| YouTube Channel

कण (kaNa)

 
शब्दसागरः
English
कण(म) r. 1st cl. (कणति)
1. To sound.
2. To cry as in distress. (ऋ) कण
r. 1st cl. (कणति) To go or approach. r. 10th cl. (कणयति) To wink,
to cover or close the eye with the lids or lashes.
कण mf. (-णः-णी or -णिका)
1. Small, minute.
2. An atom, a minute
particle.
m.
 (-णः)
1. An eye of corn.
2. The spark or facet of gem.
3. A spark of fire.
4. A drop of water, &c.
f.
 (-णा)
1. Cummin seed.
2. Long pepper.
3. A kind of fly, (कुम्भीरमक्षिका) the crocodile fly?
E.
कण् to contract, अच् affix, fem. टाप् or ङीष्.
Capeller Eng
English
क॑ण
m.
 a small grain or single seed
flake, drop, spark
atom, a bit.
Yates
English
कण (क) कणयति 10.
a. To wink, to
shut the eyes.
कण (णः-णी)
m.
 Small
eye of corn
spark of a gem
a drop.
m.
f.
 Cum-
min seed, long pepper
a fly.
Spoken Sanskrit
English
कण - kaNa -
m.
 - any minute particle
कण - kaNa -
m.
 - particle
कण - kaNa -
m.
 - single seed
कण - kaNa -
m.
 - spray
कण - kaNa -
m.
 - grain or particle
कण - kaNa -
m.
 - drop
कण - kaNa -
m.
 - spark
कण - kaNa -
m.
 - atom
कण - kaNa -
m.
 - flake
कण - kaNa -
m.
 - spark or facet of a gem
कण - kaNa -
m.
 - grain
कण - kaNa -
m.
 - grain of corn
कण kaNa
m.
 flake
शकली भवति { भू } zakalI bhavati { bhU } verb 1 flake off
तुहिनकण tuhinakaNa
m.
 snow flake
तुषारकण tuSArakaNa
m.
 flake of snow
पृथुक pRthuka
n.
 flakes of rice
हिमकणिन् himakaNin
adj.
 mixed with snow-flakes
Wilson
English
कण (म) r. 1st cl. (कणति)
1 To sound.
2 To cry as in distress. (ऋ) कण r. 1st cl. (कणति) To go or
approach. r. 10th cl.
(कणयति) To wink, to cover or close the
eye with the lids or lashes.
कण
mf. (-णः-णी or -णिका)
1 Small, minute.
2 An atom, a minute particle.
m.
 (-णः)
1 An eye of corn.
2 The spark or facet of a gem.
3 A spark of fire.
4 A drop of water, &c.
f.
 (-णा)
1 Cummin seed.
2 Long pepper.
3 A kind of fly, (कुम्भीरमक्षिका) the crocodile fly?
E.
 कण to contract, अच् affix fem. टाप् or ङीष्.
Apte
English
कणः [kaṇḥ], 1 A grain, a single seed
तण्डुलकणान्
H.*
 1
कणान् वा भक्षयेदब्दम्
Ms.*
 11.93.
An atom or particle (of anything).
A very small quantity
द्रविण˚ Śānti. 1.19
3.5.
A grain of dust. रजःकणैः खुरोद्धूतैः
R.*
 1. 85
or of pollen
ईषद्बद्धरजःकणाग्रकपिशा
V.*
 2.7.
A drop (of water) or spray
कणवाही मालिनीतरङ्गाणाम्
Ś.*
 3.7
अम्बु˚, अश्रु˚
उद्यानानां नवजलकणैर्यूथिकाजालकानि
Me.*
 26, 47, 71
Amaru.*
 54.
An ear of corn.
Spark (as of fire).
The spark or facet of a gem.
Flake (of snow).
श्वेतजीरक
cf.
 'कणो$तिसूक्ष्मे धान्यांशे पिप्पल्यां जीरके शरे' Nm.
