| YouTube Channel

कट्फल (kaTphala)

 
शब्दसागरः
English
कट्फल
m.
 (-लः) A small tree found in the north-west of Hindustan,
the bark and seeds of which are used in medicine, and as aroma-
tics
the fruit also is eaten
the common name is Kayaphala.
f.
(-ला)
1. A plant, (Gmelina arborea, Rox.)
2. The egg plant, &c.
E.
 कट instead of कटु acrid, and फल fruit, fem. affix टाप्.
Capeller Eng
English
कट्फल
m.
 names of trees.
Yates
English
कट्-फल (लः) 1.
m.
 A small aromatic
tree.
f.
 A plant (Gmelina arbo-
rea)
the egg plant.
Wilson
English
कट्फल
m.
 (-लः) A small tree found in the north-west of
Hindustan, the bark and seeds of which are used in medicine, and as
aromatics
the fruit also is eaten
the common name is Kayaphal.
f.
(-ला)
1 A plant, (Gmelina arborea, Rox.)
2 The egg plant, &c.
E.
 कट् instead of कटु acrid, and फल fruit, fem. affix टाप्.
Apte
English
कट्फलः [kaṭphalḥ],
N.
 of a tree, commonly called कायफळ.
Apte 1890
English
कट्फलः N. of a tree, commonly called कायफळ.
Monier Williams Cologne
English
कट्-फल a
m.
 (for कटु-फल, but different in meaning from it),
N.
 of a small tree (found in the north-west of Hindūstān, the aromatic bark and seeds of which are used in medicine
the fruit is eaten
the common name is Kāyaphal),
Suśr.
कट्-फल b See above.
Monier Williams 1872
English
कट्-फल। See under कटु, p. 196, col. 1.
Macdonell
English
कट्फल kaṭ-phala,
m.
 a tree with aromatic 🞄fruit and rind.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कट्फल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿವನಿಯ ಮರ ಅಥವಾ ತೇಗದ ಮರ
व्युत्पत्तिः - > कटूनि फलानि अस्य
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कट्फल °n. E 849 (A).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कट्फलः,
पुं,
 (कटति कटुतया अन्यरसमावृणो-तीति । कट् + क्विप् । कट् फलं यस्य सः ।) स्वनामख्यातफलवृक्षविशेषः । कायफल इति भाषा ।तत्पर्य्यायः । श्रीपर्णिका २ कुमुदिका ३ कुम्भी ४कैटर्य्यः ५ । इत्यमरः २ । ४ । ४० ॥
सोमवल्कः ६६ सोमवृक्षः ७ रोहिणी ८ । इति रत्नमाला ॥
कृष्णगर्भः ९ प्रचेतसी १० भद्रावती ११ महा-कुम्भी १२ रामसेनकः १३ कुमुदा १४ उग्रगन्धः१५ भद्रा १६ रञ्जनकः १७ लघुकाश्मर्य्यः १८ श्री-पर्णी १९ काफलः २० परुषः २१ कुमुदी २२ ।इति शब्दरत्नावली ॥
अपि च ।“कट्फलः सोमवल्कश्च कैटर्य्यः कुम्भिकापि च ।श्रीपर्णिका कुमुदिका भद्रा भद्रवतीति च ॥
कट्फलस्तुवरस्तिक्तः कटुर्व्वातकफज्वरान् ।हन्ति श्वासप्रमेहार्शःकासकण्ठामयारुचीः” ॥
इति भावप्रकाशः ॥
अस्य गुणाः । कटुत्वम् ।उष्णत्वम् । कासश्वासज्वरोग्रदाहनाशित्वम् । रुचि-कारित्वम् । मुखरोगशमप्रदत्वञ्च । इति राजनि-र्घण्टः ॥
कफरोगनाशित्वम् । इति राजवल्लभः ॥
(“कट्फलः कफरोगघ्नः कासश्वासज्वरापहः” ॥
इति वैद्यकद्रव्यगुणः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कट्फल
पु०
 कटति आवृणोत्यन्यरसं कट--क्विप् कट्-फलमस्य । कटुरसतयाऽन्यरसावरकफलके (कायफल)इति ख्याते श्रीपर्ण्णीवृक्षे अमरः । तत्पर्य्यायगुणादिभावप्र० उक्त यथा “कट्फलः सोमवल्कश्च कैटर्य्यःकुम्मिकाऽपि च । श्रीपर्ण्णिका कुमुदिका भद्रा भद्रवतीतिच । कट्फलस्तुवरस्तिक्तः कटुर्वातकफज्वरान् । हन्ति श्वासप्रमेहार्शःकासकण्ठामयारुचीः” । २ गाम्मार्य्यां स्त्रीरत्नमा० ३ वृहत्यां ४ काकमाच्यां ५ देवदाल्यां ६ वार्त्ताक्यां७ मृगेर्व्वारौ च स्त्री राजनि० ।
Capeller
German
कट्फल u. कट्वङ्ग
m.
 Baumnamen.
Burnouf
French
कट्फल कट्फल
m.
 (कटु
फल) le kayaphal des
Hindous, arbuste dont le fruit est comestible et l'écorce médicinale.
-- कत्फला
f.
 gmelina arborea, bot.