| YouTube Channel

कण्टकारी (kaNTakArI)

 
शब्दसागरः
English
कण्टकारी
f.
(-री)
1. A prickly nightshade: see the preceding.
2. The
silk cotton tree, (Bombax heptaphyllum. )
3. Another plant, com-
monly Buinchhi, (Flacourtia sapida, Rox.)
E.
As before.
Yates
English
कण्टका_री (री) 3.
f.
Idem
silk-cot-
ton tree and flacourtia sapidā.
Spoken Sanskrit
English
कण्टकारी - kaNTakArI -
f.
- Indian Plum [ Flacourtia indica - Bot. ]
कण्टकारी - kaNTakArI -
f.
- medicinal nightshade [ Solanum Jacquini - Bot. ]
कण्टकारी - kaNTakArI -
f.
- cotton tree [ Bombax Heptaphyllum - Bot. ]
Wilson
English
कण्टकारी
f.
(-री)
1 A prickly nightshade: see the preceding.
2 The silk cotton tree, (Bombax heptaphyllum. )
3 Another plant, commonly Buïñchi, (Flacourtia sapida, Rox.)
E.
as before.
Monier Williams Cologne
English
कण्ट—कारी
f.
Solanum Jacquini,
Suśr.
Bombax Heptaphyllum,
L.
Flacourtia Sapida,
L.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
शाल्मली, पिच्छिला, पूरणी, मोचा, स्थिरायुः, शाल्मलः, शाल्मलिनी, तुलिनी, कुक्कुटी, रक्तपुष्पा, कण्टकारी, मोचिनी, चिरजीवी, पिच्छिलः, रक्तपुष्पकः, तूलवृक्षः, मोचाख्यः, कण्टकद्रुमः, रक्तोत्पलः, रम्यपुष्पः, बहुवीर्यः, यमद्रुमः, दीर्घद्रुमः, स्थूलफलः, दीर्घायुः, कण्टकाष्ठः
noun
एकः बृहत् वृक्षः यस्मिन् रक्तपुष्पाणि भवन्ति।
"शाल्मल्याः फलस्य अधोभागे कार्पासः भवति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कण्टकारी,
स्त्री,
(कण्टकं ऋच्छति कण्टक + +अण् + ङीप् ।) कण्टकारिकावृक्षः इतिराजनिर्घण्टः
शाल्मलीवृक्षः इति जटाधरः
विकङ्कतवृक्षः इति शब्दरत्नावली वँइचि इतिभाषा
तत्पर्य्यायगुणाः ।“कण्टकारी तु दुष्पर्शा क्षुद्रा व्याध्री निदिग्धिका ।कण्टालिका कण्टकिनी धावनी वृहती तथा”
उमे वृहत्यौ यदाह शाश्वतः
“क्षुद्रायां क्षुद्रभण्टाक्यां वृहतीति निगद्यते ।श्वेता क्षुद्रा चन्द्रहासा लक्ष्मणा क्षेत्रदूतिका
गर्भदा चन्द्रभा चन्द्रा चन्द्रपुष्पा प्रियङ्करी ।कण्टकारी सरा तिक्ता कटुका दीपनी लघुः
रूक्षोष्णा पाचनी कासश्वासज्वरकफानिलान् ।निहन्ति पीनसं पार्श्वपीडाकृमिकृदामयान्
तयोः फलं कटुरसे पाके कटुकं भवेत् ।शुक्रस्य रेचनं भेदि तिक्तं पित्ताग्निकृल्लघु
हन्यात् कफमरुत्कण्डूकाशमेदकृमिज्वरान् ।तद्वत् प्रोक्ता सिता क्षुद्रा विशेषाद्गर्भकारिणी”
इति भावप्रकाशः
(शब्दार्थचिन्तामणिधृत-वैद्यकम् यथा“कण्टकारी कण्टकिनी तथा स्वादुश्च शुक्रला ।चक्षुष्या क्षतशोथघ्नी ग्राहिणी ज्वरदाहनुत् ।दोषत्रयहरी लघ्वी ग्रहण्यर्शोऽतिसारजित्”
“कण्टकार्य्यमृताभार्गी नागरेन्द्रयवासकम् ।भूनिम्बं चन्दनं मुस्तं पटोलं कटुरोहिणी
कषायं पाययेदेतत् पित्तश्लेष्मज्वरापहम् ।दाहतृष्णारुचिच्छर्द्दिकासहृत् पार्श्वशूलनुत्”
इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रहः
“कण्टकारीतुलां नीरद्रोणे पक्त्वा कषायकम् ।पादशेषं गृहीत्वा तस्मिंश्चूर्णानि दापयेत्
पृथक् पलांशान्येतानि गुडूचीचव्यचित्रकाः ।मुस्तं कर्कटशृङ्गी त्र्यूषणं धन्वयासकम्
भार्गी रास्ना शठीचैव शर्करा पलविशतिः ।प्रत्येकञ्च पलान्यष्टौ प्रदद्यात् घृततैलयोः
पक्त्वा लेहत्वमानीय शीते मधुपलाष्टकम् ।चतुष्पलं तु गाक्षीर्य्याः पिप्पलीनां चतुष्पलम्
क्षिप्त्वा निदध्यात् सुदृढे मृण्मये भाजने शुभे ।लेहोऽयं हन्ति हिक्कार्त्तिश्वासकासानशेषतः”
कण्टकार्य्यवलेहः
*
इति शार्ङ्गधरः
)