णा A kind of fly.
Long pepper.
Cumin seed.
णी An atom, a drop.
A kind of corn.
The plant Premna Spinosa or Longifolia.
A crocodile
Gīrvāṇa.
Comp.
 -अदः, -भक्षः, -भुज्m. a nickname given to the philosopher who propounded the Vaiśeṣika system of philosophy (which may be said to be a 'doctrine of atoms'). -अन्न
a.
 one whose food consists of grains. ˚ता the state of one who is made to live on grains
द्वादशाहं कणान्नता
Ms.*
 11. 167. -गुग्गुलः a kind of plant. -जीरः a white kind of cumin seed. -जीरकम् small cumin seed. -धूमः A kind of penance
Matsya
P.
 -प्रियः A sparrow. -भक्षः, -भक्षकः, -भुज्
m.
N.
 of Kaṇāda. -भक्षकः a kind of bird. -लाभः a whirlpool. -वीरकः A kind of arsenic (Mar. मनशीळ)
Gīrvāṇa.
Apte 1890
English
कणः 1 A grain, a single seed
तंडुलकणान् H. 1
Ms. 11. 93.
2 An atom or particle (of anything).
3 A very small quantity
द्रविन° Śānti. 1. 19
3. 5.
4 A grain of dust
R. 1. 85
or of pollen
V. 2. 7.
5 A drop (of water) or spray
कणवाही मालिनीतरंगाणाम् Ś. 3. 7
अंबु°, अश्रु° Me. 26, 45, 69
Amaru. 54.
6 An ear of corn.
7 Spark (as of fire).
8 The spark or facet of a gem.
9 Flake (of snow).
10 श्वेतजीरक.
णा 1 A kind of fly.
2 Long pepper.
3 Cumin seed.
णी 1 An atom, a drop.
2 A kind of corn.
3 The plant Premna Spinosa or Longifolia.
Comp.
अदः,
भक्षः, भुज् m. a nickname given to the philosopher who propounded the Vaiśeṣika system of philosophy (which may be said to be a ‘doctrine of atoms’).
अन्न a. one whose food consists of grains. °ता the state of one who is made to live on grains.
गुग्गुलः a kind of plant.
जीरः a white kind of cumin seed.
जीरकं small cumin seed.
भक्षः, भक्षकः, भुज् m. N. of Kaṇāda.
भक्षकः a kind of bird.
लाभः a whirlpool.
Monier Williams Cologne
English
क॑ण
m.
 (Nir. vi, 30
related to कना, कनिष्ठ, कनीयस्, कन्या, in all of which smallness is implied,
BRD.
 ), a grain, grain of corn, single seed,
AV.
 x, 9, 26
xi, 3, 5
KātyŚr.
Mn.
&c.
a grain or particle (of dust),
Ragh.
 i, 85
Vikr.
flake (of snow),
Amar.
a drop (of water),
Śak.
 60 a
Megh.
BhP.
&c.
a spark (of fire),
Pañcat.
the spark or facet of a gem
any minute particle, atom,
Prab.
Śāntiś.
क॑ण
n.
 a grain, single seed,
Kathās.
 (cf. कनिष्ठ.)
Monier Williams 1872
English
कण कण, अस्, m. (said to be fr. rt. कण्
according to others related to कना, कनिष्ठ,
कनीयस्, कन्या, in all of which the notion of small-
ness prevails), a grain, a single seed
a grain or
particle of dust
flake (of snow)
a drop of water
a spark of fire, the spark or facet of a gem
an ear
of corn
an atom, a minute particle
small, minute
(आ), f. a kind of fly, commonly कुमीरापोका
long
pepper
cummin seed
(ई), f. a drop, an atom
the
plant Premna Spinosa or Longifolia
a kind of
corn
see कणिका.
—कण-गुग्गुलु, उस्, m., N. of a
plant
[cf. गन्धराज, स्वर्णकर्ण, and others.]
