| YouTube Channel

कङ्कत (kaGkata)

 
शब्दसागरः
English
कङ्कत
mfn.
(-तः-तिका or -ती-तं) A comb, an instrument for cleaning the
hair.
m.
(-तः) A tree.
E.
ककि to go, अतच् affix, fem. ङीष् or कन्
added in the fem. form.
Capeller Eng
English
क॑ङ्कत
m.
कङ्कतिका
f.
comb.
Yates
English
कङ्कत (तः-तं) 1.
m.
n.
A comb.
Wilson
English
कङ्कत
mfn.
(-तः-तिका or -ती-तं) A comb, an instrument for
cleaning the hair.
m.
(-तः) A tree.
E.
ककि to go, अतच् affix, fem. ङीष्, or कन् added in the fem.
form.
Apte
English
कङ्कतः [kaṅkatḥ] तम् [tam] कङ्कती [kaṅkatī] तिका [tikā], तम् कङ्कती तिका A comb, haircomb
Rām.*
2.91.77
शिरसीव कङ्कतमपेतमूर्धजे
Śi.*
15.33.
तः A kind of tree (अतिबला).
A poisonous animal.
Apte 1890
English
कंकतः,
तं कंकती, तिका A comb haircomb
Śi. 15. 33.
तः 1 A kind of tree.
2 A poisonous animal.
Monier Williams Cologne
English
क॑ङ्कत
mfn.
a comb, hair-comb,
AV.
xiv, 2, 68 (v.l. कण्टक),
TBr.
PārGṛ.
&c.
a slightly venomous animal [Sāy. ],
RV.
i, 191, 1
N.
of a teacher
Monier Williams 1872
English
कङ्कत कङ्कत, अस्, ई, अम्, m. f. n. or कङ्क-
तिका, f. a comb, a hair-comb
(अस्), m. a tree
(accord-
ing to Sāy.) a poisonous animal, a slightly venomous
reptile (mentioned in a verse of Ṛg-veda 1. 191,
used as a mystical spell against poison).
Macdonell
English
कङ्कत kaṅkat-a,
m.
comb
-ikā,
f.
id..
Benfey
English
कङ्कत कङ्कत (perhaps for * कङ्-
कर्त, i. e. an old redupl. form of कृत्
and aff. अ)
m.
,
f.
ती, and
n.
A comb,
Rām. 2, 91, 70.
Apte Hindi
Hindi
कङ्कतः
पुं*
- कङ्क-अतच्
"कंघी, बाल बाहने की कंघी"
कङ्कतम्
स्त्री*
- कङ्क-अतच्
"कंघी, बाल बाहने की कंघी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कङ्कत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೀರೆಗಿಡ
निष्पत्तिः - > ककि (गतौ) - "अतच्" बाहु०
कङ्कत
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಾಚಣಿಗೆ
प्रयोगाः - > "हासकरमघटते नितरां शिरसीव कङ्कतमपेतमूर्धजे"
उल्लेखाः - > माघ० १५-३३
L R Vaidya
English
kaMkata {% m.n. %} A comb, a hair-comb.
Bopp
Latin
कङ्कत m. n. (ut videtur, a r. कङ्क् s. त, servato charactere
1^mae cl.) pecten.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
आलावर्तं तु वस्त्रस्य कङ्कतः केशमार्जनः
प्रसाधनश्चाथ बालक्रीडनके गुडो गिरिः ६८८
गिरियको गिरिगुडः समौ कन्दुकगेन्दुकौ
-wordlist-
आलावर्त (क्ली), कङ्कत (पुं), केशमार्जन (पुं), प्रसाधन (पुं), बालक्रीडनक (क्ली), गुड (पुं), गिरि (पुं), गिरियक (पुं), गिरिगुड (पुं), कन्दुक (पुंक्ली), गेन्दुक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कङ्कत
कङ्कत, केशमार्जन
वेत्रासनं तथासन्दी कङ्कतं केशमार्जनम्
verse 2.1.1.311
page 0037
Vedic Reference
English
Kaṅkata is the name of an animal mentioned once in the
Rigveda.^1 According to Sāyaṇa it is a destructive beast
perhaps, as Grassmann renders it, a ‘scorpion.’
1) i. 191, 1. Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 98.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कङ्कतं,
क्ली,
(कङ्कते शिरोमलं प्राप्नोतीति ककिगतौ + अतच् ।) कङ्कतिका इत्यमरटीकायांभरतः
चिरुणी इति ख्यातम्
कङ्कतः,
पुं,
(कङ्कते भूमिं भित्त्वा उद्गच्छति झटितिनाशं गच्छति वा ककि गतौ इति धातोः अतच् ।)वृक्षः इत्युणादिकोषः
(केशप्रसाघनी कङ्कती ।चिरुणीइति भाषा यथा, अथर्व्ववेदे १४ ।६८ “कृत्रिमः कङ्कतः शतदन्य एषः अपास्याःकेश्यं मलमपशीर्षण्यम् लिखात्”
अल्पविष-प्राणिविशेषः यथा, ऋग्वेदे १९१ ।“कङ्कतो नकङ्कतोऽथो सतीनकङ्कतः”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कङ्कत
पु०
ककि--अतच् नागवलावृक्षे तक + गतौ अतच्पृषो० अल्पविषे डुण्डभे सर्पे पुंस्त्री जातित्वात्स्त्रियां ङीष् “कङ्कतो कङ्कतोऽथ सतीनकङ्कतः” ऋ० १, १९१, “कङ्कतोऽल्पविषः सतीनं जलम् तत्र कङ्कतःजलडुण्डुभः” भा० केशप्रसाधन्याम्
न०
(काँकुइ) ।“शिरसीव कङ्कतमपेतमूर्द्धजे” माघः पुंस्त्वमपि “कृत्रिमःकङ्कतः शतदन्य एषः अपास्याः केश्यंमलमप शीर्षण्यंलिखात्” अथ० १४, २, ६८ प्रसाधनीगुणाश्च सुश्रुते उक्ताः“केशप्रसाधनी केश्या रजोजन्तुमलापहा” अस्य स्त्रीत्व-मपि तत्र गौ० ङीष् कङ्कती तत्रार्थे विश्वामरौ स्वार्थेकन् कङ्कतिका तत्र कङ्कतं तद्संस्कारः प्रयोजनमस्यछ कङ्कतीय केशप्रसाधनपरे ऋषिभेदे “तद्धैतच्छाण्डिल्यःकद्धतीयेभ्योऽहरहः कर्म्म प्रदिश्य प्रवव्राज” शत० ब्रा० ८, ४, ४, १३ गृहस्थे तस्यैव केशसंस्कारप्रयोजनत्वात्
Capeller
German
क॑ङ्कत
m.
Kamm
कङ्कतिका
f.
dass.
Grassman
German
káṅkata, m., 1〉 Kamm AV.
2〉 ein schädliches Thier (Skorpion ?).
-as 2〉 {191, 1}.
Burnouf
French
कङ्कत कङ्कत
m.
n.
et कङ्कती ou कङ्कलिका
f.
peigne.
Stchoupak
French
कङ्कत-
m.
nt. peigne
-ई-
f.
id.