| YouTube Channel

कड (kaDa)

 
शब्दसागरः
English
कड r. 1st and 6th cls. (कडति) To be confused or disturbed by pleasure
or pain, to be proud or mad, (the roots differ in some of the in-
flections). (इ) कडि r. 1st cl. (कण्डते) The same as the preceding
also
r. 1st and 10th cls. (कण्डति, कण्डयति)
1. To break off a part, to tear,
to separate or detach.
2. To remove the chaff or husk of grain,
&c.
3. To preserve.
कड
mfn.
 (-डः-डा-डं) Ignorant, stupid.
E.
 कड् to be perplexed, अच्
aff.
Capeller Eng
English
कड॑
a.
 dumb.
Yates
English
कड (डः-डा-डं)
a. Ignorant.
Spoken Sanskrit
English
कड kaDa
adj.
 mute
मूक mUka
adj.
 mute
विश्रान्तकथ vizrAntakatha
adj.
 mute
कल्लते { कल्ल् } kallate { kall } verb be mute
मूकत्व mUkatva
n.
 muteness
मूकवत् mUkavat
ind.
 like a mute
Wilson
English
कड r. 1st and 6th cls. (कडति) To be confused or disturbed by
pleasure or pain, to be proud or mad, (the roots differ in some of the
inflections.) (इ) कडि r. 1st cl. (कण्डते) The same as the
preceding
also r. 1st and 10th cls. (कण्डति, कण्डयति)
1 To break off a part, to tear, to separate or detach.
2 To remove the chaff or husk of grain, &c.
3 To preserve.
कड
mfn.
 (-डः-डा-डं) Ignorant, stupid.
E.
 कड to be perplexed, अच्
aff.
Apte
English
कड [kaḍa],
a.
Dumb.
Hoarse.
Ignorant, foolish.
Apte 1890
English
कड a. 1 Dumb.
2 Hoarse.
3 Ignorant, foolish.
Monier Williams Cologne
English
कड॑
mfn.
 dumb, mute,
ŚBr.
 xiv
ignorant, stupid,
L.
Monier Williams 1872
English
कड, अस्, आ, अम् (said to be fr. preceding), dumb,
hoarse
ignorant, stupid
[cf. जड।]
—कडङ्-कर
or कडङ्-गर, अस्, m. straw, the stalks of various
sorts of pulse &c. (rendering hoarse).
—कडङ्करीय
or कडङ्कर्य or कडङ्गरीय, अस्, आ, अम्, to be
fed with straw.
Macdonell
English
कड kaḍá,
a.
 dumb.
Apte Hindi
Hindi
कड
वि* - कड्-अच्
गूँगा
कड
वि* - कड्-अच्
कर्कश
कड
वि* - कड्-अच्
"अनजान, मूर्ख"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कड - मदे (भ्वा० पर० सक० से०)
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಮದಹೊಂದು
कड - मदे (भ्वा० पर० सक० से०)
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಕುಲನಾಗು
कड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮದ
निष्पत्तिः - > कड (मदे) - घञर्थे "कः" (वा० ३-३-५८)
कड
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂಗ /ಮೂಕ /ಮಾತನಾಡದವನು
निष्पत्तिः - > कड (मदे) - "अच्" (३-१-१३४)
कड
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರ್ಖ /ಮೂಢ /ಮಂಕ /ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದವನು
L R Vaidya
English
kaqa {% a. (f. डा) %} 1. Dumb, hoarse
2. ignorant, stupid.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 कड्
मूलधातुः:
 कड
धात्वर्थः:
 मदे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 कडति
धातुः:
 कड्
मूलधातुः:
 कड
धात्वर्थः:
 बन्धने, मदे च
गणः:
 तुदादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 कडति
अनुबन्धादिविशेषः:
 कुटादिः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
कडँ कड मदे
- कडति । कडः । कलः । कलनम् । निष्कलः (53) । निष्कला । कलं त्रायते रक्षतीति कलत्रम् । कडत्रम् । तुदादावप्ययं पठिष्यते । विकलः । कलति ।। 361 ।।
कडँ कड मदे
- कडति कडङ्गरः (16) काडः कडेः कुटादिकार्य्यभावादन्यत्रापि पाठे न दोषः एवं कुटादिपाठबलादकडीदित्यत्रापि अतो हलादेर्लघोः (727) इत्यनिग्लक्षणाया वृद्धेरप्यभाव इति केचित् अपरे तु टवर्गान्तानुरोधेनेह निर्द्दिश्यत इति ब्रुवते भ्वादिष्वस्य पाठस्तु स्वरभेदार्थः (17) 99
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मूक, कड, वागपेत, विश्रान्तकथ
