| YouTube Channel

कट्फलः (kaTphalaH)

 
Apte
English
कट्फलः [kaṭphalḥ],
N.
 of a tree, commonly called कायफळ.
Apte 1890
English
कट्फलः N. of a tree, commonly called कायफळ.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कुम्भी, पाटलावृक्षः, वारिपर्णी, कट्फलः, रोमशः, पर्पटद्रुमः
noun
वृक्षविशेषः- अस्य गुणाः कटुत्वं, कषायत्वम्, उष्णत्वं, ग्राहित्वं, वातकफ़हरत्वम् ।
"कुम्भी राजनिर्घण्टे वर्णिता अस्ति"
Synonyms:
 कुम्भी, पाटलावृक्षः, वारिपर्णी, कट्फलः, रोमशः, पर्पटद्रुमः
noun
वृक्षविशेषः- अस्य गुणाः कटुत्वं, कषायत्वम्, उष्णत्वं, ग्राहित्वं, वातकफ़हरत्वम् ।
"कुम्भी राजनिर्घण्टे वर्णिता अस्ति"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कट्फलः,
पुं,
 (कटति कटुतया अन्यरसमावृणो-तीति । कट् + क्विप् । कट् फलं यस्य सः ।) स्वनामख्यातफलवृक्षविशेषः । कायफल इति भाषा ।तत्पर्य्यायः । श्रीपर्णिका २ कुमुदिका ३ कुम्भी ४कैटर्य्यः ५ । इत्यमरः २ । ४ । ४० ॥
सोमवल्कः ६६ सोमवृक्षः ७ रोहिणी ८ । इति रत्नमाला ॥
कृष्णगर्भः ९ प्रचेतसी १० भद्रावती ११ महा-कुम्भी १२ रामसेनकः १३ कुमुदा १४ उग्रगन्धः१५ भद्रा १६ रञ्जनकः १७ लघुकाश्मर्य्यः १८ श्री-पर्णी १९ काफलः २० परुषः २१ कुमुदी २२ ।इति शब्दरत्नावली ॥
अपि च ।“कट्फलः सोमवल्कश्च कैटर्य्यः कुम्भिकापि च ।श्रीपर्णिका कुमुदिका भद्रा भद्रवतीति च ॥
कट्फलस्तुवरस्तिक्तः कटुर्व्वातकफज्वरान् ।हन्ति श्वासप्रमेहार्शःकासकण्ठामयारुचीः” ॥
इति भावप्रकाशः ॥
अस्य गुणाः । कटुत्वम् ।उष्णत्वम् । कासश्वासज्वरोग्रदाहनाशित्वम् । रुचि-कारित्वम् । मुखरोगशमप्रदत्वञ्च । इति राजनि-र्घण्टः ॥
कफरोगनाशित्वम् । इति राजवल्लभः ॥
(“कट्फलः कफरोगघ्नः कासश्वासज्वरापहः” ॥
इति वैद्यकद्रव्यगुणः ॥
)