—कण-जीर, अस्, m. a white kind of cummin seed.
—कण-जीरक, अम्, n. small cummin seed.
—कण-
भक्ष, अस्, m. ‘eating atoms or grains’ (?), i. e. liv-
ing on minute particles of food
a nickname of the
philosopher Kaṇāda.
—कण-भक्षक, अस्, m. a
kind of bird
[cf. भारिट, श्यामचतक, शैशिर।]
—कण-भक्षण, अम्, n. the eating of grains.
—कण-भुज्, क्, m. nickname of Kaṇāda
see
कण-भक्ष.
—कण-लाभ, अस्, m. a whirlpool.
—कण-शस्, ind. in small parts, in minute particles.
—कणान्न (°ण-अन्°), अस्, आ, अम्, one whose food
consists of grains.
—कणान्न-ता, f. the state of one
who is made to feed on grains (of rice).
Macdonell
English
कण káṇ-a,
m.
 a grain
drop
flake, spark
🞄little bit
-pa,
m.
 kind of spear
-vāhin,
a.
 🞄wafting drops, moist
-śas, ad. in minute portions.
Benfey
English
कण कण,
I.
m.
1. Grain, Hit. 9,
14
broken rice, Man. 11, 92
also
the fine red powder which adheres to
the rice berry beneath the husk.
2.
A drop, Bhartṛ. 3, 15
spray, Śāk.
d. 55.
3. A spark, Pañc. 93, 3.
4.
A little bit, Prab. 29, 13.
II.
f.
 णा,
Long pepper, Suśr. 2, 418, 16.
--
Comp.
तुषार-, तुहिन-,
m.
 a flake of snow,
Kathās. 19, 50
Amar. 54.
Hindi
Hindi
बोटी
Apte Hindi
Hindi
कणः
पुं*
 - कण्-अच्
अनाज का दाना
कणः
पुं*
 - कण्-अच्
अणु या लव
कणः
पुं*
 - कण्-अच्
बहुत ही थोड़ा परिणाम
कणः
पुं*
 - कण्-अच्
"धूल का जर्रा, पराग"
कणः
पुं*
 - कण्-अच्
बूँद या फुहार
कणः
पुं*
 - कण्-अच्
अनाज की बाल
कणः
पुं*
 - कण्-अच्
आग की चिंगारी
कणः
पुं*
 - कण्+अच्
मंगरमच्छ
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कण - शब्दे (भ्वा० पर० सक० से०)
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಶಬ್ದ ಮಾಡು /ಧ್ವನಿಯುಂಟುಮಾಡು
कण - शब्दे (भ्वा० पर० सक० से०)
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಕೂಗಿಕೊಳ್ಳು /ಆರ್ತನಾದ ಮಾಡು
कण - गतौ (ब्वा० पर० सक० से०)
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗು /ಹೊಂದು /ತಲುಪು
कण - निमीलने (चुरा० उभ० अक० से०)
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚು
कण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧಾನ್ಯದ ಒಂದು ಅಂಶ /ಕಾಳಿನ ಕಿರು ನುಚ್ಚು
निष्पत्तिः - > कण (निमीलने) - "अच्" (३-१-१३४)
प्रयोगाः - > "कणान्वा भक्षयेदब्दं पिण्याकं वा सकृन्निशि । सुरापानापनुत्त्यर्थं वालवासा जटी ध्वजी ।"
उल्लेखाः - > मनु० ११-९२
कण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಂಶ /ಪರಮಾಣು
प्रयोगाः - > "रजःकणैः खरोद्धूतैः स्पृशद्भिर्गात्रमन्तिकात्"
उल्लेखाः - > रघु० १-८५
कण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲೇಶ /ಚೂರು
प्रयोगाः - > "स चन्दनाम्भःकणकोमलैस्तथा वपुर्जलार्द्रापवनैर्न निर्ववौ"
उल्लेखाः - > माघ० १-६५
कण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿಷಾದನಿಂದ ದ್ರಾಮಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು
विस्तारः - > "निषादाद्ब्राह्मणी भेकं------- घोली घर्घरं द्रमिडी कणम्" - वैज० ।
कण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಕ್ಕಿ ಒಡೆದ ನುಚ್ಚು
विस्तारः - > "चक्षुष्याः सक्तवः कणाः" - वैज० ।
L R Vaidya
English
kaRa {% m. %} 1. A grain, M.xi.92
2. a grain of dust
3. a drop (of water), spray, कणवाही मालिनीतरंगाणाम् Sak.iii., नवजलकणैः Megh.vii.26, 45, ii.6, Am.S.54
4. an ear of corn
5. an atom, a minute particle
6. a very small quantity, Sant.S.iii.5.
