| YouTube Channel

ओघ (ogha)

 
शब्दसागरः
English
ओघ
m.
 (-घः)
1. A heap or quantity, flock or multitude.
2. A stream,
a torrent, rapid flow of water, an inundation.
3. Quick time in
music.
4. Tradition.
5. Advice, instruction.
E.
 उच् to collect, घञ्
affix, and च is changed to घ.
Capeller Eng
English
ओघ
m.
 flood, stream (p. °वन्त्)
abundance, heap,
multitude of (—°).
Yates
English
ओघ (घः) 1.
m.
 A heap
quick time
a stream
advice
tradition.
Spoken Sanskrit
English
ओघ ogha
m.
 multitude
ओघ ogha
m.
 flood
ओघ ogha
m.
 stream
ओघ ogha
m.
 abundance
ओघ ogha
m.
 rapid flow of water
ओघ ogha
m.
 quick time
ओघ ogha
m.
 heap or quantity
ओघ ogha
m.
 uninterrupted tradition
ओघ ogha
m.
 flock
ओघ ogha
m.
 instruction
ओघ ogha
m.
 flow of water
Wilson
English
ओघ
m.
 (-घः)
1 A heap or quantity, flock or multitude.
2 A stream, a torrent, a rapid flow of water, an inundation.
3 Quick time in music.
4 Tradition.
5 Advice, instruction.
E.
 उच to collect, घञ् affix, and च is changed to घ.
Apte
English
ओघः [ōghḥ], [उच्-घञ् पृषो˚ घ]
A flood, stream, current
नायं शक्यस्त्वया बद्धुं महानोघस्तपोधन
Mb.
 * 3.135.37
पुनरोघेन हि युज्यते नदी
Ku.*
 4.44
so रुधिर˚, बाष्प˚
&c.
An inundation.
A heap, quantity, mass, multitude
सन्ति चौघबलाः केचित्
Rām.*
 5.43.23. दीपयन्नथ नभः किरणौघैः
Ki.*
 9.23. बाण˚, अघ˚, जन˚
&c.
The whole.
Continuity.
Quick time in music.
Tradition, traditional instruction.
A kind of dance.
One of the three वाद्यविधिs, the other two being तत्त्व and अनुगत (cf. तत्त्वं भवेदनुगतमोघश्चेति निरूपितम् । गीतानुगं त्रिप्रकारं वाद्यं तल्लक्ष्म कथ्यते ॥ त्रिविधं गीते कार्यं वादित्रं वैणमेव वाद्यजैः । तत्त्वं तथाप्यनुगतमोघो वा नैककरणं तु ॥) तत्त्वौघानुगताश्च वाद्यविधयः सम्यक् त्रयो दर्शिताः Nāg.1.14.
Comp.
 -निर्युक्तिः
N.
 of some Buddhist and Jaina works
Apte 1890
English
ओघः [उच्-घञ् पृषो° घ] 1 A flood, stream, current
पुनरोधेन हि युज्यते नदी Ku. 4. 44
so रुधिर°, बाष्प° &c.
2 An inundation.
3 A heap, quantity, mass, multitude
बाण°, अघ°, जन° &c.
4 The whole.
5 Continuity.
6 Quick time in music.
7 Tradition, traditional instruction.
8 A kind of dance.
Monier Williams Cologne
English
ओघ
m.
 (ifc. f(आ). )
(√ वह्) flood, stream, rapid flow of water,
MBh.
Megh.
Śak.
&c.
heap or quantity, flock, multitude, abundance,
MBh.
BhP.
Kathās.
&c.
quick time (in music),
L.
uninterrupted tradition,
L.
instruction,
L.
 (cf. औघ.)
pl.
 the (four) floods (of worldly passion),
Divyāv.
Monier Williams 1872
English
ओघ ओघ, अस्, m. (fr. rt. वह्), flood,
stream
a torrent, a rapid flow of water, an inunda-
tion
a heap or quantity, flock, multitude, abundance
the whole
quick time in music
tradition, traditional
advice or instruction
[cf. Gr. ὄχλος?].
—ओघ-रथ,
अस्, m., N. of a son of Oghavat and brother of Ogha-
vatī.
