ऐन्द्र (aindra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 ऐन्द्र mfn.
   (-न्द्रः-न्द्रा-न्द्रं) Sacred,  or relating to the god INDRA.
	 m.
  (-न्द्रः)
1. A name of the monkey king BALI.
	 2. A name of ARJUNA.
	 f.
 
(-न्द्री)
	 1. The wife of INDRA.
	 2. The goddess DURGA.
	 3. Misfortune, 
misery,  (personified.)
	 4. The name of a plant,  a kind of cucumber, 
(Cucumis madraspatanus.)
	 5. The constellation Jyeshṭha.
	 6. The
east quarter,  of which INDRA is regent.
 E.
  इन्द्र,  and अण् aff.
  

Capeller Eng

English

 ऐन्द्र॑ f.
  ई Indra's belonging to or coming from I.
 
 n.
 
E.
  of a lunar mansion. 

Yates

English

 ऐन्द्र (न्द्रः-न्द्रा-न्द्रं)
a. Sacred to Indra.
1.
m.
  A name of the monkey
king Bāli. न्द्री
f.
  Wife of Indra
Indra's quarter
 Durgā
 misery
a cucumber
 a constellation. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 ऐन्द्र
mfn.
   (-न्द्रः-न्द्रा-न्द्रं) Sacred,  or relating to the god INDRA.
m.
  (-न्द्रः)
1 A name of the monkey king BĀLĪ.
2 A name of ARJUNA.
f.
  (-न्द्री)
1 The wife of INDRA.
2 The goddess DURGĀ.
3 Misfortune,  misery,  (personified.) The name of a plant,  a kind of cucumber, 
(Cucumis madraspatanus.)
5 The constellation Jyeṣṭha.
6 The east quarter,  of which INDRA is regent.
E.
  इन्द्र,  and अण् aff.
  

Apte

English

ऐन्द्र [aindra],  a.
  (-न्द्री f.
 ) [इन्द्र-अण्] Belonging or sacred to Indra
 ऋद्धं हि राज्यं पदमैन्द्रमाहुः R.*
  2.5
6.27.

न्द्रः N.
  of Arjuna and of Vāli (who are regarded as sons of इन्द्र).

N.
  of a Saṁvatsara. 

The part of a sacrifice offered to Indra. 

न्द्री N.
  of a Ṛik addressed to Indra
 इत्यादिका काचिदैन्द्री समाम्नाता J. N.
  V.

The east,  eastern direction (prescribed over by Indra)
 अयमैन्द्रीमुखं पश्य रक्तश्चुम्बति चन्द्रमाः Chandr.*
  5.58
 Ki.*
  9. 18.

The eighteenth lunar mansion. 

The eighth day in the second half of the months of मार्गशीर्ष and पौष.

Indra's energy (personified as his wife Śachī).

Misfortune,  misery.

A kind of cucumber.

An epithet of Durgā.

Small cardamom
 यष्टयाह्वमैन्द्रीनलि- नानि दूर्वा Charak.

न्द्रम् The eighteenth lunar mansion (ज्येष्ठा).

Wild ginger.

Apte 1890

English

 ऐंद्र a. (द्री f.) [इंद्र-अण्] Belonging or sacred to Indra
 R. 2. 50
 6. 27. 
द्रः 1 N. of Arjuna and of Vāli (who are regarded as sons of इंद्र). 
2 N. of a Saṃvatsara. 
3 The part of a sacrifice offered to Indra. 
द्री 1 N. of a Ṛk addressed to Indra
 इत्यादिका काचिदैंद्री समाम्नाता J. N. V. 
2 The east,  eastern direction (presided over by Indra)
 अयमैंद्रीमुखं पश्य रक्तश्चुंबति चंद्रमाः Chandr. 5. 58
 Ki. 9. 18. 
3 The eighteenth lunar mansion. 
4 The eighth day in the second half of the months of मार्गशीर्ष and पौष. 
5 Indra's energy (personified as his wife Śacī). 
6 Misfortune,  misery. 
7 A kind of cucumber. 
8 An epithet of Durgā. 
9 Small cardamom. 
द्रं 1 The eighteenth lunar mansion (ज्येष्ठा). 
2 Wild ginger. 