Bopp
Latin
कण (r. कण् s. अ)
1) tenuis, exilis, parvus. UR. 19. 7.
SAK. 45. 7.
2) m. granum. HIT. 9. 14. 113. 7.
v. कणी-
यस्, कणिष्ठ. (Gr. ϰενός.)
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kaṇa, m. (= Pali id.
app. not in this sense in Skt., where mg. is kernel etc.), the red coating between the kernel and the husk of rice: Mv 〔i.343.19〕 tasya śālisya kaṇo ca tuṣo ca prādurbhavati. See also akaṇa(ka), niṣkaṇa.
Lanman
English
káṇa, m. a small grain (as of dust or rice).
[cf. kaniṣṭha.]
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 कण्
मूलधातुः:
 कण
धात्वर्थः:
 शब्दे, गतौ च
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः, सकर्मकश्च
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 कणति
धातुः:
 कण्
मूलधातुः:
 कण
धात्वर्थः:
 सङ्कोचने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 काणयते
अनुबन्धादिविशेषः:
 आकुस्मीयः
धातुः:
 कण्
मूलधातुः:
 कण
धात्वर्थः:
 निमीलने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 काणयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 काण्यादिः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
कणँ कण
मानकरूपान्तरम् - रणँ
रण गतौ
- कणति । कणयति । अकणीत् । अकाणीत् । कणिका । रणति । अरणीत् । अराणीत् । रणयति । अण रणेत्यादौ कणरमौ शब्दार्थौ । कणति । रणति । तत्र काणयति राणयति ।। 798, 799 ।।
कणँ कण निमीलने
- काणयति काणः अन्यत्र कणति 176
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कण ° = maṇi, Viṣṇubh. VI, 1b in मुक्तिलक्ष्मीलसन्मुक्ताहारकणा(ः).
Sanskrit Tibetan
Tibetan
cha
१) अंश २) कण ३) कला ४) खण्ड ५) गण्ड / गण्डक ६) भक्त ७) भाग ८) भागीय ९) युग १०) लेश ११)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
त्रुटौ मात्रा लवो लेशः कणो ह्रस्वं पुनर्लघु ॥ १४२७ ॥
-wordlist-
त्रुटि (स्त्री), मात्रा (स्त्री), लव (पुं), लेश (पुं), कण (पुंस्त्री), ह्रस्व (क्ली), लघु (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कण
कण, क्षुद्रतण्डुल
बुशः कडङ्गरः प्रोक्तः कणः स्यात्क्षुद्रतण्डुलः ॥ ५७८ ॥
verse 2.1.1.578
page 0065
सूक्ष्म
सूक्ष्म, लेश, लव, श्लक्ष्ण, क्षुद्र, दभ्र, कण, अणु, किञ्चित्, मात्र, तनु, स्तोक, ह्रस्व, अल्प, त्रुटि
सूक्ष्मलेशलवश्लक्ष्णक्षुद्रदभ्रकणाणवः ।
किञ्चिन्मात्रतनुस्तोकह्रस्वाल्पत्रुटयः समाः ॥ ६८८ ॥
