| YouTube Channel

औ (au)

 
शब्दसागरः
English
औ The diphthong Au or Ou, having the same sound as in Our, and
considered as the fourteenth vowel of the Nagari alphabet.
औ ind. An interjection of, 1. Calling, (ho! hola.)
2. Of addressing,
(the vocative particle oh.)
3. A particle of prohibition, and 4. Of
asseveration.
औ
m.
 (औः) The serpent ANANTA.
f.
 (औः) The earth.
औ ind. The mystical prefix proper for Sudras: see ओम्.
Yates
English
औ The 14th vowel or diphthong
of the alphabet, au or ow in
cow.
औ
interj. oh! ho!
औ (औः)
m.
 A serpent, Ananta.
औ The mystic prefix for
Sūdras.
Wilson
English
औ The diphthong Au or Ou, having the same sound as in Our,
and considered as the fourteenth vowel of the Nāgarī alphabet.
औ ind. An interjection of,
1 Calling, (ho! hola.)
2 Of addressing, (the vocative particle oh.)
3 A particle of prohibition, and
4 Of asseveration.
औ
m.
 (-औः) The serpent ANANTA.
f.
 (-औः) The earth.
औ ind. The mystical prefix proper for Śūdras: see ओम्.
Apte
English
औ [au],
m.
A sound.
N.
 of Śeṣa or Ananta.
The number जलधि
cf.
 also औः श्वा युवा नरो नारी भावः सूक्ष्मः प्रजापतिः । स्थूलो जारः कलावांश्च सुखी दुर्गा रतिः कविः ॥ Enm.
The sacred syllable of the Śūdras
Kālikā
P.
f.
 The earth.
ind.
 An interjection of (1) calling (ho, hallo)
(2) addressing (oh !)
(3) opposition
(4) asseveration or determination.
औम् [aum],
ind.
 The sacred syllable of the Śūdras (for ओम् which is forbidden to be uttered by them).
Apte 1890
English
औ m. 1 A sound.
2 N. of Śesha or Ananta.
f. The earth.
ind. An interjection of (1) calling (ho, hola)
(2) addressing (oh!)
(3) opposition
(4) asseveration or determination.
Monier Williams Cologne
English
1. औ the fourteenth vowel of the alphabet (having the sound of English ou in our).
2. औ
ind.
 an interjection
a particle of addressing
calling
prohibition
ascertainment,
L.
3. औ
m.
N.
 of Ananta or Śeṣa,
L.
a sound,
L.
the Setu or sacred syllable of the Śūdras, KālikāP. [T. ]
औ
f.
 (औस्) the earth,
L.
Monier Williams 1872
English
औ 1. औ, the fourteenth letter of the
alphabet, having the same sound as ओउ in our.
—औ-कार, अस्, m. the letter or sound औ।
औ 2. औ, ind. an interjection of calling,
Ho, Hola
of addressing, Oh
of prohibition and
of asseveration.
औ 3. औ, औस्, m. sound
an epithet of
Śeṣa or Ananta
(औस्), f. the earth.
Apte Hindi
Hindi
औ
अव्य* - "आ-अव्-क्विप्, ऊठ"
आमंत्रण
औ
अव्य* - "आ-अव्-क्विप्, ऊठ"
संबोधन
औ
अव्य* - "आ-अव्-क्विप्, ऊठ"
विरोध
औ
अव्य* - "आ-अव्-क्विप्, ऊठ"
शपथोक्ति अथवा संकल्पद्योतक अव्यय
औम्
अव्य* - -
शूद्रों के लिये पावन ध्वनि
Shabdartha Kaustubha
Kannada
औ
कन्नडार्थः - > ಔಕಾರ
विस्तारः - > ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕಂಠ ಮತ್ತು ಓಷ್ಠ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಭ್ಯಂತರ ವಿವೃತಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಒಂದು ಸ್ವರವರ್ಣ. ಉದಾತ್ತಾನುದಾತ್ತಸ್ವರಿತಗಳೆಂಬ ಭೇದಗಳಿಂದ ಮುರು ವಿಧವಾದ ಇದು ಅನುನಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಅನನುಸಾಸಿಕಗಳೆಂಬ ಭೇದಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟು ೬ ವಿಧವಾಗುವುದು.
