| YouTube Channel

औपम्य (aupamya)

 
शब्दसागरः
English
औपम्य
n.
 (-म्यं) Resemblance, similitude.
E.
 उपमा, and ष्यञ्
aff.
Capeller Eng
English
औपम्य
n.
 likeness, similitude, comparison.
Yates
English
औपम्य (म्यं) 1.
n.
 Resemblance.
Spoken Sanskrit
English
औपम्य aupamya
n.
 comparison
औपम्य aupamya
n.
 state or condition of resemblance or equality
औपम्य aupamya
n.
 resemblance
औपम्य aupamya
n.
 similitude
औपम्य aupamya
n.
 similarity [ comparison ]
औपम्य aupamya
n.
 analogy
औपम्य aupamya
n.
 equality
Wilson
English
औपम्य
n.
 (-म्यं) Resemblance, similitude.
E.
 उपमा, and ष्यञ्
aff.
Apte
English
औपम्यम् [aupamyam], [उपमा-ष्यञ्] Comparison, resemblance, analogy
आत्मौपम्येन भूतेषु दयां कुर्वन्ति साधवः
H.*
 1.12
करका ˚सुभगः
U.*
 3.4. v. l.
Apte 1890
English
औपम्यं [उपमा-ष्यञ्] Comparison, resemblance, analogy
आत्मौपम्येन भूतेषु दयां कुर्वंति साधवः H. 1. 12
करका °रुभगः U. 3. 40 v. l.
Monier Williams Cologne
English
औपम्य
n.
 (ifc. f(आ). ) the state or condition of resemblance or equality, similitude, comparison, analogy,
MBh.
BhP.
Bhag.
&c.
 (cf. अनौप्°, आत्मौप्°,
&c.
 )
Monier Williams 1872
English
औपम्य, अम्, n. condition of resemblance or
equality, similitude, comparison
often used in com-
position (e. g. अन्-औपम्य, having no equal, un-
paralleled).
Macdonell
English
औपम्य aupam-ya,
n.
 resemblance, comparison.
Benfey
English
औपम्य औपम्य, i. e. उपमा + य,
n.
Resemblance. Only at the end of comp.
words,
अन्-,
adj.
 Incomparable, Rām.
6, 87, 10
आत्मौपम्य, i. e.
आत्मन्-,
n.
Taking one's self as measure, Hit. i. d.
10 (आत्मौपम्येन, as they wish for
themselves)
स्वप्न-,
n.
 Resemblance
to a dream, Bhāg. P. 9, 19, 28
वात्य-,
adj.
 Resemblance to a storm, Bhāg. P.
5, 14, 9.
Apte Hindi
Hindi
औपम्यम्
नपुं*
 - उपमा-ष्यञ्
"तुलना, समरूपता, सादृश्य "
Shabdartha Kaustubha
Kannada
औपम्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾದೃಶ್ಯ /ಹೋಲಿಕೆ /ಸಾಮ್ಯ
निष्पत्तिः - > उपमा - स्वार्थे "ष्यञ्" (वा० ५-१-१२४)
प्रयोगाः - > "प्राणा यथात्मनोऽभीष्टा भूतानामपि ते तथा । आत्मौपम्येन भूतेषु दयां कुर्वन्ति साधवः ॥" "आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन । सुखं वा यदि वा दुःखं स योगी परमो मतः ॥"
उल्लेखाः - > हितो० १-१२, गीता० ६-३२
L R Vaidya
English
Opamya {% n. %} 1. Similarity
2. a simile.
Bopp
Latin
औपम्य n. (ab उपमा similitudo s. य) i. q. primit., praeser-
tim in comp. cum आत्मन् (आत्मौपम्य). BH. 6. 32. HIT.
11. 12. 120. 19.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
aupamya, nt., a high number: Gv 〔134.5〕, cf. upamya.
Lanman
English
aupamya, n. similitude
likeness. [upamā́,
1211.]
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
औपम्यमनुकारोऽनुहारः साम्यं तुलोपमा ।
कक्षोपमानमर्चा तु प्रतेर्मा यातना निधिः ॥ १४६३ ॥
छाया छन्दः कायो रूपं बिम्बं मानकृती अपि ।
-wordlist-
औपम्य (क्ली), अनुकार (पुं), अनुहार (पुं), साम्य (क्ली), तुला (स्त्री), उपमा (स्त्री), कक्षा (स्त्री), उपमान (क्ली), अर्चा (स्त्री), प्रतिमा (स्त्री), प्रतियातना (स्त्री), प्रतिनिधि (पुं), प्रतिच्छाया (स्त्री), प्रतिच्छन्द (पुं), प्रतिकाय (पुं), प्रतिरूप (क्ली), प्रतिबिम्ब (क्ली), प्रतिमान (क्ली), प्रतिकृति (स्त्री)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
औपम्यं,
क्ली,
 (उपमैव । चतुर्वर्णादित्वात् स्वार्थे ष्यञ् ।)सादृश्यम् । तत्पर्य्यायः । अनुकारः २ अनुंहारः ३ ।साम्यम् ४ तुला ५ उपमा ६ कक्षः ७ उपमानम् ८ ।इति हेमचन्द्रः ॥
(यथा, हितोपदेशे १ । ७३ ॥
“प्राणा यथात्मनोऽभीष्टा भूतानामपि ते तथा ।आत्मौपम्येन भूतानां दयां कुर्व्वन्ति साधवः” ॥
“औपम्यं नाम यदन्येनान्यस्य सादृश्यमधिकृत्यप्रकाशनम् । यथा दण्डेन दण्डकस्य धनुषा धानु-ष्कस्येष्वासेनारोग्यदस्येति” । इति विमानस्थाने ।८ अध्याये ॥
चरकेणोक्तम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
औपम्य
न०
 उपमा + चातु स्वार्थेष्यञ् । १ उपमायाम्२ सादृश्ये “प्राणा यथा नोऽभीष्टा भूतानामपि ते तथा ।आत्मौपम्येन सर्वत्र यां कुर्वन्ति साधवः” हितोप० ।“आत्मौगम्येन सर्व्वत्रं गीता “सा पूर्णा यदि सामान्य-धर्म्म औपम्यवाचि च” । “औपम्यवाचिनो लोपसमासेतद्धिते द्विधा” इति च सा० द० ।
Capeller
German
औपम्य
n.
 Ähnlichkeit, Gleichheit, Vergleichung.
Burnouf
French
औपम्य औपम्य
n.
 (उपमा) ressemblance.
Stchoupak
French
औपम्य-
nt. similitude, comparaison.