verse 4.1.1.688
page 0079
नाममाला
Sanskrit
शिलीमुख, शर, बाण, मार्गण, रोपण, कण, इषु, काण्ड, क्षुरप्र, नाराच, तोमर, खग
शिलीमुखः शरो बाणो मार्गणो रोपणः कणः ।
इषुः काण्डं क्षुरप्रं च नाराचं तोमरं खगः ॥ ७८ ॥
verse 0.1.1.78
page 0040
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: कणः
Root: कण
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Son of Niṣāda and a Dramiḍī
Shloka(s):
3|5|30|2 ► श्वापकी गर्मुटं घोली घर्घरं द्रमिडी कणम्॥ (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|5|30|2 ⇢ कणः (कण) (पुं) ⇒ Son of Niṣāda and a Dramiḍī ⇒
Related word(s):
isa_k ➡ निषादपुत्राः स्युः नानायोषित्समुद्भवाः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कण ॠ आर्त्तस्वरे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां--परं--अकं--सेट् ।) ॠ अचीकणत् अचकाणत् ।कणति भीतः । इति दुर्गादासः ॥
कण, म गतौ । इति कविकल्पद्रुमः । (भ्वां--परं--सक्--सेट्--घटादि ।) म कणयति । इति दुर्गा-दासः ॥
कण, क निमीलने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां--परं--सकं--सेट् ।) निमीलनं पक्ष्मावरणम् । ककाणयति चक्षुः पक्ष्मभिरावृतं स्यादित्यर्थः । इतिदुर्गादासः ॥
कणः,
पुं,
 (कणति अतिसूक्ष्मत्वं गच्छति । कण +पचाद्यच् ।) अतिसूक्ष्मः । (“आनन्दाश्रुकणान्पिबन्ति शकुना निःशङ्कमङ्केशयाः” ।इति शान्तिशतकम् ५ ॥
) धान्यांशः । इत्यमरः ।३ । १ । ६२ ॥
(यथा, मनुः । ११ । ९२ ।“कणान् वा भक्षयेदब्दं पिन्याकं वा सकृन्निशि” ॥
)तस्य स्त्रीलिङ्गे कणी कणिका । वनजीरकः ।इति राजनिर्घण्टः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कण आर्त्तस्वरे
भ्वा०
पर०
 अक० सेट् । कणति अकाणीत्अकणीत् । ऋदित् । णिचि अचीकणत् त अचकणत् त ।चकाण प्रनिकणति ।
कण गतौ
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् । कणति अका(क)णीत् ।घटादि० । णिचि कणयति ते
कण निमीलने वा चुरा०
पर०
 अक० सेट् । काणयति ते ।अचीकणत् त । काणयीम् यभूव आस चकार चक्रे काणःपक्षे
पर०
भ्वा०
 कणति अक(का)णीत् चकाण ।निमीलनयत्र नेत्रादेः पक्ष्मावरणं सावयवस्याङ्गसङ्कोचनञ्च ।
कण
पु०
