कटक (kaTaka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कटक mn.  (-कः-कं)
The side or ridge of a hill or mountain. 
Table
land.
Sea-salt.
A ring placed as an ornament upon an ele-
phant's tusk.
A bracelet of gold,  shell,  &c.
A zone.
A
royal metropolis.
A city or town. 
A village.
A house or
dwelling.
A camp.
An army.
A circle.
A wheel. E.
 
कट to encompass,  कन् Unadi aff.
  

Capeller Eng

English

 कटक m.
  a straw mat
 m.
  n.
  cord,  string,  bracelet
valley
 royal camp
 caravan. 

Yates

English

 कटक (कः-कं) 1.
m.
  n.
  The side of a
hill
 a bracelet
 a circle.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
  	-	  twist of straw
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
  	-	  wheel
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
  	-	  compilation
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
  	-	  dale
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
  	-	  straw mat
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
  	-	  troop
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
  	-	  caravan
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
  n.
  	-	  armlet
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  collection
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  valley
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  link of a chain
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  multitude
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  ring serving for a bridle-bit
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  sea-salt
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  royal camp
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  string
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  ring placed as ornament upon an elephant's tusk
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  name of the capital of the Orissa
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  army
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  bracelet of gold or shell
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  the side or ridge of a hill or mountain
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  circle
कटक 	-	 kaTaka 	-	 m.
 n.
  	-	  zone
कटक 	-	 kaTaka 	-	 n.
  	-	  bracelet of gold

 
   कटक  kaTaka m.
   dale

Wilson

English

 कटक
mn.  (-कः-कं)
The side or ridge of a hill or mountain. 
Table land.
Sea salt.
A ring placed as an ornament upon an elephant's tusk.
A bracelet of gold,  shell,  &c.
A zone.
A royal metropolis.
A city or town. 
A village.
A house or dwelling.
A camp.
An army.
A circle.
A wheel.
E.
  कट to encompass,  कन् Uṇādi aff.
  

Apte

English

कटकः [kaṭakḥ] कम् [kam],  कम् 1 A bracelet of gold
 कटकाकृतिमुपमृद्य स्वस्तिकः क्रियन्ते Mbh. on I.1.1. आबद्धहेमकटकां रहसि स्मरामि Ch. P.*
   15
 Śi.*
  16.77
 कटकान्यूर्मिकाश्चापि चित्ररत्न- चयाङ्किताः Śiva.  B.17.44.

A zone or girdle.

A string.

The link of a chain. 

A mat.

seasalt.

The side or ridge of a mountain
 प्रफुल्लवृक्षैः कटकैरिव स्वैः Ku.*
  7.52
 R.*
  16.31.

Table-land
 स्फटिककटकभूमिर्नाटयत्येष शैलः Śi.*
  4.65.

An army,  a camp
 आकुल्यकारि कटकस्तुरगेण तूर्णम् Śi.*
  5.59
 Mu.*
  5.

A royal capital or metropolis (राजधानी).

A house or dwelling.

A circle or wheel.

A ring placed as an ornament upon an elephant's tusk.

N.
  of the capital of Orissa.  Comp.
   -गृहः A lizard.

Apte 1890

English

 कटकः,  
कं 1 A bracelet of gold
 आबद्धहेमकटकां रहसि स्मरामि Ch. P. 15
 Śi. 16. 77. 
2 A zone or girdle. 
3 A string. 
4 The link of a chain. 
5 A mat. 
6 Sea-salt. 
7 The side or ridge of a mountain
 प्रफुल्लवृक्षैः कटकैरिव स्वैः Ku. 7. 52
 R. 16. 31. 
8 Table-land
 Śi. 4. 65. 
9 An army,  a camp
 Śi. 5. 59
 Mu. 5. 
10 A royal capital or metropolis (राजधानी). 
11 A house or dwelling. 
12 A circle or wheel. 
13 A ring placed as an ornament upon an elephant's tusk. 
14 N. of the capital of Orissa. 

Monier Williams Cologne

English

 कटक m.
  (Comm.  on Uṇ.
  ii,  32 and v,  35) a twist of straw,  a straw mat Comm.  on KātyŚr.
  

 कटक mn.  a string,  Kād.
 

 a bracelet of gold or shell &c.
  ,  Śak.
 
 Mṛcch. &c.
  

 a zone

 the link of a chain

 a ring serving for a bridle-bit,  Suśr.
 

 a ring placed as ornament upon an elephant's tusk

 the side or ridge of a hill or mountain

 a valley,  dale,  Ragh.
 
 Kathās.
 
 Hit.

 a royal camp,  Kathās.
 
