicinity,  immediate proximity (as in उपकंठ). 
6 The opening of the womb. 
7 A bud on a stalk. 
8 The space of an inch from the edge of the hole in which sacrificial fire is deposited. 
9 The मदन tree. 
10 Guttural sound. 
Comp. 
अग्निः a bird (digesting in the throat or gizzard). 
अवसक्त a. clinging to the neck. 
आगत a. come to the throat (as the breath or soul of a dying person). 
आभरणं a neck-ornament,  necklace
 परीक्षितं काव्यसुवर्णमेतल्लोकस्य कंठाभरणत्वमेतु Vikr. 1. 24
 cf. names like सरस्वतीकंठाभरण. 
आश्लेषः neck-embrace
 Me. 3
 Pt. 4. 6
 °उपगूढ Bh. 3. 82. 
उक्तं personal testimony. 
कुब्जः a kind of fever. 
कूणिका the Indian lute. 
ग a. reaching or extending to the throat. 
गत a. {1} being at or in the throat,  coming to the throat
 i. e. on the point of departing
 न वदेद्यावनीं भाषां प्राणैः. कंठगतैरपि Subhāsh
 Pt. 1. 296. {2} approaching or reaching the throat. 
तटः,  
तटं,  
टी the side of the neck. 
तलासिका the leather or rope passing round the neck of a horse. 
दघ्न a. reaching to the neck. 
नीडकः a kite. 
नलिकः a large lamp or torch,  a whisp of lighted straw &c
 (Mar. मशाल). 
पाशः 
पाशकः {1} a rope tied round an elephant's neck. {2} a halter in general. 
बंधः a rope for an elephant's neck. 
भूषा a short necklace
 विदूषां कंठभूषात्वमेतु Vikr. 18. 102. 
मणिः {1} a jewel worn on the neck. {2} (fig.) a dear or beloved object. 
लग्न a. {1} clinging to the throat. {2} suspended round the neck. {3} throwing the arms round the neck (in embraces)
 Māl. 3. 2. 
लता {1} a collar. {2} a horse's halter. 
वर्तिन् a. being at or in the throat,  i. e. on the point of departing
 °प्राणैः R. 12. 54. 
शालुकं a hard tumour in the throat. 
शुंडी swelling of the tonsils. 
शोषः (lit.) {1} drying up or parching of the throat. {2} (fig.) fruitless expostulation. 
सज्जनं hanging on,  by,  or round the neck. 
सूत्रं a kind of embrace
 (thus defined: 
यत्कुर्वते वक्षसि वल्लभस्य स्तनाभिघातं निबिडोपगूहात् । परिश्रमार्थं शनकैर्विदग्धास्तत्कंठसूत्रं प्रवदंति संतः ॥)
 कंठसूत्रमपदिश्य योषितः R. 19. 32. 
स्थ a. {1} being in the throat. {2} guttural (as a letter). {3} being in the mouth,  ready to be repeated by rote. {4} learnt and ready to be repeated. 

Monier Williams Cologne

English

 कण्ठ॑ अस्,  m.
  (√ कण्,  Uṇ.
  i,  105),  the throat,  the neck (cf.   आ-कण्ठ-तृप्त
 कण्ठे √ ग्रह्,  to embrace,  Kathās.
 )

 the voice (cf.   सन्न-कण्ठ),  MBh.
  
 BhP.
   &c.
  

 sound,  especially guttural sound,  W.
 

 the neck (of a pitcher or jar),  the narrowest part (e.g. of the womb
 of a hole in which sacrificial fire is deposited
 of a stalk &c.
  ),  Suśr.
 
 Hcat.
 
 Kathās.
  &c.
  

 immediate proximity,  Pañcat.
 

 Vangueria Spinosa,  L.
 

