| YouTube Channel

ऐरावण (airAvaNa)

 
शब्दसागरः
English
ऐरावण
m.
 (-णः) INDRA'S elephant.
E.
 इरावत् the ocean, अण् affix of
descent
ocean-born: न is changed
irr
 egularly to ण.
Capeller Eng
English
ऐरावण
m.
N.
 of Indra's elephant.
Yates
English
ऐरावण (णः) 1.
m.
 Indra's elephant.
Wilson
English
ऐरावण
m.
 (-णः) INDRA'S elephant.
E.
 इरावत् the ocean, अण affix of descent
ocean-born: न is
changed
irr
 egularly to ण.
Apte
English
ऐरावणः [airāvaṇḥ], (see ऐरावत below)
Indra's elephant (produced at the churning of the ocean), मागधो$थ महापालो गजमैरावणोपमम्
Mb.
 * 6.62.46. See ऐरावत.
Apte 1890
English
ऐरावणः (see ऐरावत below) Indra's elephant (produced at the churning of the ocean).
Monier Williams Cologne
English
ऐरावण
m.
 (fr. इरा-वन्),
N.
 of Indra's elephant,
MBh.
Hariv.
Lalit.
N.
 of a Nāga,
MBh.
 ii (cf. the next.)
Monier Williams 1872
English
ऐरावण ऐरावण, अस्, m. (fr. इरा-वन् =
इरा-वत्, ‘possessed of or proceeding from water’),
N. of a king of the Nāgas
Indra's elephant, pro-
duced at the churning of the ocean.
Macdonell
English
ऐरावण airāvaṇa,
m.
 N. of Indraʼs elephant.
Benfey
English
ऐरावण ऐरावण, i. e. इरावन् + अ
(the base is curtailed इरावन्त्, ved., and
cf. इरावती),
m.
 Indra's elephant, MBh.
1, 1151.
Apte Hindi
Hindi
ऐरावणः
पुं*
 - इरा आपः ताभिः वनति शब्दायते - इरा-वन-अच् इरावणः - ततः अन्
इन्द्र का हाथी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ऐरावण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಐರಾವತ /ಇಂದ್ರನ ಆನೆ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-५३)
व्युत्पत्तिः - > इरा सुरा वनमुदकं यत्र इरावणम् । तत्र भवः । अथवा इरया वणते शब्दायते इति इरावणः । तत्र भवः ।
ऐरावण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದುಸರ್ಪ
L R Vaidya
English
ErAvaRa {% m. %} Indra’s elephant.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
ऐरावण m. °ein weißer Elefant, S I, 291, 6 [vgl. Ko. 5 v.u.].
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
ऐरावणोऽभ्रमातङ्गश्चतुर्दन्तोऽर्कसोदरः ।
ऐरावतो हस्तिमल्लः श्वेतगजोऽभ्रमुप्रियः ॥ १७७ ॥
-wordlist-
इन्द्रगज (पुं), ऐरावण (पुं), अभ्रमातङ्ग (पुं), चतुर्दन्त (पुं), अर्कसोदर (पुं), ऐरावत (पुं), हस्तिमल्ल (पुं), श्वेतगज (पुं), अभ्रमुप्रिय (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ऐरावत
ऐरावत, अभ्रमातङ्ग, ऐरावण
ऐरावतोऽभ्रमातङ्गः स चैरावण उच्यते ।
verse 1.1.1.61
page 0008
Mahabharata
English
Airāvaṇa^1, the elephant of Indra. § 28 (Amṛtam.): I, 18, 1151.--§ 549 (Pāṇḍavapraveśap.): IV, 2, 44 (hastishu varaḥ).--§ 564 (Mātalīyop.): V, 99, 3561 (nāgarāja).-§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 112, 4325 (ºsamā yudhi).-§ 611 (Śalyap.): IX, 20, 1071, 1077 (nāgendram Indravāhyam).--§ 673 (Bali-Vāsava-s.): XII, 227, 8222 (caturdantam).--Cf. Airāvata.
Airāvaṇa^2, a snake. § 268 (Varuṇa-sabhā-v.): II, 9, 360 (in the palace of Varuṇa). Cf. Airāvata.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ऐरावणः,
पुं,
 (इरया जलेन वणति शब्दायते इति ।इरा + वण + पचाद्यच् । तत इरावणएव स्वार्थेप्रज्ञाद्यण् ५ । ४ । ३८ । यद्वा इरा सुरा वनमु-दकं यस्मिन् । पूर्व्वपदादिति ८ । ४ । ३ । णत्वम् ।तत्र भवः । इरावण + अण् ।) ऐरावतहस्ती इत्य-मरः ॥
यथा, महाभारते १ । १८ । ४१ ।“श्वेतैर्दन्तैश्चतुर्भिस्तु महाकायस्ततःपरम् ।ऐरावणो महानागोऽभवद्वज्रभृता धृतः” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ऐरावण
पु०
 इरा सुरा वनमुदकं यत्र तत्र भवः अण् ।पूर्व्वपदादिति णत्वम् । १ इन्द्रगजे ऐरावते । इरयाउदकेन वणते शब्दाथते वण--अच् इरावणः समुद्रस्तत्रभवः अणित्येव न्याय्यम् । “श्वेतैर्दन्तेश्चतुर्भिस्तु महा-कायस्ततः परम् । ऐरावणो महानागोऽभवत् वज्र-भृता धृतः” भा० आ० १८ अ० । तस्य क्षीरसमुद्रोद्भवत्वेनसुरासमुद्रोद्भवत्वाभावात् । सुरेवापेयत्वात् वनमुदकमस्य तत्रमवः अण् णत्वमित्यपि साषु । प्रागुक्ता क्षीरस्वाम्युक्ता-व्युत्पत्तिस्तु काल्पनिकी सुरासमुद्रेतस्याजातत्वात् । २ सर्प-भेदे “वासुकिस्तक्षकश्चैव नानश्चैरावणस्तथा” भा० स० ९अ० । वरुणलोकवर्णने ।
Capeller
German
ऐरावण
m.
 N. des Elefanten Indra's
Burnouf
French
ऐरावण ऐरावण
m.
 (इरावत्) l'éléphant d'Indra.
Stchoupak
French
ऐरावण-
m.
 éléphant d'Indra.