| YouTube Channel

ओकः (okaH)

 
Apte
English
ओकः [ōkḥ], 1 A house.
A refuge, shelter.
A bird.
A Śūdra.
Comp.
 -ज
a.
 Born in the house
bred at home (as cows)
Hch.
Apte 1890
English
ओकः 1 A house.
2 A refuge, shelter.
3 A bird.
4 A Śūdra.
Apte Hindi
Hindi
ओकः
पुं*
 - उच्-क नि* चस्य कः
घर
ओकः
पुं*
 - उच्-क नि* चस्य कः
"शरण, आश्रय"
ओकः
पुं*
 - उच्-क नि* चस्य कः
पक्षी
ओकः
पुं*
 - उच्-क नि* चस्य कः
शूद्र
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) उच(समवाये)+कः। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिरः’ ३.१.१३५, ‘ओक उचः’ ७.३.६४। १.गृहम् । २.रक्षणास्थानम् । ३.शकुन्तः, पक्षिः। ४.शूद्रः, वृषलः। ‘ओकः शकुन्तवृषलौ’ सि०कौ०।
(न)(ओकस्) उच(समवाये)+असुन् । उ०४.१८८। १.गृहम् । २.रक्षणास्थानम् ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गृहम्, गेहम्, उद्वसितम्, वेश्म, सद्म, निकेतनम्, निशान्तम्, नत्स्यम्, सदनम्, भवनम्, अगारम्, सन्दिरम्, गृहः, निकायः, निलयः, आलयः, वासः, कुटः, शाला, सभा, पस्त्यम्, सादनम्, आगारम्, कुटिः, कुटी, गेबः, निकेतः, साला, मन्दिरा, ओकः, निवासः, संवासः, आवासः, अधिवासः, निवसति, वसति, केतनम्, गयः, कृदरः, गर्तः, हर्म्यम्, अस्तम्, दुरोणे, नीलम्, दुर्याः, स्वसराणि, अमा, दमे, कृत्तिः, योनिः, शरणम्, वरूथम्, छर्दिछदि, छाया, शर्म, अजम्
noun
मनुष्यैः इष्टिकादिभिः विनिर्मितं वासस्थानम्।
"गृहिण्या एव गृहं शोभते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ओकः, [स्]
क्ली,
 (उच्यते समवैति अस्मिन् । उच +असुन् । गुणः । न्यङ्क्वादित्वात् कुत्वम् ॥
) आश्रयः ।गृहम् । इत्यमरः ॥
(“जलौका अथ भल्लके” ।इति अमरकोषः । तथा विष्णुपुराणम् १ । ६ । ३७ ।“सप्तर्षीणान्तु यत स्थानं स्मृतं तद्वै वनौकसाम्” ॥
)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“उच समवाये”@} 2 समवायः = ऐक्यम्--इति क्षीरस्वामी।
ओचकः-चिका, ओचकः-चिका, ओचिचिषकः-षिका
ओचिता-त्री, ओचयिता-त्री, ओचिचिषिता-त्री
3 उच्यन्-न्ती, ओचयन्-न्ती, ओचिचिषन्-न्ती
ओचिष्यन्-न्ती-ती, ओचयिष्यन्-न्ती-ती, ओचिचिषिष्यन्-न्ती-ती
-- ओचयमानः, ओचयिष्यमाणः
उक्-उचौ-उचः
-- -- उचितम्-तः-तवान्, ओचितः-तं, ओचिचिषितः-तवान्
ओक 4ः-न्योकः 5, ओकः, ओचिचिषुः, ओचिचयिषुः
ओचितव्यम्, ओचयितव्यम्, ओचिचिषितव्यम्
ओचनीयम्, ओचनीयम्, ओचिचिषणीयम्
ओच्यम्, ओच्यम्, ओचिचिष्यम्
ईषदोचः, दुरोचः, स्वोचः, -- -- उच्यमानः, ओच्यमानः, ओचिचिष्यमाणः
ओकः-न्योकः, 6 ओकः, ओचिचिषः
7 ओचितुम्, ओचयितुम्, ओचिचिषितुम्
उक्तिः, ओचना, ओचिचिषा, ओचिचयिषा
ओचनम्, ओचनम्, ओचिचिषणम्
8 ओचित्वा, ओचयित्वा, ओचिचिषित्वा
समुच्य, समोच्य, समोचिचिष्य
9 ओचम् २, ओचित्वा २, ओचम् २, ओचयित्वा २
ओचिचिषम् २
ओचिचिषित्वा २। ओकः 10 -ओकसी।
-- --
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (९५)
02
=>
 (४-दिवादिः-१२२३। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[१। ‘दिवादिभ्यः श्यन्’ (३-१-६९) इति श्यन्। श्यनः शित्त्वात् ‘सार्वधातुकमपित्’ (१-२-४) इति ङिद्वद्भावात् उकारस्य गुणो न।]]
04
=>
 [[२। ‘ओक उचः के’ (७-३-६४) इति कप्रत्यये गुणः कुत्वञ्च निपातनात्।]]
05
=>
 [[३। नियमेन उच्यति = समवैतीति न्योकः = शकुन्तो वृषलो वा। कर्तरि कः।]]
06
=>
 [[४। नियमेनोच्यन्ति = समवयन्त्यत्रेत्यधिकरणकारके ‘घञर्थे कविधानम्--’ (वा। ३-३-५८) इति कः। तिपातनादेव कुत्वम्। वृक्षोऽर्थः। ओकः = गृहम्।]]
07
=>
 [पृष्ठम्००९४+ २६]
08
=>
 [[१। ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) इति कित्त्वनिषेधात् गुणः।]]
09
=>
 [[२। ‘आभीक्ष्ण्ये णमुल् च’ (३-४-२२) इत्यत्र चकारात् क्त्वाऽपि। ‘नित्यवीप्सयोः’ (८-१-४) इति द्वित्वम्।]]
10
=>
 [[३। औणादिके असुन्प्रत्यये बाहुलकात् कुत्वम्। ‘मुस्तामोष्यमसः किटिस्त्वमसमो लुठ्यन् खलानोकसो भृश्यद्भ्रंशनवर्शकाकृशदयस्तृष्णाहरो हृष्य मे।।’ धा। का। २-६६।]]