 N.
  of a Maharṣi,  R.
 

Monier Williams 1872

English

 कण्ठ कण्ठ,  अस्,  अम्,  m. n. (said to be fr.
rt. कण्),  the throat,  the neck (e. g. आकण्ठ-तृप्त, 
filled up to the throat,  quite satiated)
 the voice (e. g.
सन्न-कण्ठेन,  with broken voice)
 sound,  espe-
cially guttural sound
 the neck (of a pitcher or other
vessel)
 the opening of the womb
 metaphorically a
bud on a stalk
 immediate proximity
 the space of
an inch from the edge of the hole in which sacrificial
fire is deposited
 the tree Vanguiera Spinosa
 N. of
a Maharṣi
 (ई),  f. neck,  throat
 a rope or leather
round the neck of a horse
 a necklace,  a collar
 [cf.
अधर-कण्ठ,  उत्-कण्ठा
 cf. also Lat. collum?].
—कण्ठ-कुब्ज,  अस्,  m. a kind of fever.
—कण्ठ-
कुब्ज-प्रतीकार,  अस्,  m. the cure of the preceding
disease.
—कण्ठ-कूणिका,  f. the Vīṇā or Indian lute.
—कण्ठ-ग,  अस्,  आ,  अम्,  reaching or extending to
the throat.
—कण्ठ-गत,  अस्,  आ,  अम्,  being at or
in the throat
 approaching or reaching the throat.
—कण्ठ-तट,  अस्,  अम्,  m. n. the side of the neck.
—कण्ठ-तलासिका (°ल-अस्°?),  f. the leather or
rope passing round the neck of a horse.
—कण्ठ-
दघ्न,  अस्,  ई,  अम्,  reaching to the neck.
—कण्ठ-
धान,  आस्,  m. pl.,  N. of a people.
—कण्ठ-नीडक, 
अस्,  m. Falco Cheela
 a kite.
—कण्ठ-नीलक,  अस्, 
m. a torch,  a whisp of lighted straw &c. (= उल्का, 
commonly मसाल).
—कण्ठ-पण्डित,  अस्,  m.,  N.
of a poet.
—कण्ठ-पाशक,  अस्,  m. a halter
 a
rope passing round an elephant's neck.
—कण्ठ-
बन्ध,  अस्,  m. a rope tied round an elephant's neck.
—कण्ठ-भूषा,  f. a collar or short necklace.
—कण्ठ-मणि,  इस्,  m. a jewel worn on the throat, 
a dear or beloved object.
—कण्ठ-रव,  अस्,  m., 
N. of an author
 N. of a certain medical writer.
—कण्ठ-लग्न,  अस्,  आ,  अम्,  fastened or suspended
round the throat
 clinging to,  embracing.
—कण्ठ-
लता,  f. a collar
 a horse's halter.
—कण्ठ-वर्तिन्, 
ई,  इनी,  इ,  being in the throat
 [cf. कण्ठ-गत।]
—कण्ठ-शालूक,  अम्,  n. a hard tumour in the
throat.
—कण्ठ-शुण्डी,  f. swelling of the tonsils.
—कण्ठ-शोष,  अस्,  m. drying the throat
 fruitless
expostulation.
—कण्ठ-श्रुत्य्-उपनिषद्,  त्,  f.,  N.
of an Upaniṣad belonging to the Atharva-veda.
—कण्ठ-सज्जन,  अम्,  n. hanging on or round
the throat.
—कण्ठ-सूत्र,  अम्,  n. a kind of em-
brace.
—कण्ठ-स्थ,  अस्,  आ,  अम्,  sticking in the
throat
 being in or upon the throat
 guttural
 being
in the mouth ready to be repeated by rote,  learnt
and ready to be recited.
—कण्ठागत (°ठ-आग्°), 
अस्,  आ,  अम्,  come to the throat (as the breath or soul
of a dying person).
—कण्ठाग्नि (°ठ-अग्°),  इस्,  m.
a bird (digesting in the throat or gizzard).
—कण्ठा-
भरण (°ठ-आभ्°),  अम्,  n. a neck-ornament,  a
necklace
 a shorter N. of the work called Sarasvatī-
kaṇṭhābharaṇa.
—कण्ठाभरण-दर्पण,  अस्, 
m. a commentary of Rāmasiṃha-deva on the last.
—कण्ठाभरण-मार्जन,  a commentary by
Hari-nātha on the same work.
—कण्ठावसक्त
(°ठ-अव्°),  अस्,  आ,  अम्,  clinging to the neck,  em-
bracing.
—कण्ठी-रव,  अस्,  m. a lion (roaring from
the throat)
 an elephant in rut
 a pigeon
 (ई),  f. the
plant Gendarussa Vulgaris.
—कण्ठे-काल,  अस्,  m.
an epithet of Śiva (‘blue on the neck’).
—कण्ठे-
विद्ध,  अस्,  m.,  N. of a man.
—कण्ठेश्वर-
तीर्थ (°ठ-ईश्°),  N. of a Tīrtha.
—कण्ठोक्त (°ठ-
उक्°),  अम्,  n. personal testimony.

