| YouTube Channel

कक्षसेन (kakSasena)

 
Monier Williams Cologne
English
कक्ष—सेन
m.
N.
 of a Rājarṣi,
MBh.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कक्षसेन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧರ್ಮರಾಜನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಕ್ಷತ್ರಿಯ /ಅವಿಕ್ಷತನ ಮಗನಾದ ಪರಿಕ್ಷಿತ್ತಿನ ಮಗ
प्रयोगाः - > "कक्षसेनः क्षितिपतिः क्षेमकश्चापराजितः"
उल्लेखाः - > भा० सभा० ४-२८
कक्षसेन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಮನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಕ್ಷತ್ರಿಯ
प्रयोगाः - > "अलर्कः कक्षसेनश्च गयो गौराश्च एव च"
उल्लेखाः - > भा० सभा० ८-१८
कक्षसेन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ರಾಜರ್ಷಿ
Mahabharata
English
Kakshasena, name of one or more princes. § 154 (Pūruvaṃś.): I, 94, 3743 (son of the elder Parikshit).--§ 264 (Sabhākriyāp.): II, 4, 117 (waited upon Yudhishṭhira).-§ 267 (Yamasabhāv.): II, 8, 329 (in the palace of Yama).-§ 377 (Dhaumyatīrthak.): III, 89, 8365 (āśramaḥ Kºsya, in the west).--§ 767 (Ānuśāsanik.): XIII, 137, 6259 ºo rājarshiḥ Vaśishṭhāya mahātmane nyāsaṃ yathāvat saṃnyasya jagāma sumahāyaśāḥ).--§ 775 (do.): XIII, 166, 7685 (rājarshiḥ, enumeration).--§ 786 (Anugītāp.): XIV, 91, 2843 (had attained to high success by way of gifts).
पुराणम्
English
कक्षसेन १ / KAKṢASENA I .1) General information. (i) A King who was the grandson of Avīkṣit and son of parīkṣit. For genealogy see ‘Parīkṣit’.(ii) ugrasena, citrasena, indrasena, suṣeṇa and Bhīmasena were his brothers. (Chapter 94, Ādi Parva).2) Other details. (i) kakṣasena was a member of the court of yama. (Chapter 8, Sabhā Parva).(ii) kakṣasena was considered to be one among the pious souls, like śibi, pratardana, rantideva, ambarīṣa, janamejaya, vṛṣādarbhi, paraśurāma, śrī rāma, karandhama and mitrasaha who had attained salvation by their charity and righteousness. mahābhārata states that kakṣasena the saintly king attained salvation by presenting gifts to the great vasiṣṭha. (Śloka 14, Chapter 137, anuśāsana parva).
कक्षसेन २ / KAKṢASENA II. There was another King called kakṣasena in the court of dharmaputra. (Śloka 22, Chapter 4, Sabhā Parva).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कक्षसेन
पु०
 “परीक्षितोऽभवन् पुत्राः सर्व्वे धर्म्मार्थकोविदा ।कक्षसेनोग्रसेनौ तु चित्रसेनश्च वीर्य्यवान्” भा० आ०९४ अ० उक्ते परिक्षिन्नृपपुत्रभेदे । अयञ्च परिक्षित्आविक्षतःपुत्रः “आविक्षतः परिक्षित्तू” इत्युपक्रमात् ।“अलर्कः कक्षसेनश्च गयो गौराश्व एव चेति” यमसभास-द्वर्ण्णने उक्तम् । तस्याश्रमश्च अवन्तिदेशस्थासितगिरिस्थः ।“अवन्तिषु प्रतीच्यां वै” इत्युपक्रम्य “बहुमूलफलोपेतोह्यसितोनाम पर्व्वतः । आश्रमं कक्षसेनस्य पण्यस्तत्रयुधिष्ठिर!” भा० व० ८९ अ० । तस्य च संन्यास-कथा । “कक्षसेनस्तु राजर्षिर्वसिष्ठाय महात्मने ।न्यासं यथावत् संन्यस्य जगामाशु महायशाः” भा०अनु० १०७ अ० । तस्य प्रातःस्मर्य्यतामाह भा० अन० १६७ अ० । “कक्षसेनश्च राजर्षिर्येचान्ये नानुकी-र्त्तिताः । कल्यमुत्थाय योनित्यं सन्ध्येऽह्यस्तमयोदये ।पठेच्छुचिरनावृत्तः सधर्म्मफलभाग्भवेत्” । “कक्षसेनार्ष्णि-सेनौ च सिन्धुद्वीपश्च पार्थिवः । एते चान्ये च बहवःसिद्धिं परमिकां गताः” भा० अश्व० ९१ अ० । २ ऋषि-भेदे च । यस्यापत्यमभिप्रतारी । “अथ शौनकञ्च कापेय-मभिप्रतारिणं काक्षसेनिं परिबेष्यमाणौ ब्रह्मचारी वि-भिक्षे” छा० उ० कक्षसेनस्यापत्यम् इञ्” भा० ।