| YouTube Channel

कक्ष्या (kakSyA)

 
Monier Williams Cologne
English
कक्ष्या᳡ (आ᳡),
f.
 girth (of an animal), girdle, zone,
RV.
AV.
 viii, 4, 6
xviii, 1, 15
MBh.
&c.
 (cf. बद्ध-कक्ष्य)
the enclosure of an edifice (either the wall
&c.
 so enclosing it, or the court or chamber constituting the enclosure, the inner apartment of a palace),
MBh.
R.
&c.
the orbit of a planet,
Āryabh.
the scale of a balance,
Pat.
an upper garment,
L.
similarity, equality,
L.
effort, exertion,
L.
a shrub yielding the black and red berry (that serves as a jeweller's weight), the Retti or Guñja, Abrus Precatorius,
L.
क॑क्ष्या (आस्),
f.
pl.
 the fingers,
Nigh.
Macdonell
English
कक्ष्या kakṣyā̂,
f.
 girdle, girth
circular wall, 🞄enclosure
orbit of a planet
balance, scale 🞄(also a,
n.
 ).
Apte Hindi
Hindi
कक्ष्या
स्त्री*
 - कक्ष-यत्-टाप्
घोड़े या हाथी का तंग
कक्ष्या
स्त्री*
 - कक्ष-यत्-टाप्
स्त्री की तगड़ी या करधनी
कक्ष्या
स्त्री*
 - कक्ष-यत्-टाप्
उत्तरीय वस्त्र
कक्ष्या
स्त्री*
 - कक्ष-यत्-टाप्
वस्त्र की किनारी
कक्ष्या
स्त्री*
 - कक्ष-यत्-टाप्
महल का भीतरी कमरा
कक्ष्या
स्त्री*
 - कक्ष-यत्-टाप्
दीवार घेर या बाड़ा
कक्ष्या
स्त्री*
 - कक्ष-यत्-टाप्
समानता
कक्ष्या
स्त्री*
 - कक्ष+यत्+टाप्
सेना का घेरा
कक्ष्या
स्त्री*
 - कक्ष+यत्+टाप्
प्रतिद्वंद्विता
कक्ष्या
स्त्री*
 - कक्ष+यत्+टाप्
प्रतिज्ञा
कक्ष्या
स्त्री*
 - कक्ष+यत्+टाप्
"शेष, अवशिष्ट"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कक्ष्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉತ್ತರೀಯ /ಹೊದೆಯುವ ವಸ್ತ್ರ
कक्ष्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೊಠಡಿ /ಕೋಣೆ
कक्ष्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಡಾಬು /ಒಡ್ಯಾಣ
कक्ष्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನೆಯ ನಡುವಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ಹಗ್ಗ
विस्तारः - > "कक्ष्या बृहतिकायां स्यात् काञ्च्यां मध्येभबन्धने । हर्म्यादीनां प्रकोष्ठेऽपि" - मेदि० ।
कक्ष्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉದ್ಯೋಗ
कक्ष्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಡುಕಟ್ಟು
निष्पत्तिः - > कक्ष - स्वार्थे "यत्"
कक्ष्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅವಸ್ಥೆ /ಹಂತ /ಘಟ್ಟ
L R Vaidya
English
kakzyA {% f. (used in most of the senses of कक्षा) %} 1. The girth of an elephant or horse
2. a woman’s girdle
3. similarity
4. the inner apartment of a palace
5. an upper garment
6. the border of a garment
7. an enclosure.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कक्ष्या *Anstrengung, H 31, 33. — [Zu WZKM 29, 273 vgl. Haravijaya 11, 25
43, 320
आबद्धकक्ष्यकृतोद्योग Harṣac. 157, 20
परार्थबद्धकक्ष्य Vāmana, Kāvy. p. 16, 8 ed. Cappeller. (Z.)]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 भित्तिः, भित्तिका, कक्ष्या
noun
कस्यापि पदार्थस्य प्रस्तारः येन किञ्चित् स्थानम् आवेष्टितं भवति।
"अस्याः वाप्याः भित्तिः स्थूला अस्ति।"
Synonyms:
 रक्तिका, रक्ति, अरुणा, इन्द्राशनः, रिपुघातिनी, वक्रशल्या, शिखण्डिन्, शीतपाकी, शिखण्डी, श्यामलकचूडा, सौम्या, वन्यः, बादरम्, कणीचि, कक्ष्या
noun
लताविशेषः।
"रक्तिकायाः बीजाः रक्ताः भवन्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कक्ष्या दूष्या वरत्रा स्यात्कण्ठबन्धः कलापकः ।
-wordlist-
कक्ष्या (स्त्री), दूष्या (स्त्री), वरत्रा (स्त्री), कण्ठबन्ध (पुं), कलापक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
चूषा
चूषा, कक्ष्या, वरत्रा
चूषा कक्ष्या वरत्रा स्यादालानं स्तम्भ उच्यते ॥ २२१ ॥
verse 2.1.1.221
page 0027
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कक्ष्या,
स्त्री,
 (कक्षे भवा । कक्ष + शरीरावयवात्+ यत् टाप् च ।) कक्षरज्जुः । काछदडी इतिख्याता । चर्म्मरज्जुः । इत्यन्ये । इति भरतः ॥
गजमध्यबन्धनचर्म्मरज्जुः । इति सारसुन्दरी ॥
तत्-पय्यार्यः । चूषा २ वरत्रा ३ । इत्यमरः ॥
२ । ८ । ४२ ।वूषा ४ दृष्या ५ दूष्या ६ कक्षा ७ । इति तट्टीका ।हर्म्म्यादिप्रकोष्ठः । राजगृहादेर्वेष्टनावच्छिन्नोदेशः । (महल इति भाषा । यथा रामायणे । २ ।२० । ११ ।“प्रविश्य प्रथमां कक्ष्यां द्वितीयायां ददर्श सः ।ब्राह्मणान् वेदसम्पन्नान् वृद्धान् राज्ञाभिसत्कृतान्” ॥
)काञ्ची । इत्यमरः ॥
३ । ३ । १५७ । अन्तर्गृहमितिसुभूतिः ॥
(यथा, कुमारे ७ । ७० ।“क्रान्तानि पूर्व्वं कमलासनेनकक्ष्यान्तराण्यद्रिपतेर्विवेश” ॥
)सादृश्यम् । उद्योगः । वृहतिका । उत्तरीय-वस्त्रम् । इति हेमचन्द्रः ॥
गुञ्जा । इति शब्द-रत्नावली ॥