—ओघ-वत्, आन्, अती, अत्, having a strong stream
(आन्), m., N. of a prince, father-in-law or brother-in-
law of Sudarśana
(ती), f., N. of a daughter of Ogha-
vat
N. of the river Sarasvatī.
Macdonell
English
ओघ ogha,
m.
 [√ vah] stream, flood
multitude, 🞄quantity, mass, heap.
Benfey
English
ओघ ओघ, i. e. probably वह् + अ,
m.
1. A stream, Man. 9, 54.
2. A multi-
tude, MBh. 1, 4448.
3. Density, Śiś.
9, 27.
--
Comp.
शर-,
m.
 a multitude
of arrows, Chr. 34, 15.
सर्व-,
m.
 l.
assembling a complete army. 2. great
speed.
Apte Hindi
Hindi
ओघः
पुं*
 - "उच्-घञ्, पृषो*"
"जलप्लावन, नदी, धारा"
ओघः
पुं*
 - "उच्-घञ्, पृषो*"
जल की बाढ़
ओघः
पुं*
 - "उच्-घञ्, पृषो*"
"राशि, परिमाण, समुदाय"
ओघः
पुं*
 - "उच्-घञ्, पृषो*"
समग्र
ओघः
पुं*
 - "उच्-घञ्, पृषो*"
सातत्य
ओघः
पुं*
 - "उच्-घञ्, पृषो*"
"परम्परा, परम्पराप्राप्त उपदेश"
ओघः
पुं*
 - "उच्-घञ्, पृषो*"
एक प्रमुख नृत्य
ओघः
पुं - "उच्+घञ्, पृषो*घ*"
तीन वाद्य विधियों मे से एक
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ओघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮೂಹ /ಗುಂಪು /ರಾಶಿ
निष्पत्तिः - > वह (प्रापणे) - "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > उह्यतेऽनेन
प्रयोगाः - > "अघौघविध्वंसविधौ पटीयसीर्नतेन मूर्ध्ना हरिरग्रहीदपः"
उल्लेखाः - > माघ० १-१८
ओघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಲಪ್ರವಾಹ /ನೀರಿನ ವೇಗ
प्रयोगाः - > "पुनरोधेन हि युज्यते नदी"
उल्लेखाः - > कुमा० ४-४४
ओघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಂಪರೆ
ओघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದ್ರುತನೃತ್ಯ
ओघ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಪದೇಶ /ಬೋಧನೆ
विस्तारः - > "ओगो वेगे जलस्य च । वृन्दे परम्परायां च द्रुतनृत्योपदेशयोः" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
oGa {% m. %} 1. flood, stream
2. an inundation
3. a multitude
4. continuity
5. traditional instruction
6. a kind of dance.
Bopp
Latin
ओघ m. (ut mihi videtur, a r. ऊह् colligere s. अ, mutato
ह् in घ्, nisi घ् est primitiva hujus radicis consonans
ita मेघ a मिह् vel primit. मिभ्)
1) multitudo, copia,
turba. AM.
IN. 4. 17.: गुणौघ
1. 26.: वार्योघ quod etiam
ad sq. sgn. referri potest.
2) flumen, cursus, aquarum
fluctus. MAN. 9. 54. (Cf. gr. ὄχ-λος, ejectâ diphthongi
ओ parte posteriore et posito ο pro अ
v. r. ऊह्.)
