| YouTube Channel

ककुत्स्थ (kakutstha)

 
शब्दसागरः
English
ककुत्स्थ
m.
 (-स्थः) A prince, the grandson of IKSHWAKU, and ancestor
of RAMA.
E.
 ककुद् an emblem of royalty, and स्थ who resides.
Capeller Eng
English
ककुत्स्थ
m.
N.
 of an ancient king.
Yates
English
ककुत्स्थ (त्स्थः) 1.
m.
 Grandson of
Ikshwāku, ancestor of Rāma.
Wilson
English
ककुत्स्थ
m.
 (-त्स्थः) A prince, the grandson of IKṢVĀKU, and
ancestor of RĀMA.
E.
 ककुद् an emblem of royalty, and स्थ who resides.
Monier Williams Cologne
English
ककुत्-स्थ a See below.
ककुत्—स्थ b
m.
 ‘standing on a hump’,
N.
 of a son of Śaśāda and grandson of Ikṣvāku,
MBh.
Hariv.
BhP.
&c.
 (so called because in a battle he stood on the hump of Indra who had been changed into a bull
according to the
R.
 he is a son of Bhagīratha).
Macdonell
English
ककुत्स्थ kakút-stha,
m.
 N. of a grandson of 🞄Ikṣvāku.
Benfey
English
ककुत्स्थ ककुत्स्थ, i. e. ककुद्-स्थ
(vb. स्था),
m.
 A proper name, Rām.
1, 70, 38.
Apte Hindi
Hindi
ककुत्स्थः
पुं*
 ककुद् - स्थः -
इक्ष्वाकुवंश में उत्पन्न सूर्यवंशी राजा शशाद का पुत्र पुरंजय
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ककुत्स्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ಒಬ್ಬ ದೊರೆ /ಇಕ್ಷ್ವಾಕುರಾಜನ ಮಗನಾದ ಶಶಾದನ ಮಗ /ಪುರಂಜಯ
निष्पत्तिः - > ष्ठा (गतिनिवृत्तौ) - "कः" (३-२-४)
व्युत्पत्तिः - > ककुदि तिष्ठति
ककुत्स्थ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವೃಷಭದ ಹಿಣಲಿನಲ್ಲಿರುವ
L R Vaidya
English
kakud-sTa {% m. %} an epithet of पुरंजय, a king of the Solar race, R.vi.71. (See App. II.)
Mahabharata
English
Kakutstha, an ancient king in Ayodhyā. § 6 (Anukram.): I, 1, 226 (in Sañjaya's enumeration of departed kings).-§ 475 (Dhundhumārop.): III, 202, 13516 (son of Śaśāda and father of Anenas).
पुराणम्
English
ककुत्स्थ / KAKUTSTHA. A son of śaśāda, a King of the ikṣvāku dynasty. He was the father of anenas. (See under kākutstha).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ककुत्स्थः,
पुं,
 (वृषरूपधरस्य देवेन्द्रस्य ककुदि तिष्ठतियः सः । ककुत् + स्था + कः ।) सूर्य्यवंशीयराजवि-शेषः । स तु अयोध्याधिपतिः । (पुरञ्जयनामायं ।)शशादराजपुत्त्रः । इक्ष्वाकुराजपौत्त्रश्च ॥
(येनचासौ ककुत्स्थनामासीत् तत्कथा हरिवंशेऐलोत्पत्तौ । ११ । १९--२० ॥
“शशादस्य तु दायादः ककुत्स्थो नाम वीर्य्यवान् ।इन्द्रस्य वृषभूतस्य ककुत्स्थोऽजयतासुरान् ॥
पूर्व्वं देवासुरे युद्धे ककुत्स्थस्तेन सः स्मृतः ।अनेनास्तु ककुत्स्थस्य पृथुरानेनसः स्मृतः” ॥
तथा च महाभारते १ । १ । २२९ ।“पुरुः कुरुर्यदुः शूरो विश्वगश्वो महाद्युतिः ।अणुहो युवनाश्वश्च ककुत्स्थो विक्रमी रघुः” ॥
)स्कन्धदेशस्थिते त्रि ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ककुत्स्थ
पु०
 वृषरूपधरस्य शक्रस्य ककुदि तिष्ठति स्था क । घुर-ञ्जया--ख्थे इक्ष्वाकुपुत्रशशादषुत्रे नृपभेदे । तन्नामनिरुक्ति-चरिते यथा “इक्ष्वाकौ संस्थिते ताते शशादस्तामथावसत् ।शशादस्य तु दायादः ककुत्स्थोनाम थीर्य्यवान । इन्द्रस्यवृषभूतस्य् ककुत्स्थोऽजयतासुरान् । पूर्वमाडीवके युद्वे कक-त्स्थस्तेन सः स्मृतः “हरिवं० १० अ० । “शासदीजे हरिंयज्ञैः शशाद इति विश्रुतः । पुरञ्जयस्तस्य सुत इन्द्र-वाह्य इतीरितः । ककुत्स्थ इति चाप्युक्तः शृणु नामानिकर्मभिः । कृतान्त आसीत् समरोदेवान सह दानवैः ।पार्ष्णिग्राहेवृतो वीरो देवैर्दैत्यपराजितैः । वचनाद्देवदेवस्यविष्णोर्विश्वात्मनः प्रभोः । वाहनत्वे वृतस्तस्य बभूवेन्द्रोमहावृषः । नमन्नथो धनुर्दिव्यमादाय विशिखान् शिता-न् । स्तूयमानस्तमारुह्य युयुत्सुः ककुदि स्थितः । तेज-साप्यायितो विष्णोः पुरुषस्य परात्मनः । प्रतीच्यांदिशि दैत्यानां न्यरुणत्त्रिदशैः पुरम् । तैस्तस्य चाभूत्प्रधनं तुमुलं लोमहर्षणम् । यमाय भल्लैरनयद्दैत्यान् येऽ-भिययुर्मृधे । तस्येषुपाताभिमुखं युगान्ताग्निमिवोल्वणम् ।विसृज्य दुद्रुवुर्दैत्याहन्यमानाःस्वमालयम् । जित्वा पुरंधनं सर्व्वमयच्छद्मज्रपाणये । प्रत्ययछत् स राजर्षिरितिनामभिराहुतः” भाग० ९, ६, ११ “इक्ष्वाकुवंश्यः ककुदंनृपाणां ककुत्स्थ इत्याहितलक्षणोऽभूत्” रघुः । तस्यापत्यंशिवा० अण । काकुत्स्थ तदपत्ये । “काकुत्स्थ ईषत्स्मयमान आस्त” भट्टिः ।