 Hit.
  &c.
  

 an army,  L.
 

 a circle,  wheel,  W.
 

 a multitude,  troop,  caravan,  Daś.
 

 collection,  compilation,  Kād.
  40,  11

 sea-salt,  L.
 

 N.
  of the capital of the Orissa (Cuttack)

Monier Williams 1872

English

 कटक,  अस्,  अम्,  m. n. a string
 a ring placed as
an ornament upon an elephant's tusk
 a bracelet of
gold or of shell &c.
 a zone
 the link of a chain
a mat
 the side or ridge of a hill or mountain
 table
land
 a circle,  a wheel,  an army,  a camp
 a royal
metropolis,  a city or town,  a village,  a house or
dwelling
 N. of the capital of Orissa (Cuttack)
 sea- salt.

 कटक कटक। See above.

Benfey

English

 कटक कटक,  m.
  and n.
 
 1. A
bracelet,  Kathās. 9,  73.
 2. The hill of
a mountain. 
 3. An army.

Apte Hindi

Hindi

कटकः
पुं*
  - कट्-वुन्
कूड़ा

कटकः
पुं*
  - कट्-वुन्
"मेखला,  करधनी"

कटकः
पुं*
  - कट्-वुन्
रस्सी

कटकः
पुं*
  - कट्-वुन्
शृंखला की एक कड़ी

कटकः
पुं*
  - कट्-वुन्
चटाई

कटकः
पुं*
  - कट्-वुन्
खारी नमक

कटकः
पुं*
  - कट्-वुन्
पर्वत पार्श्व

कटकः
पुं*
  - कट्-वुन्
अधित्यका

कटकः
पुं*
  - कट्-वुन्
"सेना,  शिविर"

कटकः
पुं*
  - कट्-वुन्
घर या आवास

कटकः
पुं*
  - कट्-वुन्
"वृत्त,  पहिया"

कटकम्
नपुं*
   - कट्-वुन्
कूड़ा

कटकम्
नपुं*
   - कट्-वुन्
"मेखला,  करधनी"

कटकम्
नपुं*
   - कट्-वुन्
रस्सी

कटकम्
नपुं*
   - कट्-वुन्
शृंखला की एक कड़ी

कटकम्
नपुं*
   - कट्-वुन्
चटाई

कटकम्
नपुं*
   - कट्-वुन्
खारी नमक

कटकम्
नपुं*
   - कट्-वुन्
पर्वत पार्श्व

कटकम्
नपुं*
   - कट्-वुन्
अधित्यका

कटकम्
नपुं*
   - कट्-वुन्
"सेना,  शिविर"

कटकम्
नपुं*
   - कट्-वुन्
घर या आवास

कटकम्
नपुं*
   - कट्-वुन्
"वृत्त,  पहिया"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಲಯ /ಬಳೆ /ಹಸ್ತಾಭರಣ
निष्पत्तिः - > कटे (वर्षावरणयोः) - "क्वुन्" (उ० २-३३)
प्रयोगाः - > "कटकानि भजन्ति चारुबिर्नवमुक्ताफलभूषणैर्भुजैः"
उल्लेखाः - > माघ० १६-७७
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರ್ತವದ ನಿತಂಬಪ್ರದೇಶ /ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲುಪ್ರದೇಶ
प्रयोगाः - > "दन्तोज्ज्वलासु विमलोपलमेखलान्ताः सद्रत्नचित्रकटकासु बृहन्नितम्बाः"
उल्लेखाः - > माघ० ४-४०
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೇನೆಯ ಶಿಬಿರ
प्रयोगाः - > "आकुल्यकारि कटकस्तुरगेण तूर्णमश्वेति विद्रुतमनुद्रवताऽश्वमन्यम्"
उल्लेखाः - > माघ० ५-५९,  ६१
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಜಧಾನಿ
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನೆಯ ಕೊಂಬಿನ ಆಭರಣ
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೈನ್ಯ
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮುದ್ರದ ಉಪ್ಪು
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒರಿಸ್ಸಾ ಪ್ರಾಂತದ ರಾಜಧಾನಿ /ಮುಖ್ಯಪಟ್ಟಣ
विस्तारः - > "कटकोऽस्त्री नितम्बोऽद्रेः दन्तिनां दन्तभूषणे । सामुद्रलवणे राजधानीवलययोरपि" - मेदि० । "कटकस्त्वद्रिनितम्बे बाहुभूषणे । सेनायां राजधान्यां च" - हेम० ।
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೇನಾಸಮೂಹ
प्रयोगाः - > "स च दिग्विजयव्यापारक्रमेणागत्य चन्द्रभागानदीतीरे समावेशितकटको वर्तते"
उल्लेखाः - > हितो०
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರ್ವತದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ /ಬೆಟ್ಟದಸಮಭೂಮಿ
प्रयोगाः - > "नवनगवनलेखाश्याममध्याभिराभिः स्फटिककटकभूमिर्नाटयत्येष शैलः"
उल्लेखाः - > माघ० ४-६५
विस्तारः - > "कटकं वलये सानौ राजधानीनितम्बयोः"- विश्व० ।
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಾಪೆ
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಟಿಬಂಧ /ನಡುಕಟ್ಟು /ಡಾಬು
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಕ್ರ /ಗಾಲಿ
कटक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಧ್ಯಭಾಗ
प्रयोगाः - > "स्वप्राणेश्वरनर्महर्म्यकटकातिथ्यग्रहायोत्सुकं पाथोदं निजकेलिसौधशिखरादारुह्य यत्कामिनी"
उल्लेखाः - > नैष० २-१०४