औ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
औ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನಂತ /ಆದಿಶೇಷ
औ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಬ್ದ /ಧ್ವನಿ
औ
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೂಮಿ
विस्तारः - > "ओऔशब्दौ तु होहौव सम्बुद्ध्याह्वानयोर्मतौ । विधातरि क्रमाद्विष्णावोऔ शब्दावनव्ययौ" - हेम० ।
औ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಆಹ್ವಾನ /ಕರೆ
औ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸಂಬೋಧನೆ
विस्तारः - > "ओशब्दः कथितो हूतौ तथा सम्बोधनेऽपि च । स्त्री तु विश्वम्भरायां स्यात्पुमांस्तु निस्वने स्मृतः" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
O {% ind. %} 1. An interjection of- (1) calling
(2) addressing
2. a particle of opposition.
E Bharati Sampat
Sanskrit
वर्णमालायां द्वादशः स्वरवर्णः। दीर्घस्वरः उदात्तानुदात्तस्वरितभेदेन त्रिधा । पुनः अनुनासिकाननुनासिकभेदाभ्यां षोढा । अस्य कण्ठोष्ठम् उच्चारणस्थानम् विवृतप्रयत्नः।
Bopp
Latin
औ Interj.
Abhyankara Grammar
English
औ ( 1 ) the vowel औ
diphthong vowel made up of आ and ओ
( 2 ) the substitute औ for the final letter उ of the word मनु before the fem, affix ई
cf. मनोः स्त्री मनायी, मनावी, मनुः Kāś. on P. IV. 1. 38
( 3 ) case ending of the nom. and acc. dual called औङ् also.
एकाक्षरनाममाला
Sanskrit
औ, अनन्त
ओरूर्ध्वलिङ्ग आहूतावव्ययः स्यादनन्त औः ।
verse 1.1.1.8
page 0119
औ, सम्बोधन
सम्बोधने चाव्यय औ परब्रह्मण्यमः शिवे ॥ ८ ॥
verse 1.1.1.8
page 0119
औ, परब्रह्मन्, शिव
सम्बोधने चाव्यय औ परब्रह्मण्यमः शिवे ॥ ८ ॥
verse 1.1.1.8
page 0119
पुराणम्
English
औ / AU. This word means maheśvara (śiva). (agni purāṇa, Chapter 348).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
औ, औकारः । स तु चतुर्द्दशस्वरवर्णः । अस्योच्चारण-स्थानं ओष्ठः कण्ठश्च । (ओदौतोः कण्ठौष्ठम्” ।इत्युक्तेः । तथा च शिक्षायाम् ।“एऐ तु कण्ठ-तालव्यावोऔ कण्ठौष्ठजौ स्मृतौ” ।)स दीर्घः प्लुतश्च भवति न ह्रस्वः ॥
(प्रत्येकमुदा-त्तानुदात्तस्वरितभेदात् त्रिविधोऽपि पुनरनु-नासिकाननुनासिकभेदात् षड्विध एतेन द्वादश-विध एव ।)“रक्तविद्युल्लताकारं औकारं कुण्डली स्वयम् ।अत्र ब्रह्मादयः सर्व्वे तिष्ठन्ति सततं प्रिये ॥
पञ्चप्राणमयं वर्णं सदाशिवमयं सदा ।सदा ईश्वरसंयुक्तं चतुर्व्वर्गप्रदायकम्” ॥
इति कामधेनुतन्त्रम् ॥
(वङ्गभाषायां) तस्यलेखनप्रकारो यथा, --“ओकारमध्यदक्षेतु गता तूर्द्ध्वगतायता ।किञ्चित् सा वामतो वक्रा तासु ब्रह्मेशविष्णवः ॥
शक्तिमध्यगता रेखा ध्यानमस्य प्रचक्ष्यते” ।इति वर्णोद्धारतन्त्रम् ॥