 कण--निमीलने अच् । १ धान्यादेरतिसूक्ष्मांशे, राजनि० २ लेशे च वयवाल्पत्वेन तयोरवयवसङ्कोचवत्त्वात्तथा-त्वम् “तिलातसीसर्षपकणांश्चात्र प्रकिरेत्” सुश्रु० । “द्वाद-शाहं कणान्नता” याज्ञ० “नयनयुगलं कङ्कणभरम्” उद्भटः ।“उद्यानानां नवजलकणैर्यूथिकाजालकानि” मेघ० ।कणभक्षः कणादः । ३ वनजीरके स्त्री गौरा० ङीष् ।अल्पार्थे टाप् । ४ क्षुद्रांशे ५ जीरके “शुण्ठीपादमिता क-णार्ण्णवमिता दीप्तायवान्योः क्रमात्” वैद्यकम् । “द्राक्षा-वल्लीनागवल्ली कणावल्लीशतावृतम्” काशी० । ६ पिप्-पल्याम्, ७ श्वेतजीरके च राजनि० । “कणान् वाभक्षयेदब्दं पिण्याकं बा सकृन्निशि” मनुः अल्पांशेस्त्रीत्वमपि “कदलीफलमध्यस्थं कणामात्रमपक्वकम्”तिथित० । (कुमेरापोका) । ७ कुम्भरीमक्षिकायांस्त्री मेदि० । ८ महिषाख्यगुग्गुलौ
न०
 “रुहिकाख्यं कणंदारु सिह्लकं सागुरुं सितम् । शङ्खं जातीफलं श्रीशेधूपानि स्युः प्रियाणि वै” ति० त० वामपु० । “कणंमहिषाख्य गुग्गुलुः” रघु० भीमसेनो भीमवत् कणगुम्-गुलुः कण इत्युत्तरपदलोपात्तथेति चिन्तनीयम् ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
कणँ कण
मानकरूपान्तरम् - रणँ
रण गतौ
- अनयोर्गत्यर्थयोर्मित्त्वम् शब्दे तु काणयति 774, 775
कणँ कण निमीलने
- काणयति चक्षुः काणः भ्वादौ (1302) कणति मित्त्वात् (द्र0 1537) कणयति 182
धातुवृत्तिः
Sanskrit
कणँ कण
मानकरूपान्तरम् - रणँ
रण (अर्थः) गतौ
(कणतीत्यादि अकणि अकायीत्यादि एवं रणतीत्यादि ) [ काण्यादीनां वा ) इत्युपधाह्रस्वविकल्पो न शङ्क्यः, ह्रस्वभाविन्या उपधाया एवाभवात् कणतिरणती शब्दार्थौ गतौ एतयोः ( काणयति राणयति ) 783
कणँ कण (अर्थः) निमीलने
( काणयति अचीकणत् अचकाणत् ) "काण्यादीनां वा'' इति ह्रस्वविकल्पो णौ चङ्युपधायाः ( काणः ) स्वभावादयमेकनेत्रनिमीलनवचनः कणतीति शब्दे 180
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कण शब्दार्थः”@} 2 ‘कणेः कणति शब्दार्थे, काणयेण्णौ निमीलने।।’ 3 इति देवः।
काणकः-णिका, काणकः-णिका, चिकणिषकः-षिका, 4 चङ्कणकः-णिका
कणिता-त्री, काणयिता-त्री, चिकणिषिता-त्री, चङ्कणिता-त्री
कणन्-न्ती, काणयन्-न्ती, चिकणिषन्-न्ती
-- कणिष्यन्-न्ती-ती, काणयिष्यन्-न्ती-ती, चिकणिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- काणयमानः, काणयिष्यमाणः, 5 चङ्कण्यमानः, चङ्कणिष्यमाणः
6 काण्-काणौ-काणः
-- -- -- कणितम्-तः, काणितः-तम्, चिकणिषितः, चङ्कणितः-तवान्
कणः, 7 उत्कणः, 8 कङ्कणः, काणः, चिकणिषुः, चिकाणयिषुः, चङ्कणः
कणितव्यम्, काणयितव्यम्, चिकणिषितव्यम्, चङ्कणितव्यम्
कणनीयम्, काणनीयम्, चिकणिषणीयम्, चङ्कणनीयम्
काण्यम्, काण्यम्, चिकणिष्यम्, चङ्कण्यम्
ईषत्कणः-दुष्कणः-सुकणः
-- -- कण्यमानः, काण्यमानः, चिकणिष्यमाणः, चङ्कण्यमानः
काणः, 9 कणः, काणः, चिकणिषः, चङ्कणः
कणितुम्, काणयितुम्, चिकणिषितुम्, चङ्कणितुम्