L R Vaidya

English

 kawaka {% m.n. %} 1. A string
a bracelet,  आबद्धहेमकटकां रहसि स्मरामि Ch.P.15
a zone
the link of a chain
a mat
sea-salt
the side or ridge of a mountain,  R.xvi.31,  K.S.vii.52
table-land,  Sis.iv.65
an army,  a camp
a royal metropolis.

Bopp

Latin

 कटक m. n. (r. कट् s. अक) castra
 vicus
 urbs. HIT. 34.
17. 39. 5. 44. 3. 97. 15. 133. 7.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 kaṭaka (nt.? cf. -kāṭaka,  for which Mvy 〔Index〕 suggests reading kaṭaka),  a kind of fetter or bond,  presumably in form of a ring: Gv 〔353.12〕 (sattvān nānā-haḍi-)nigaḍa-kaṭaka-kuṇḍala-(q.v.)-śrṅkhalā-khalīna-bandhanabaddhān.

Indian Epigraphical Glossary

English

 kaṭaka (EI 8,  17),  the camp or capital.
(SITI),  a fortified place
 a cantonment
 a military camp.
Cf. kaṭakaṃ kartavyam (LP),  ‘an army should be sent
[against one]’.

Lanman

English

 kaṭaka,  m. n. dale.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 कटक m. ° = शिखर,  Śrīk. IV,  8. — m. n. *Heer,  S I,  217,  2
 451,  6
 574,  1
 605,  4
 H XLIII,  20. 28
 Govardh. 98
 Śrīk. VI,  11 (Ko.)
 VII,  29 (Ko.)
 XIV,  39 (Ko.)
 XIX,  63
 XXI,  41. 43
 XXI,  47 (Ko.) etc. — *capital,  metropolis,  Vās. 216,  4. — °Fußreif,  Sam. VII,  16.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

ngos
१) कटक २) तट ३) तटी ४) तल ५) पक्ष ६) पार्श्व ७) भित्ति

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
केयूरमङ्गदं बाहुभूषाथ करभूषणम् ॥ ६६२ ॥
कटको वलयं पारिहार्यावापौ तु कङ्कणम् ।
हस्तसूत्रं प्रतिसर ऊर्मिका त्वङ्गुलीयकम् ॥ ६६३ ॥
-wordlist-
 
केयूर (क्ली),  अङ्गद (क्ली),  बाहुभूषा (स्त्री),  करभूषण (पुंक्ली),  कटक (पुंक्ली),  वलय (पुंक्ली),  पारिहार्य (पुंक्ली),  आवाप (पुंक्ली),  कङ्कण (पुंक्ली),  हस्तसूत्र (पुंक्ली),  प्रतिसर (पुं),  ऊर्मिका (स्त्री),  अङ्गुलीयक (क्ली)

--source--
 
वाहिनी पृतना सेना बलं सैन्यमनीकिनी ॥ ७४५ ॥
कटकं ध्वजिनी तन्त्रं दण्डोऽनीकं पताकिनी ।
वरूथिना चमूश्चक्रं स्कन्धवारोऽस्य तु स्थितिः ॥ ७४६ ॥
शिबिरं रचना तु स्याद्व्यूहो दण्डादिको युधि ।
-wordlist-
 
वाहिनी (स्त्री),  पृतना (स्त्री),  सेना (स्त्री),  बल (क्ली),  सैन्य (क्ली),  अनीकिनी (स्त्री),  कटक (क्ली),  ध्वजिनी (स्त्री),  तन्त्र (क्ली),  दण्ड (पुं),  अनीक (क्ली),  पताकिनी (स्त्री),  वरूथिनी (स्त्री),  चमू (स्त्री),  चक्र (पुंक्ली),  स्कन्धावार (पुं),  शिबिर (क्ली),  व्यूह (पुं)

