| YouTube Channel

ककुदः (kakudaH)

 
Apte
English
ककुदः [kakudḥ] दम् [dam], दम् 1 The peak or summit of a mountain.
A hump (on the shoulders of an Indian bull). किं यत्तत्सास्नालाङ्गूलककुदखुरविषाण्यर्थरूपं स शब्दः Mbh.I.1.1.
Chief, foremost, pre-eminent
ककुदं वेदविदां तपोधनश्च
Mk.*
 1.5
इक्ष्वाकुवंश्यः ककुदं नृपाणाम्
R.*
 6.71.
A sign or symbol of royalty
नृपतिककुदम्
R.*
 3.7, 17, 27.
A species of serpent.
Apte 1890
English
ककुदः
दं 1 The peak or summit of a mountain.
2 A hump (on the shoulders of an Indian bull).
3 Chief, foremost, pre-eminent
ककुदं वेदविदां तपोधनश्च Mk. 1. 5
इक्ष्वाकुवंश्यः ककुदं नृपाणां R. 6. 71.
4 A sign or symbol of royalty
नृपतिककुदं R. 3. 70, 17. 27.
5 A species of serpent.
Apte Hindi
Hindi
ककुदः
पुं*
 - कस्य देहस्य सुखस्य वा कुं भूमिं ददाति-दा-क
पहाड़ का शिखर या चोटी
ककुदः
पुं*
 - कस्य देहस्य सुखस्य वा कुं भूमिं ददाति-दा-क
कूबड़ या डिल्ला
ककुदः
पुं*
 - कस्य देहस्य सुखस्य वा कुं भूमिं ददाति-दा-क
"मुख्य, सर्वोत्तम, प्रमुख"
ककुदः
पुं*
 - कस्य देहस्य सुखस्य वा कुं भूमिं ददाति-दा-क
राजचिह्न
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मणिः, ककुद्, ककुदः
noun
उष्ट्रस्य गडुः।
"उत्सवे उष्ट्रारोहणकाले वयं मणिं दृढम् अगृह्णीम।"
Synonyms:
 शिखरम्, शृङ्गम्, कूटः, ककुद्, ककुदः, ककुदम्, चूडा, पर्वताग्रम्, शैलाग्रम्, अद्रिशृङ्गम्, दशनः, वातरायणः, टङ्कः, गिरिशृङ्गः
noun
पर्वतस्य शिरोऽग्रम्।
"भारतीयेन पर्वतारोहिणा हिमालयस्य शिखरे भारतस्य त्रिवर्णाः ध्वजः अधिरोपिता।"
Synonyms:
 ककुदः
noun
एकः राजा ।
"ककुदस्य उल्लेखः विष्णुपुराणे अस्ति"
Synonyms:
 ककुदः
noun
एकः नृपः ।
"ककुदस्य वर्णनं विष्णुपुराणे वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ककुदः, पुं
क्ली,
 (कं सुखं उत्कर्षं वा कौति प्रकाश-यति धातूनामनेकार्थत्वात् कुधातुरत्र प्रकाशनार्थःअन्तर्ण्यन्तार्थश्च । कु + क्विप् तुक् च पृषोदरादि-त्वात् तस्य दः । यद्वा कस्य सुखस्य शरीरस्य वा कुंभूभिं मूलं आकरमिति यावत् ददातीति । ककु +दा + कः । यद्वा “ककुदस्यावस्थायां लोपः” । ५ ।४ । १४६ । अर्द्धर्च्चादि-पां । २ । ४ । ३१ ।) प्राधा-न्यम् । (यथा अथर्व्ववेदे । १० । १० । १९ ।“ऊर्द्ध्वो विन्दुरुदचरद् ब्रह्मणः ककुदादधि” ।रघुश्च । ६ । ७१ ॥
“इक्षाकुवंश्यः ककुदं नृपाणांककुत्स्थ इत्याहितलक्षणोऽभूत् ।काकुत्स्थशब्दं यत उन्नतेच्छाःश्लाघ्यं दधत्युत्तरकोशलेन्द्राः” ॥
)राजचिह्नम् । तत्तु श्वेतच्छत्रादि । (यथा रघुः ।३ । ७० ।“अथ स विषयव्यावृत्तात्मा यथाविधि सूनवेनृपतिककुदं दत्त्वा यूने सितातपवारणम्” ॥
)वृषाङ्गम् । झुँट इति भाषा । इत्यमरः ॥
३ । ३ ।९१ ॥
(यथा महाभारते । १३ । १४ । २३६-२३९ ।“वृषरूपधरं साक्षात् क्षीरोदमिव सागरम् ।कृष्णपुच्छं महाकायं मधुपिङ्गललोचनम् ॥
वज्रसारमयैः शृङ्गैर्निष्टप्तकनकप्रभैः ।सुतीक्ष्णैर्मृदुरक्ताग्रैरुत्किरन्तमिवावनिम् ॥
जाम्वूनदेन दाम्ना च सर्व्वतः समलङ्कृतम् ।सुवक्त्रखुरनासञ्च सुकर्णं सुकटीतटम् ॥
सुपार्श्वं विपुलस्कन्धं सुरूपं चारुदर्शनम् ।ककुदं तस्य चाभाति स्कन्धमापूर्य्य धिष्ठितम्” ॥
)पर्ब्बताग्रभागः । इति अमरटीकायां स्वामी ॥