adjective
उच्चारणसामर्थ्यस्य अभावात् वक्तुम् असमर्थः।
"मूकः संकेतैः किम् अपि अकथयत्।"
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
मूके जडकडौ मूर्खे त्वनेडो नामवर्जितः ॥ ९१ ॥
-wordlist-
जड (पुं), कड (पुं), अनेड (पुं), नामवर्जित (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
जड
जड, कड, मूक
जडः कडः स्मृतो मूकः कल्लमूकस्त्ववाक्श्रुतिः ॥ ६०९ ॥
verse 2.1.1.609
page 0068
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कड इ ङ ञ दर्पे । हर्षे इत्यर्थः । इति कविकल्प-द्रुमटीकायां दुर्गादासः । (भ्वां--आत्मं--अकं--सेट्--पक्षे उभं--इदित् ।) इ कर्म्मणि कण्ड्यते । ञकण्डति कण्डते । ङ कण्डते जनो हृष्टः स्यादि-त्यर्थः । अयमात्मनेपदीत्थन्ये । कदाचित् परस्मैप-दार्थो ञकारः । अनेकार्थत्वात् तुषापनयने च ।(भ्वां--आत्मं--सकं ।) “कण्डते तण्डुलं लोकः” ।इति दुर्गादासः ॥
कड श अदने । दर्पे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(तुदां--परं--सकं--दर्पे अकं--सेट् ।) श कडती कडन्ती ।प्राञ्चस्तु वेदे तूच्चारणभेदार्थं भ्वादावप्येवं पठन्ति ।तथा च । “कड मद इति धातुः पठ्यते भूतुदाद्योःकडति कडति रूपं तुल्यमेव द्वयोः स्यात् । तदु-भयगणपाठे किं फलं नेति वाच्यं स्वरक्वत इहभेदः शप्शयोरस्ति यस्मात्” इति । स्वरकृत इतिउदात्तानुदात्तस्वरितविरिब्धसंज्ञकचतुर्व्विधस्वरकृतइत्यर्थः । इति दुर्गादासः ॥
कड इ क भेदे । रक्षणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां--परं--सकं--सेट्--इदित् ।) इ कण्डयति ।इति दुगादासः ॥
कडः, त्रि, (कडति माद्यतीति । कड मदे + पचा-द्यच् ।) मूर्खः । इति हलायुधः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कड भक्षणे
सक०
 मदे अक० तुदा० सेट्
पर०
 । कडति अक-डीत् अकाडीत् चकाड । कडारः कडम्बः । प्रणिकडति
कड दर्पे
भ्वा०
 इदित् ञित्त्रात्,
उभ०
 ङित्त्वात् अफलवत्कर्त्तर्य्यपिआत्म० अक० सेट् । कण्डति ते । अकण्डीत् अकण्डिष्ठचकण्ड चकण्डे । अयं वितुषोकारणार्थे व्यापारभेदेच । (काँडान) कण्डति तुण्डुलम् इति केचित् ।
कड रक्षणे भेदे (वितुषीकरणार्थव्यापारे) च (काँडान) चुरादि०इदित्
उभ०
सक०
 सेट् । कण्डयति ते अचकण्डत् त ।कण्डयाम् बभूव आस चकार चक्रे । कण्डनम् कण्डितःकण्डयन् कण्ठयितुम् । कण्डयित्वा कण्डना ।
कड
त्रि०
 कड--मदे अच् । मूर्खेहला० । घञर्थेक ।२ भक्षणीये च कडङ्गरम् ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
कडँ कड घसने
-(अर्थविवरणम्) घसनं भक्षणम्
कडति कड्यते कलमः कडङ्गरो बुसम् कलिः कलहः कडत्रम्, कलत्रम् भार्या नितम्बश्च कडित्रं द्यूतं लेखनचर्म च कुटादौ फलाभावात् यूथभ्रष्टोऽयम् 100
धातुवृत्तिः
Sanskrit
कडँ कड (अर्थः) मदे
कडतीत्यादि क्षीरस्वामी तु कडीति पठित्वा कडेति दुर्गा इत्याह अयं तुदादौ च उभयत्र पाठफलं तत्रैव वक्ष्यते कण्डतइति गतः 356
कडँ कड (अर्थः) मदे
( कडति चकाड कडिता ) इत्यादि अस्य डित्कार्याभावादिह पाठो डकारान्तमात्रानुरोधेन कुटादिभ्योऽन्यत्र'पि शक्यते पठितुम् अंय भ्वादौ च पुनः पाठ फलमुञ्छतिवत् कण्डते इति च शपि 98
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कड मदे”@} 2 काडकः-डिका, काडकः-डिका, चिकडिषकः-षिका, चाकडकः-डिका, इति सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककठधातुवत् 3 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५१)
02
=>
 (१-भ्वादिः-३६०। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (१४८)
1 {@“कड मदे”@} 2 शतरि परम्-कडन्-न्ती-ती, इति रूपम्।
‘आच्छीनद्योर्नुम्’ 3 इति नुम् विकल्पः।
अन्यत्र सर्वत्रापि भौवादिककठतिवत्-- 4 रूपाणि ज्ञेयानि।
डकारान्तप्रकरणात् अस्य कुटादौ पाठः।
कुटादि- पाठस्य फलं किमपि न।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१५२)
02
=>
 (६-तुदादिः-१३८०। सक। सेट्। पर। कुटादिः।)
03
=>
 (७-१-८०)
04
=>
 (१४८)
Capeller
German
कड॑ stumm.
Burnouf
French
कड कड a. égaré, stupéfié
stupide, ignorant.