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
ओघ
पु
ओघ, पूर, वेग
ओघः पूरोऽथ वेगश्च वनं काननमुच्यते ।
verse 3.1.1.8
page 0014
Edgerton Buddhist Hybrid
English
ogha, m. (= Pali id.), flood (of evils, passions, or depravities, ‘crossing’ of which, tar- or ut-tar-, is necessary for salvation)
usually four in number, presumably as in Pali = the 4 āsrava or yoga, qq.v. (cf. Mvy 〔2141〕 āśravaḥ, 〔2142〕 oghaḥ): catur-ogha-pāra-gāmitābhiprāyasya (bodhisattvasya) LV 〔8.16〕 (read so with Tib. pha rol tu ḥgro baḥi bsam pa can, intending to go to the further shore …
best ms. A °pāramitābhi°, Lefm. with others °pāragāminābhi°)
LV 〔195.18〕 (vs) ogha catvāri tīrtvā
caturoghottīrṇānāṃ (Buddhānāṃ) Divy 〔95.15〕
Av 〔i.16.11〕
sattvānāṃ caturoghottaraṇatāyai Gv 〔492.1〕
five or six ogha, Mv 〔iii.283.18〕 (vs) pañcoghatīrṇo taratīha ṣaṣṭhaṃ (text ṣaṣṭaṃ
= Pali SN 〔i.126.22〕
cf. Windisch, Māra und Buddha, 〔122 note 1〕
it is not clear what these are
for one not very plausible conjecture see PTSD s.v.).
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
ओघ der vierfache Strom der weltlichen Neigungen, Divyāvad. 95, 13.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
chu klung
१) ओघ २) नदी
chu bo
१) आपगा २) ओघ ३) नद ४) नदी ५) वाहिनी
chu'i klung
१)+ोघ २) सलिलोदक
o gha
ओघ
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
द्रुतं विलम्बितं मध्यमोघस्तत्त्वं घनं क्रमात् ॥ २९२ ॥
-wordlist-
द्रुत (क्ली), ओघ (क्ली), विलम्बित (क्ली), तत्त्व (क्ली), मध्य (क्ली), घन (क्ली)
--source--
प्रवाहः पुनरोघः स्याद्वेणी धारा रयश्च सः ।
-wordlist-
प्रवाह (पुं), ओघ (पुं), वेणी (स्त्री), धारा (स्त्री), रयस् (क्ली)
--source--
संघाते प्रकरौघवारनिकरव्यूहाः समूहश्चयः
संदोहः समुदायराशिविसरव्राताः कलापो व्रजः ।
कूटं मण्डलचक्रवालपटलस्तोमा गणः पेटकं
वृन्दं चक्रकदम्बके समुदयः पुञ्जोत्करौ संहतिः ॥ १४११ ॥
समवायो निकुरम्बं जालं निवहसंचयौ ।
जातं तिरश्चां तद्यूथं संघसार्थौ तु देहिनाम् ॥ १४१२ ॥
-wordlist-
सङ्घात (पुं), प्रकर (पुं), ओघ (पुं), वार (पुंक्ली), निकर (पुं), व्यूह (पुं), समूह (पुं), चय (पुं), सन्दोह (पुं), समुदाय (पुं), राशि (पुं), विसर (पुं), व्रात (पुं), कलाप (पुं), व्रज (पुं), कूट (पुंक्ली), मण्डल (त्रि), चक्रवाल (पुं), पटल (स्त्रीक्ली), स्तोम (पुं), गण (पुं), पेटक (त्रि), वृन्द (क्ली), चक्र (पुंक्ली), कदम्बक (क्ली), समुदय (पुं), पुञ्ज (पुं), उत्कर (पुं), संहति (स्त्री), समवाय (पुं), निकुरुम्ब (क्ली), जाल (स्त्रीक्ली), निवह (पुं), सञ्चय (पुं), जात (क्ली), यूथ (क्ली), सङ्घ (पुं), सार्थ (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ओघ
ओघ, प्रवाह, वेणी, धारा, स्रोतस्, रय
ओघः प्रवाहो वेणी च धारा स्रोतो रयः स्मृतः ।