Macdonell

English

 कण्ठ kaṇṭhá,  m.
  neck,  throat
 proximity 🞄(a.  —°,  f.
  ā,  ī)
 -ka,  m.
  necklace
 -ga,  a.
  reaching 🞄to the neck
 -gata,  pp. attached to the neck
 🞄being in the throat = about to escape (breath)
 🞄-graha,  m.
 ,  -ṇa,  n.
  embrace.

Benfey

English

 कण्ठ कण्ठ (probably a dial. form
of *कन्धर,  for कन्धर),  m.
 
 1.
The neck,  Rām.  2,  66,  32 Gorr.
 2.
The throat,  Mṛcch. 128,  20
 Man. 
11,  205.
 3. Voice,  MBh. 3,  829.
 4.
Proximity,  Pañc. 247,  14.
 5. The
proper name of a Ṛṣi,  Rām.  4,  18,  11.
 -- When latter part of a comp. adj.
 ,  f.
 
ठी and ठा,  e. g. अश्रु- adj.
  With tears
in the throat,  i. e. the voice interrupted
by tears,  Rām.  2,  74,  28
 f.
  ठी,  Daśak.
in Chr. 191,  3.
निष्क-, 
 I. adj.
 ,  f.
  ठी, 
Wearing a golden ornament on the
neck,  MBh. 3,  14694.
 II. m.
  A golden
ornament of the neck,  13,  4928.
नील-, 
 I. adj.
  With a blue throat,  MBh. 10, 
454.
 II. m.
 
 1. A peacock,  Megh. 77.
 2. A name of Śiva,  Rām.  5,  89,  41.
 III.
f.
  ठी,  A peahen,  5,  11,  23. मुक्त
-कण्ठ + म् (vb. मुच्),  adv. Aloud, 
as shouting or crying.
शिति-,  m.
 
 1. A
peacock.
 2. A gallinule.
 3. Śiva.
श्री-,  m.
 
 1. Śiva.
 2. A proper name.
सन्न- (vb. सद्),  adj.
  Choked,  scarcely
able to articulate.
सूत्र-,  m.
 
 1. A
Brāhmaṇa.
 2. A wagtail.
 3. A dove.

Hindi

गला

Apte Hindi

Hindi

कण्ठः
पुं*
  - कण्ठ्-अच्
गला

कण्ठः
पुं*
  - कण्ठ्-अच्
गर्दन

कण्ठः
पुं*
  - कण्ठ्-अच्
स्वर आवाज

कण्ठः
पुं*
  - कण्ठ्-अच्
बर्तन की गर्दन या किनारा

कण्ठः
पुं*
  - कण्ठ्-अच्
"पड़ोस,  अविच्छिन्न सामीप्य"

कण्ठम्
नपुं*
   - कण्ठ्-अच्
गला

कण्ठम्
नपुं*
   - कण्ठ्-अच्
गर्दन

कण्ठम्
नपुं*
   - कण्ठ्-अच्
"स्वर,  आवाज"

कण्ठम्
नपुं*
   - कण्ठ्-अच्
बर्तन की गर्दन या किनारा

कण्ठम्
नपुं*
   - कण्ठ्-अच्
"पड़ोस,  अविच्छिन्न सामीप्य"

