| YouTube Channel

कटाक्ष (kaTAkSa)

 
शब्दसागरः
English
कटाक्ष
m.
(-क्षः) A leer, a glance or side look.
E.
कट् to go, and अक्षि
the eye.
Capeller Eng
English
कटाक्ष
m.
a sidelong glance.
Yates
English
कटा-क्ष (क्षः) 1.
m.
A leer, a glance.
Wilson
English
कटाक्ष
m.
(-क्षः) A leer, a glance or side look.
E.
कट to go, and अक्षि the eye.
Monier Williams Cologne
English
कटाक्ष
m.
a glance or side look, a leer,
MBh.
BhP.
Megh.
&c.
Monier Williams 1872
English
कटाक्ष कटाक्ष। See under कट above.
Macdonell
English
कटाक्ष kaṭa‿akṣa,
m.
side-glance: i-ta, 🞄pp. looked at with a side-glance
-ākṣepa, 🞄m. side-glance.
Benfey
English
कटाक्ष कटाक्ष, i. e. कट-अक्ष,
m.
A side-look, MBh. 1, 3009
an amorous
look, Daśak. in Chr. 190, 12.
Hindi
Hindi
उचटती नज़र से देखना
Apte Hindi
Hindi
कटाक्षः
पुं*
कटः - अक्षः -
"नजर, तिरछी निगाह, विक्षेप"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कटाक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಡೆಗಣ್ಣಿನ ನೋಟ
निष्पत्तिः - > अक्षू (व्याप्तौ) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > कटं गण्डस्थलं अक्षति
प्रयोगाः - > "निःशङ्कमन्याः सममाहितेर्ष्याः तत्रान्तरे जघ्नुरमुं कटाक्षैः"
उल्लेखाः - > माघ० ३-१६
L R Vaidya
English
kawa-akza {% m. %} a glance, a side-look (सखीजनेन) मुक्तास्तदा स्मितसुधामधुराः कटाक्षाः M.M.i., Megh.i.35, Bhartr.i.2, Sant.S.i.27.
Bopp
Latin
कटाक्ष m. (e कट iens, se movens - a r. कट् s. - et अक्ष
oculus) adspectus obliquus. IN. 2. 32.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
असौम्येऽक्षण्यनक्षि स्यादीक्षणं तु निशामनम् ५७६
निभालनं निशमनं निध्यानमवलोकनम्
दर्शनं द्योतनं निर्वर्णनं चाथार्धवीक्षणम् ५७७
अपाङ्गदर्शनं काक्षः कटाक्षोऽक्षिविकूणितम्
-wordlist-
असौम्य (क्ली), अनक्षि (क्ली), ईक्षण (क्ली), निशामन (क्ली), निभालन (क्ी), निशमन (क्ली), निध्यान (क्ली), अवलोकन (क्ली), दर्शन (क्ली), द्योतन (क्ली), निर्वर्णन (क्ली), अर्धवीक्षण (क्ली), अपाङ्गदर्शन (क्ली), काक्ष (पुं), कटाक्ष (पुं), अक्षिविकूणित (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कटाक्ष
कटाक्ष, दृष्टिविक्षेप
कटाक्षो दृष्टिविक्षेप ईषच्च हसितं स्मितम्
verse 2.1.1.567
page 0064
नाममाला
Sanskrit
कटाक्ष, केकर, अपाङ्ग, विभ्रम
कटाक्षं केकरापाङ्गं विभ्रमस्तस्य वैकृतम् ९९
verse 0.1.1.99
page 0050
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कटाक्षः,
पुं,
(कटावतिशयितौ अक्षिणी यत्र ।कट + अक्षिन् + षच् यद्वा कटं गण्डं अक्षति व्या-प्नोति अक्षु व्याप्तौ + अच् कर्म्मण्यण् वा ।) अपा-ङ्गदर्शनम् आड्चके देखन इति भाषा इत्य-मरः ९४
(यथा, मेघदूते ३७ “आमो-क्ष्यन्ति त्वयि मधुकरश्रेणिदीर्घान् कटाक्षान्”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कटाक्ष
पु०
कटं गण्डम् अक्षति व्याप्नोति अच् अपाङ्गदृष्टौ ।अमरः “हरिणाक्षि! कटाक्षेण आत्मानमवलोकय” उद्भ-टः “आमोक्ष्यन्ते त्वयि मधुकरश्रेणयस्ते कटाक्षाः”मेघ० “तत्रान्तरे जघ्नुरमुं कटाक्षैः” माघः “भ्रमयतिमयि भूयस्ते कृपार्द्रः कटाक्षः” शङ्कराचार्य्यः
Capeller
German
कटाक्ष
m.
Seitenblick.
Burnouf
French
कटाक्ष कटाक्ष
m.
cf. कटक्ष।
कटाक्षावेक्षण
n.
(अव
ईक्ष्) œillade, regard
amoureux.