verse 3.1.1.669
page 0076
निकर
निकर, निकाय, निवह, विसर, व्रज, पुञ्ज, समूह, सञ्चय, समुदय, सार्थ, यूथ, निकुरम्ब, कदम्ब, पूग, राशि, चय, समवाय, वृन्द, सन्दोह, समाज, वितान, संहति, प्रकर, घन, ओघ, संघ, संघात, व्रात, कुल, उत्कर, पटल, पेटक, चक्र, चक्रवाल, मण्डल, जाल, जात, व्यूह, वार, स्तोम
निकरनिकायनिवहविसरव्रजपुञ्जसमूहसञ्चयाः,
समुदयसार्थयूथनिकुरम्बकदम्बकपूगराशयः ।
चयसमवायवृन्दसन्दोहसमाजवितानसंहति-
प्रकरघनौघसंघसंघातव्रातकुलोत्कराः स्मृताः ॥ ६८६ ॥
पटलं पेटकं चक्रं चक्रवालं च मण्डलम् ।
जालं जातं तथा व्यूहवारस्तोमाश्च ते स्मृताः ॥ ६८७ ॥
verse 4.1.1.686
page 0079
नाममाला
Sanskrit
ओघ, वर्ग, सन्तान
ओघो वर्गश्च सन्तानः काव्यमेव कविस्थितिः ।
verse 0.1.1.125
page 0063
व्रात, पूग, समाज, समूह, सन्तति, व्रज, व्यूह, निकाय, निकुर, निकुरम्ब, कदम्बक, ओघ, समुदय, सङ्घ, सङ्घात, समिति, तति, निचय, प्रकर, पङ्क्ति
व्रातः पूगः समाजश्च समूहः सन्ततिर्व्रजः ।
व्यूहो निकायो निकुरो निकुरम्बं कदम्बकम् ॥ १३९ ॥
ओघः समुदयः सङ्घः सङ्घातः समितिस्ततिः ।
निचयः प्रकरः पङ्क्तिः पशूनां समजो व्रजः ॥ १४० ॥
verse 0.1.1.139
page 0069
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ओघः,
पुं,
 (उच् समवाये + घञ् । पृषोदरादित्वात्साधुः ।) द्रुतनृत्यगीतवाद्यम् । समूहः । इत्यमरः ॥
जलवेगः । (यथा कुमारे ४ । ४४ ।“रविपीतजला तपात्यये पुनरोघेन हि युज्यतेनदी” ॥
) परम्परा । उपदेशः । इति मेदिनी ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ओघ
पु०
 उच--घञ् पृषो० ध । १ समूहे, २ जलवेगे, ३ द्रुतनृत्यादौ४ आध्यात्मिक तुष्टिभेदे च सा च तुष्टिः प्रब्रज्यायां चिर-कालसमाध्यनुष्ठानेन या तुष्टिः सा कालाख्या तुष्टिरोघ इत्य-च्यते” इति सां० प्र० भा० उक्ता । इयं तुष्टिः सां० कौ०मेघत्वेन परिभाषिता यथा “प्रव्रज्यापि ते न सद्यो नि-र्वाणदेति सा च कालपरिपाकमपेक्ष्य सिद्धिं ते विधास्यतिअलमुत्तप्ततया तेवेत्युपदेशे या तुष्टिः सा कालाख्या मेघउच्यते” । कचित् पुस्तके मेघ इत्यत्र ओघ इत्येव पाठः ।तत्र जलवेगे “ओघवाताहृतं वीजं यस्य क्षेत्रे प्ररीहति”मनुः । “भङ्गीभक्त्या विरचितवपु स्तम्भितान्तर्जलौघः”मेघ० । “पुनरोघेन हि युज्यते नदी” कुमा० । समूहे“स्ववीर्य्यार्ज्जितमर्थौघमवाप्य कुरुसत्तमः” भा० व० २५५अ० “गजवाजिरथौघेन बलेन महताऽगमत्” आ०११३ अ० ३ परम्परायाम् ६ उपदेशे मेदि० परम्पराऽवि-च्छिन्ना सन्ततिः” “तोव्रौघभक्तिमुद्वहन्” भाग० ४, १२, ११ ।
Capeller
German
ओघ
m.
 Flut, Strom, Menge.
Burnouf
French
ओघ ओघ
m.
 (ऊह्) réunion, masse, amas
multitude,
foule
masse d'eau, fleuve, torrent, vague.
Au fig. réunion de
préceptes,
enseignement, instruction
tradition.
Cf.
gr.
ὠϰεανός
ὄχλος (?).
Stchoupak
French
ओघ-
m.
 flot, courant rapide
multitude,
masse
-ई-भू- s'enfler énormément
-वन्त्- a. à courant rapide
m.
n.
d'un roi
-वती-
f.
n.
 d'une femme.