कण्ठः
पुं*
  - कण्ठ्+अच्
"गला, कण्ठ"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कण्ठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುತ್ತಿಗೆ /ಕತ್ತು
निष्पत्तिः - > कण (निमीलने) - "ठः" (उ० १-१०३)
प्रयोगाः - > "मेघालोके भवति सुखिनोऽप्यन्यथावृति चेतः कण्ठश्लेषणप्रणयिनि जने किं पुनर्दूरसंस्थे"
उल्लेखाः - > मेघ० १-३
कण्ठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಂಠಧ್ವನಿ /ಕತ್ತಿನ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಡುವ ಶಬ್ದ
प्रयोगाः - > "यास्यत्यद्य शकुन्तलेति हृदयं संस्पृष्टमुत्कण्ठया कण्ठः स्तम्भितबाष्पवृत्तिकलुषश्चिन्ताजडं दर्शनम्"
उल्लेखाः - > शाकु० ४-५
कण्ठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧ್ವನಿ /ಶಬ್ದ /ಸದ್ದು
प्रयोगाः - > "सा मुक्तकण्ठं व्यसनातिभारात् चक्रन्द विग्ना कुररीव भूयः"
उल्लेखाः - > रघु० १४-६८
कण्ठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಿಂದಿಗೆಯ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಲೆಯ ಕತ್ತು
कण्ठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗರ್ಭಾಶಯದ ಬಹಳ ಕಿರಿದಾದ ಭಾಗ
कण्ठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮೀಪ /ಸಂನಿಧಾನ
कण्ठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮದನ ವೃಕ್ಷ /ಮುಂಗಾರೆ ಗಿಡ
कण्ठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಂಠಾಲಕಾಂರ /ಕತ್ತಿನ ಆಭರಣ
विस्तारः - > "कण्ठो ध्वनौ सन्निधाने ग्रीवायां मदनद्रुमे" - मेदि० ।
कण्ठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಚಕಶಬ್ದ /ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಶಬ್ದ
विस्तारः - > "कण्ठो वाचकशब्दे स्यात् सन्निधाने गले ध्वनौ" - नानार्थर०
कण्ठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದತ್ತೂರಿ ಗಿಡ
विस्तारः - > "कण्ठो गले सन्निधाने ध्वनौ दत्तूरपादपे" - विश्व० ।

L R Vaidya

English

 kaMWa {% m.n. %} 1. The throat,  कंठः स्तंभितवाष्पवृत्तिकलुषः Sak.iv.,  कंठेषु स्खलितं गतेऽपि शिशिरे पुंस्कोकिलानां रुतम् vi.
the neck,  कंठश्लेषप्रणयिनि जने किं पुनर्दूरसंस्थे Megh.i.3,  असत्यकंठार्पितबाहुबंधना K.S.v.57
the voice,  किमिदं किन्नरकंठि सुप्यते R.vii.64,  xiv.68
the neck of a vessel
immediate proximity.

Bopp

Latin

 कण्ठ m. n. gula. (Fortasse huc pertinet lat. collum,  liquidis
n et l inter se permutatis,  et ठ् per assimil. converso in
l
 respicias rationem quam gr. ἄλλος et scr. अन्य q. v.
inter se tenent.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

कण्ठ
पु
कण्ठ,  ध्वनि,  गल
कण्ठो ध्वनिर्गलः कण्ठः प्रहिः कूपः प्रहिः सरः ।
verse 3.1.1.17
page 0014

कृक
पु
कृक,  कण्ठ,  उदर
चीरं च वल्कले वस्त्रे कृकः कण्ठे तथोदरे ।
verse 3.1.1.30
page 0015

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 कण्ठ grammarian. Quoted by Kṣīrasvāmin in Kṣīra-
taraṅgiṇī.