--source--
 
मेखला मध्यभागोऽद्रेर्नितम्बः कटकश्च सः ।
-wordlist-
 
मेखला (स्त्री),  अद्रिमध्यभाग (पुं),  नितम्ब (पुं),  कटक (पुंक्ली)

अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः

Sanskrit

--source--
 
खजः खजाकोऽपि मथि विष्कम्भः कटकोऽस्य तु ।
-wordlist-
 
खज (पुं),  खजाक (पुं),  कटक (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

नितम्ब
नितम्ब,  कटक
नितम्बः कटको ज्ञेयः सानु प्रस्थं तटं भृगुः ।
verse 2.1.1.166
page 0021

आवाप
आवाप,  परिहार्य,  कटक,  वलय
आवापः परिहार्यः स्यात्कटको वलयं तथा ॥ ५५७ ॥
verse 2.1.1.557
page 0063

कटक
कटक,  सेना
सेनायामपि कटकं प्राणिद्यूतं वदन्ति युद्धेऽपि ।
verse 5.1.1.790
page 0091

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: कटक:
Root: कटक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Ridge of a mountain
Shloka(s):
3|2|8|1 ► कूटोऽस्त्री शिखरं श्रृङ्गं नितम्बः कटकोऽस्त्रियाम्। (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|8|1 ⇢ कटक: (कटक) (पुं) ⇒ Ridge of a mountain ⇒ 
➠ 3|2|8|1 ⇢ कटकम् (कटक) (नपुं) ⇒ Ridge of a mountain ⇒ 
Related word(s):
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कटकः,  पुं,
   क्ली,
   (कटति वर्षति अस्मिन् मेघ इति ।अथवा कट्यते निर्गम्यते अस्मात् निर्झरिण्या-दिभिः “कृञादिभ्यः संज्ञायां वुन्” । ५ । ३५ ।उणां इति वुन् ।) पर्ब्बतमध्यभागः । तत्पर्य्यायः ।नितम्बः २ । इत्यमरः ॥
 २ । ३ । ५ ॥
 मेखला ३इति भरतः ॥
 (यथा रघुः । १६ । ३१ । “मार्गै-षिणी सा कटकान्तरेषु वैन्ध्येषु सेना बहुधाविभिन्ना” ॥
) वलयः । चक्रम् । इत्यमरः ॥
 २ ।६ । १०७ । हस्तिदन्तमण्डनम् । सामुद्रलवणम् ।राजधानी । इति मेदिनी ॥
 नगरी । इतिशब्दरत्नावली ॥
 सेना । इति हेमचन्द्रः ॥
 (यथाहितोपदेशे १ । ३३२ । “स च दिग्विजयक्र-मेणागत्य चन्द्रभागानदीतीरे समावेशितकटकोवर्त्तते” ॥
) सानुः । पर्ब्बतस्य समभूभागः । इतिविश्वः ॥
(“गिरिकूटेषु दुर्गेषु नानाजनपदेषु च ।जनाकीर्णेषु देशेषु कटकेषु परेषु च” ॥
इति महाभारतम् ४ । २४ । १२ ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कटक अस्त्री कट-कृञादि० वुन् अर्द्धर्चादि । १ हस्तभूषणं वलये, “कटककुण्डलादिवत्” सा० द० । २ पर्वतमध्यभागे “प्रफु-ल्लवृक्षैः कटकैरिव खैः” कुमा० । “मार्गेषिणी सा कट-कान्तरेसु” रघुः । “सद्रत्नचित्रकटकासु पृहन्नितम्बाः” माघः ।३ चक्रे च अमरः । ४ हस्तिदन्तमण्डले । ५ सामुद्रलवणे६ राजधान्यञ्च” मेदि० । ७ नगर्व्याम् शब्दरत्ना ८ से-नासघे हेमच० “स च दिग्विजयक्रमेणागय चन्द्रभागातीरेसमावेशितकटको वर्त्तते “अगाच्च कटक सर्वम” हितो०९ पर्वतसमभूभागे सानौ पिश्वः “जलाकीर्ण्णोषु देशेषुकटकेषु परेषु च” भारते विराटपर्व्वणि ८७२ श्लोकः ।

Capeller

German

 कटक m.
  Matte
 Armband (auch n.
 ).

Burnouf

French

 कटक कटक m.
  n.
  croupe de montagne
 plateau,  haut pays.
		 Cercle
		 anneau dont on orne les défenses de l'éléphant
bracelet
		 au fig. camp,  ville forte,  ville armée.
कटकिन् m.
  montagne

Stchoupak

French

 कटक-
 m.
  nt. bracelet,  anneau dont on orne les défenses d'un
éléphant 
 côte,  pente,  vallée 
 armée,  caravane 
 roue,  corde 
collection,  corpus 
 résidence.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.