10 कणितिः, काणना, चिकणिषा, चिकाणयिषा, चङ्कणा
कणनम्, काणनम्, चिकणिषणम्, चङ्कणनम्
11 कणित्वा, काणयित्वा, चिकणिषित्वा, चङ्कणित्वा
सङ्कण्य, सङ्काण्य, सञ्चिकणिष्य, सञ्चङ्कण्य
काणम् २, कणित्वा २, काणम् २, काणयित्वा २, चिकणिषम् २, चिकणिषित्वा २, चङ्कणम् २
चङ्कणित्वा २
12 कण्ठः, 13 कण्वः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५७)
02
=>
 (१-भ्वादिः-४४९। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (श्लो-९०)
04
=>
 [[१। यङि अभ्यासस्य ‘नुगतोऽनुनासिकान्तस्य’ (७-४-८५) इति नुक्।]]
05
=>
 [[२। शानचः शित्त्वात् ‘कर्तरि शप्’ (३-१-६८) इति शप्। तस्य ‘अतो गुणे’ (६-१-९७) इति पररूपम्। ‘आने मुक्’ (७-२-८२) इति मुक्।]]
06
=>
 [[३। ‘अनुनासिकस्य क्विझलोः क्ङिति’ (६-४-१५) इति दीर्घः।]]
07
=>
 [[आ। ‘अणद्दिशः केलिरणैर्मनोज्ञया वाण्या भणन्तो मणिभूषणोत्कणाः। बनात्कुमाराः क्वणिताग्र्यवेणवो व्रणद्विषाणभ्रणिताभ्रमाययुः।।’ धा। का। १-५८।]]
08
=>
 [[४। ‘कं शुभं कणति इति कङ्कणम् = करभूषणम्। पचाद्यच् (३-१-१३४)।’ इत्यमरसुधा।]]
09
=>
 [[५। ‘गोचरसंचर--’ (३-३-११९) इति सूत्रे चकारस्यानुक्तसमुच्चयार्थकत्वात् अस्यापि धातोः घप्रत्ययः संज्ञायां भवति। कणः = लेशः सूक्ष्मतण्डुलश्च।’ इति मा। धा। वृत्तौ।]]
10
=>
 [[६। ‘तितुत्रेष्वग्रहादीनाम्--’ (वा। ७-२-९) इति पर्युदासादिड् भवति। यथा भणिति- रित्यत्र।]]
11
=>
 [पृष्ठम्०१५२+ २४]
12
=>
 [[१। औणादिके (द। उ। ५-६) ठप्रत्यये रूपम्। कण्ठः = गलः।]]
13
=>
 [[२। औणादिके (द। उ। ८-१२५) क्वन् प्रत्यये रूपम्। कण्वं = पापम्। कण्वः = ऋषिः।]]
1 {@“कण गतौ”@} 2 घटादिः।
अस्य घातोः पूर्वोकणतिवत् 3 शुद्धात्-सन्नन्तात्-यडन्ताच्च रूपाणि ज्ञेयानि।
ण्यन्ते परम्-- 4 कणकः-णिका, ईषत्कणः-दुष्कणः-सुकणः
कणयिता-त्री, कण्यमानः
5 कणयन्-न्ती, कणः
कणयिष्यन्-न्ती-ती, कणयितुम्
कणयमानः, कणना
कणयिष्यमाणः, कणनम्
कणितः-तवान्, कणयित्वा
कणयिषुः, 6 प्रकणय्य
कणयितव्यम्, 7 कणम् २
कणनीयम्, काणम् २
8 कण्यम्, काणयित्वा २
इति रूपाणीति विशेषः।
एतच्च गत्यर्थकत्वे एव 9।
अन्यार्थकत्वे तु काणयिता-इत्यादीनि रूपाण्येव, पूर्ववत्।
10
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५८)
02
=>
 (१-भ्वादिः-७९४। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (१५७)
04
=>
 [[३। घटादिपाठात् मित्त्वम्। ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति ह्रस्वः।]]
05
=>
