औपसर्गिक (aupasargika)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
English औपसर्गिक aupasargika superior to adversity
औपसर्गिक aupasargika prepositive
औपसर्गिक aupasargika able to cope with calamity
औपसर्गिक aupasargika portentous
औपसर्गिक aupasargika produced in addition to
औपसर्गिक aupasargika relating to change
औपसर्गिक aupasargika infectious
औपसर्गिक aupasargika connected with a preposition
औपसर्गिक aupasargika irregular action of the humors of the body
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishऔपसर्गिक [aupasargika], (-की ) [उपसर्ग-ठञ्]
Able to cope with adversity.
Portentous.
Relating to change
Superinduced (as a disease).
Connected with a preposition, prepositive. -कः Irregular action of the humours of the body, producing cold sweats (वातादिसंनिपात).
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishऔपसर्गिक औपसर्गिक, अस्, ई, अम् (fr. उप-
सर्ग), superior to adversity, able to cope with
calamity
portentous
relating to change &c.
superinduced, produced in addition to (or out of
another disease)
connected with a preposition, pre-
positive
(अस्), m. irregular action of the humors of
the body, producing cold sweats &c.
Apte Hindi
Hindiऔपसर्गिक
वि* - उपसर्ग-ठञ्
विपत्ति का सामना करने योग्य
औपसर्गिक
वि* - उपसर्ग-ठञ्
अमंगलसूचक
Shabdartha Kaustubha
Kannadaऔपसर्गिक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸನ್ನಿಪಾತ ವ್ಯಾಧಿ
प्रयोगाः - > "कफोऽनुलोमवातेन यदि पित्तानुगो भवेत् । स्वेदशैत्यादिभिर्जुष्टस्तदा भवति मानवः ॥ प्रतिलोमः पुनस्तेन स्वास्थ्यमायाति तत्क्षणात् । औपसर्गिक एवान्यः सन्निपात उदाहृतः ॥"
औपसर्गिक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉಪಸರ್ಗಸಂಬಂಧವಾದ /ಪೂರ್ವೋತ್ಪನ್ನವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬರುವ ವ್ಯಾಧಿಸಂಬಂಧವಾದ /ಉಪದ್ರವ ಸಂಬಂಧವಾದ
प्रयोगाः - > "प्रसङ्गात् गात्रसंस्पर्शात् निःश्वासात् सहभोजनात् । सहशय्यासनाच्चापि वस्त्रमाल्यानुलेपनात् ॥ कुष्ठं ज्वरश्च शोषश्च नेत्राभिष्यन्द एव च । औपसर्गिक रोगाश्च सङ्क्रामन्ति नरान्नरम् ॥"
उल्लेखाः - > सुश्रुत० निदान० ५-३३, ३४
औपसर्गिक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರ ಪರಾ ಮುಂತಾದ ಉಪಸರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritऔपसर्गिकः, (उपसर्ग + ठक् ।) सन्निपातरोग-विशेषः । तस्य लक्षणम् । यथा, --“कफोऽनुलोमवातेन यदि पित्तानुगो भवेत् ।स्वेदशैत्यादिभिर्जुष्टस्तदा भवति मानवः ॥
प्रतिलोमः पुनस्तेन स्वास्थ्यमायाति तत्क्षणात् ।औपसर्गिक एवान्यः सन्निपात उदाहृतः” ॥
इति वैद्यकम् ॥
उपसर्गसम्बन्धिनि त्रि ॥
(“तत्रौपसर्गिको यः पूर्व्वोत्पन्नंव्याधिं जघन्यकाल-जातो व्याधिरुपसृजति स तन्मूलएवोपद्रव-संज्ञः” । इति सुश्रुते सूत्रस्थाने । ३५ अध्याये ॥
“प्रसङ्गात् गात्रसंस्पर्शान्निश्वासात् सहभोजनात् ।सहशय्यासनाच्चापि वस्त्रमाल्यानुलेपनात् ॥
कु्ठं ज्वरश्च शोषश्च नेत्राभिष्यन्द एव च ।औपसर्गिकरोगाश्च संक्रामन्ति नरान्नरम्” ॥
इति च सुश्रुते निदानस्थाने । ५ अध्याये ॥
माधवसंग्रहस्य व्याख्यायां कुष्ठाधिकारे यथा ।“औपसर्गिकरोगा इति औपसर्गिकाः पापरोगा-दयो भूतोपसर्गजाः संक्रामन्ति आविशन्ति” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritऔपसर्गिक उपसर्गाय प्रभवति सन्तापा० ठञ् । उप-सर्गसमर्थे । स च सुश्रुतोक्तः रोगभदः यथा “व्याधि-विशेषास्तु प्रागभिहिताः सर्व एवैते त्रिविधाः साध्यायाप्याः प्रत्याख्येयाश्च तत्रैतान् भूयस्त्रिधा परीक्षेतकिमसावौपसर्गिकः प्राक्कबलोऽन्यलक्षण इति तत्रौप-सर्गिको यः पूर्वोत्पन्नं व्याधिं जघन्यकालजातो व्याधि-रुपसृजति स तन्मूल एवोपद्रव सम्भवः” इति । वैद्यकान्तरेतु “कफोऽनुलोमवातेन यदि पित्तानुगो भवेत् । स्वेद-शैत्यादिभिर्जुष्टस्तदा भवति मानवः । प्रतिलोमः पुनस्तेनस्वास्थ्यमायाति तत्क्षणात् । औपसर्गिक एवान्यः सन्निपातउदाहृतः” इत्युक्ते २ वातादिसन्निपाते च । ३ दैवारिष्टसूचके ग्रहदौस्थ्यादौ । ४ उपसर्गसम्बन्धिनि शब्द-कल्पद्रुमः । तन्मूलं मृग्यम् सम्बन्धिन्यर्थे ठकोऽस्मरणात्कोषान्तराभावाच्च ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.