Abhyankara Grammar

English

कण्ठ  glottis: cavity in the throat holding vocal cords
 the place of the production of the sounds अ,  अI and ह
 cf. अहविसर्जनीयाः कण्ठे V,  Pr.I. 71
 cf,  also कण्ठ्योsकारः प्रथमपञ्चमौ च R.Pr.I.18.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 कण्ठ m. Name eines °Dichters,  S II,  113,  6.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

gre ba
१) कण्ठ २) गो+ीवा

mgrin pa
१) कण्ठ २) गो+ीवा

glo yu
१) कण्ठ २) गो+ीवा

mgur
१) कण्ठ २)

mgul
१) कण्ठ २) ग्रीव ३) स्कन्ध

mgul pa
१) कण्ठ २) कन्धर ३) गल ४) ग्रीवा ५) लोल

mgrin
१) कण्ठ २) गल ३) ग्रीवा

mgrin pa
१) कण्ठ २) कन्धर ३) कन्धरा ४) कम्बु ५) ग्रीवा ६) शिरोधि

gul
१) कण्ठ २) कम्पित ३) चल्

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
गलो निगरणः कण्ठः काकलकस्तु तन्मणिः ।
-wordlist-
 
गल (पुं),  निगरण (पुं),  कण्ठ (पुं),  काकलक (पुं),  कण्ठमणि (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

गल
गल,  कण्ठ
ग्रीवा धमनिर्मन्या शिरोधरा कन्धरा गलः कण्ठः ॥ ५१६ ॥
verse 2.1.1.516
page 0059

नाममाला

Sanskrit

शिरोधर,  गल,  ग्रीवा,  कण्ठ,  धमनी,  धम
शिरोधरो गलो ग्रीवा कण्ठश्च धमनी धमः ॥ १०० ॥
verse 0.1.1.100
page 0050

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कण्ठः,  पुं,
   (कठि + अच् + इदित्वात् नुम् ।) मदन-वृक्षः । इति मेदिनी ॥
 होमकुण्डाद्वहिरङ्गुलि-परिमितस्थानम् । यथा,  --“खाताद्वाह्येऽङ्गुलः कण्ठः सर्व्वकुण्डेष्वयं विधिः” ॥
इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥
 (कण्शब्द “कणेष्ठः” ।इति ठः । उणं १ । १०५ ।)ग्रीवापुरोभागः ॥
 तत्पर्य्यायः ।गलः २ । इत्यमरः । २ । ६ । ८८ ॥
(यथा,  शाकुन्तले । १ म अङ्के ।“विकचसरसिजायाः स्तोकनिर्मुक्तकण्ठंनिजमिवकमलिन्याः कर्क्कशंवृन्तजालम्” ॥
)अत्र विशुद्धनामषोडशदलपद्ममस्ति । यथा,  --“तदूर्द्ध्वन्तु विशुद्धाख्यं दलषोडशपङ्कजम् ।स्वरैः षोडशभिर्युक्तं धूमवर्णैर्महाप्रभम् ॥
विशुद्धपद्ममाख्यातमाकाशाख्यं महाद्भुतम्” ॥
इति गौतमतन्त्रम् ॥
 निकटः । ध्वनिः । इतिमेदिनी ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कण्ठ पु०
  कण--ठ ठस्य नेत्त्वम् कठि--अच् वा । १ ग्रीवापुरोभागेगले “मनोरथः कण्ठपथं कथं सः” नैष० । नीलकण्ठः शि-तिकण्ठः कालकण्ठः । “सबाष्पकण्ठस्खलितैः पदैरियम्” ।“असत्यकण्ठार्पितबाहुबन्धना” कुमा० । “कण्ठाश्लेषप्र-णयिनि जने किं पुनर्दूरसंस्थे” मेघ० । “कण्ठं ते कुण्ठ-यिष्यामि” नैष० कण्ठदेशे च सुषुम्णानाडीमध्यस्थषट्चक्रान्तर्गतं विशुद्धाख्यं चक्रमस्ति । “तदूर्द्धन्तु विशुद्धा-ख्यं दलषोडशपद्मकम् । स्वरैः षोडशभिर्युक्तं धूमवर्णेर्म-हाप्रभम् । विशुद्धतखमाख्यातमाकाशाख्यं महाद्भुतम्”गौत० त० । विशुद्धचक्रे विवृतिः । २ मदनवृक्षे,  ३ समीपे४ होमकुण्डाद्बाह्येऽङ्गुलिमितस्थाने च “खातबाह्येऽङ्गुलकण्ठः सर्कुण्डेष्वयं क्रमः” ति० पु०
  त० । ५ कण्ठध्वनौ ६ ध्वनिमात्रे च हेमच० । “सा मुक्तकण्ठं,  व्यसनातिभारात्” रघुःमुक्तकण्ठध्यनि यथा तथेत्यर्थः । अस्य स्वाङ्गत्वेन उपसर्ज्जनत्वेसंयोगोपधत्वेऽपि ङीष् । किमिदं किन्नरकण्ठि! सुप्यते”रवुः । स्वरद्वारा किन्नरकण्ठसाम्यम् । “ऊर्द्ध्ववि-स्तृतदोः पाणिनृमाने पौरुषं त्रिषु । कण्ठोगलो-ऽथऽइत्यमरे त्रिष्विति पदस्य उत्तरान्वयभ्रमेण शब्द-कल्पद्रुमादौ कण्ठशब्दस्य त्रिलिङ्गित्वोक्तिः प्रामादिको ।“पौरुषं पुरुषस्याथ भावे कर्मणि तेजसि । ऊर्द्ध्ववि-स्तृतदोःपाणिमाने स्यादभिधेयवत्” मेदिन्यां मान-भेदे पौरुषशब्दस्यैव वाच्यलिङ्गत्वोक्तेस्तदेकवाक्यतया पौ-रुषशब्दस्यैव त्रिलिङ्गत्वं युक्तं न तु तस्य कण्ठान्वयि-त्वम् । युक्तञ्चैतत् पुरुषः प्रमाणमस्येत्यर्थेपुरुषहस्तिभ्यामण्चेति” पा० सूत्रे विहिताणन्ततया अस्येति वाक्यबोधितलिङ्गत्वमिति ।