* ॥
अस्य नामानि यथा, “औकारः शक्तिको नादस्तेजसो वामजङ्घकः ।मनुरर्द्धग्रहेशश्च शङ्कुकणः सदाशिवः ॥
अधोदन्तञ्च कण्ठौष्ठौ सङ्कर्षणः सरस्वती ।आज्ञा चोर्द्ध्वमुखी शान्तो व्यापिनी प्रकृतः पयः ॥
अनन्ता ज्वालिनी व्योमा चतुर्द्दशी रतिप्रियः ।नेत्रमात्मकर्षिणो च ज्वालामालिनिका भृगुः” ॥
इति तन्त्रशास्त्रम् ॥
शेषदशनः । सत्यान्तः ।इति वीजवर्णाभिधानम् ॥
(मातृकान्यासेऽधो-दन्तपङ्क्तौ न्यस्यतया तच्छब्देनाप्यभिधानम् ।मातृकान्यासमन्त्रो यथा, --ॐ नम ऊर्द्ध्वदन्तपङ्क्तौ औं नमोऽधोदन्तपङ्क्तौ” ॥
अनुबन्धविशेषः । यदुक्तं कविकल्पद्रुमे । “ओर्नि-ष्ठातन औरनिट्” । तेन दृशि रौ प्रेक्षणे इत्यस्यऌटि कृते द्रक्ष्यति इति स्यात् ॥
)
औ,
व्य,
 आह्वानम् । सम्बोधनम् । इति मेदिनी ॥
विरोधः । निर्णयः । इति शब्दरत्नावली ॥
(गण-भेदः । स च चादिः । इति पाणिनिः । १ । ४ । ५७ ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
औ औकारः स्वरवर्ण्णभेदः कण्ठौष्ठस्थानयोरुच्चार्य्यः दीर्घःद्विमात्रत्वात् । प्लुतस्तु त्रिमात्रः । स च उदात्तानुदात्तस्वरितभेदात् त्रिविधोऽपि अनुनासिकाननुनासिकाभ्यां पुनर्द्वैविध्यात् षड्विधः एवं प्लुतोऽपि षड्विधः । तेन द्वादश-विधः । तपरत्वे कारपरत्वे च स्वरूपमात्रपरः । तन्त्रेतस्यवाचकशब्दा वर्ण्णाभिधाने उक्ता यथा । “ओकारः शक्ति-कोनादस्तैजसोवामजङ्घकः । मनुरूर्द्धग्रहेशश्च शङ्कुकर्ण्णःसदाशिवः । अधोदन्तश्च कण्ठौष्ठौ सङ्कर्षणः सरस्वती ।आज्ञा चोर्द्धमुखी शान्ता व्यापिनी प्रकृतिःपरा । अनन्ताज्वालिनी व्योमा चतुर्द्दशी रतिप्रियः । नेत्रमात्राकर्षिणीच ज्वालामालिनिका भृगुः” । तदधिष्ठातृदेवता चतत्रैवोक्ता । “औकारे डाकिनी सिंहनादिनी चण्डभेरवी”तस्य ध्येयरूपं कामधे० त० उक्तं यथा “रक्तविद्युल्लता-कारमोकारं कुण्डलीं स्वयम् । अत्र ब्रह्मादयः सर्व्वेतिष्ठन्ति सततं प्रिये! । पञ्चप्राणमयं वर्ण्णं सदाशिवमयंसदा । सदा ईश्वरसंयुक्तं चतुर्व्वर्गप्रदायकम्” । मातृका-न्यासेऽधोदन्तपङ्क्तौन्यस्यत्वात्तच्छब्दवाच्यताऽस्येति बोध्यम् ।
औ
अव्य०
 आ + अव--क्विप् ऊठ् । १ आह्वाने २ संबोधनेमेदि० । ३ विरोधे ४ निर्ण्णये” शब्दरत्ना० । ५ अनन्ते
पु०
 एकाक्षरकोषः ६ निस्वने
पु०
 मेदि० । ७ पृथिव्यां स्त्री मेदि०स च “चतुर्द्दशस्वरोयोऽसौ सेतुरौकारसंज्ञितः । सचा-नुस्वारनादाभ्यां शूद्राणां सेतुरुच्यते” तन्त्रसारधृतकालिकापु० उक्तेः शूद्राणां जप्यमन्त्रभेदः ।
Burnouf
French
औ औ, 14ᵉ lettre de l'alphabet et 4ᵉ lettre double ou
diphtongue, द्वियोनि, équivalente à आ-उ, c-à-d.
अ-अ-उ। Elle est le gouna de ओ ou la vṛddhi de उ ou de
ऊ
la plupart des
mots où se trouve औ ont donc
उ, ऊ à la racine.
औ औ interjection pour appeler, affirmer, etc.