 [[आ। ‘अगन्मनीषः कणयन् मुकुन्दमस्मान् वियोगं रणयन् स दूतः। चणन् विषादं विशणन् विचिन्तां श्रणन् विमोहं श्रथितोऽस्तु सद्यः।।’ धा। का। २। ९।]]
06
=>
 [[५। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
07
=>
 [[६। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति णमुलि दीर्घो वा।]]
08
=>
 [[४। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यत्।]]
09
=>
 (धातूनामनेकार्थकत्वात्)
10
=>
 [पृष्ठम्०१५३+ २५]
1 {@“कण निमीलने”@} 2 ‘कणेः कणति शब्दार्थे, काणयेण्णौ निमीलने।’ 3 इति देवः।
काणकः-णिका, चिकाणयिषकः-षिका
काणयिता-त्री, चिकाणयिषिता-त्री
काणयन्-न्ती, चिकाणयिषन्-न्ती
काणयिष्यन्-न्ती-ती, चिकाणयिषिष्यन्-न्ती-ती
काणयमानः, चिकाणयिषमाणः
काणयिष्यमाणः, चिकाणयिषिष्यमाणः
काण्-काणौ-काणः, -- काणितम्-तः, चिकाणयिषितः-तवान्
4 काणः 5, चिकाणयिषुः
काणयितव्यम्, चिकाणयिषितव्यम्
काणनीयम्, चिकाणयिषणीयम्
काण्यम्, चिकाणयिष्यम्
ईषत्काणः-दुष्काणः-सुकाणः
-- काण्यमानः, चिकाणयिष्यमाणः
काणः, चिकाणयिषः
काणयितुम्, चिकाणयिषितुम्
काणना, चिकाणयिषा
काणनम्, चिकाणयिषणम्
काणयित्वा, चिकाणयिषित्वा
सङ्काण्य, सञ्चिकाणयिष्य
काणम् २, काणयित्वा २, चिकाणयिषम् २
चिकाणयिषित्वा २। 6
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५९)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१७१६। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (श्लो। ९०)
04
=>
 [[आ। ‘सञ्चर्चयन् अपनयानथ बुक्कयिष्णुः श्वेवोग्रशब्दनपरः कररुद्धकाणः। मल्लो जिजम्भिषुरसूदितवीर्यमीशं मुष्ट्या जजास बहु पाशितवांश्च दोष्णा।।’ धा। का। ३-३८।]]
05
=>
 [[१। स्वभावात् एकस्य नेत्रस्य दर्शनशक्तिराहित्ये एवायं प्रयुज्यते।]]
06
=>
 [पृष्ठम्०१५४+ २७]
Capeller
German
क॑ण
m.
 Korn, Samenkorn, Tropfen (auch
कणिक
m.
 )
Funke, Stückehen, ein
Weniges, Bischen, eine Kleinigkeit
(auch कणिका
f.
 ).
Burnouf
French
कण कण a.
[comp. कणीयस्
sup. कनिष्ठ]
petit
mince
faible
léger. -- S.
m.
 un peu: une goutte, un grain,
etc.
Germe du blé.
Facette de pierre précieuse.
-- कणी
f.
 graine de cumin
poivre long
esp. de mouche.
Cf. कन।
कणजीरक
n.
 graine de petit cumin.
कणलाभ
m.
 (लभ्) tournant d'eau.
कणाटीन et कणातीर
m.
 hoche-queue.
कणाद
m.
 (आ
दा) orfèvre, tailleur de pierres
précieuses.
Surnom de Kaśyapa.
Stchoupak
French
कण-
m.
 grain, graine
goutte
atome
étincelle.
कणान्नता-
f.
 fait de se nourrir uniquement de riz.