Burnouf

French

 कण्ठ कण्ठ a. voisin,  proche.
		 Guttural. -- S. m.
 
gorge,  larynx.
		 Vangueria spinosa,  bot. Cf.  कण्टक।
	-- कण्टी f.
  licol.
		 Cf.  lat. collum. 
कण्ठकूणिका f.
  (कूण्) lyre indienne ou vīnā.
कण्ठतलासिका f.
  licol.
कण्ठनीडक m.
  milan,  oiseau.
कण्ठनीलक m.
  torche,  brandon. 
कण्ठपाशक m.
  licol.
कण्ठभूषा f.
  collier.
कण्ठमणि m.
  joyau porté au cou.
कण्ठाग्नि m.
  (अग्नि) oiseau.
कण्ठाला f.
  fanon du taureau.
कण्ठिका f.
  (sfx. इक) collier simple.
कण्ठीरव m.
  (रव) le lion rugissant.
		 L'éléphant
en rut.
कण्ठेकाल m.
  (काल noir) Śiva. Cf. 
नीलकण्ठ et कालकण्ठ।
कण्ठ्य a. guttural,  tg.

Stchoupak

French

 कण्ठ-
 m.
  cou,  gorge 
 voix,  son 
 n.
 
 d'un Maharṣi 
-ई- qqf.  ifc. 
 -क- m.
  ornement pour le cou 
 -इका- f.
  id.
°ग- ag. qui arrive au cou.
°गत- a. v. qui se trouve au cou ou dans la gorge,  sur le point de
partir (dit not. du souffle vital).
°ग्रह- m.
  embrassement 
 °ग्रहण- nt. id.
°त्राण- nt. protège-gorge.
°नाल- nt. tige du cou (comparée à la tige d'un lotus).
°माला- f.
  guirlande portée au cou,  collier.
°वर्तिन्- a. = °गत-
°सूत्र- nt. mode d'embrassement 
 collier.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.