Monier Williams Cologne

English

 ऐन्द्र॑ mf(ई)n.  (fr.  इन्द्र),  belonging to or sacred to Indra,  coming or proceeding from Indra,  similar to Indra,  AV.
  
 TS.
 
 VS.
 
 ŚBr.
  
 Mn.
   &c.

 ऐन्द्र॑ (अस्),  m.
  (scil.  भाग) that part of a sacrifice which is offered to Indra,  R.
 

 ऐन्द्र॑ (अम्),  n.
  the lunar mansion Jyeṣṭhā,  VarBṛS.
 

 N.
  of several Sāmans

 of a country in Bhāratavarṣa,  VP.
  

 wild ginger,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 ऐन्द्र ऐन्द्र,  अस्,  ई,  अम् (fr. इन्द्र),  belonging
to or sacred to Indra,  proceeding from Indra,  similar
to Indra
 (अस्),  m. the part of a sacrifice offered to
Indra
 (ई),  f. (scil. ऋच्) a verse addressed to Indra
(scil. दिश्) the east quarter,  of which Indra is regent
(e. g. ऐन्द्र्यां दिशि,  in the east)
 the eighteenth
lunar mansion
 the eighth day in the second half of
the month Mārgaśīrṣa,  and of the month Pauṣa
Indra's energy,  personified as his wife and by some
identified with Durgā
 epithet of Durgā
 misfortune, 
misery (personified)
 N. of a plant,  a kind of cucum-
ber,  Cucumis Madraspatanus
 (अम्),  n. the eighteenth
lunar mansion (ज्येष्ठा)
 wild ginger.

Macdonell

English

 ऐन्द्र aindrá,  a.
  (ī) belonging to or coming 🞄from Indra,  Indra-like
 n.
  N. of a lunar 🞄mansion. 

Benfey

English

 ऐन्द्र ऐन्द्र,  i. e. इन्द्र + अ,  adj.
 ,  f.
  री।
 1. Belonging to Indra,  Arj. 4,  32.
 2.
Like that which belongs to Indra, 
Man.  5,  93.
 3. Indra-like,  Man.  8,  344.
 4. Devoted to Indra,  MBh. 3,  1494.

Apte Hindi

Hindi

ऐन्द्र
वि* - इन्द्र-अण्
इन्द्र संबंधी या इन्द्र के लिए पवित्र

ऐन्द्रः
पुं*
  - इन्द्र-अण्
अर्जुन और बाली

Shabdartha Kaustubha

Kannada

ऐन्द्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರನ ಮಗ - ಅರ್ಜುನ,  ವಾಲಿ,  ಜಯಂತ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१२०)
व्युत्पत्तिः - > इन्द्रस्यायम्
ऐन्द्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರದೇವತಾಕವಾದ ಹವಿಸ್ಸು
ऐन्द्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರ ದೇವತಾಕವಾದ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾನಕ್ಷತ್ರ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-२-२४)
व्युत्पत्तिः - > इन्द्रो देवताऽस्य
ऐन्द्र
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರಸಂಬಂಧವಾದ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१२०)
व्युत्पत्तिः - > इन्द्रस्येदम्
प्रयोगाः - > "महीतलस्पर्शनमात्रभिन्नमृद्धं हि राज्यं पदमैन्द्रमाहुः"
उल्लेखाः - > रघु० २-५०

L R Vaidya

English

 Endra {% (I) a. (f. द्री) %} Belonging to Indra.

 Endra {% (II) m. %} 1. Arjuna
 2. Vāli.

Bopp

Latin

 ऐन्द्र Adj. (ab इन्द्र s. अ) quod Indri Dei est,  aut ad eum
spectat. A. 4. 32.

Abhyankara Grammar

English

ऐन्द्र  name of an ancient school of grammar and of the treatise also,  belonging to that school,  believed to have been written under instructions of Indra. The work is not available. Patañjali mentions that Bṛhaspati instructed Indra for one thousand celestial years and still did not finish his instructions in words': (M. Bh. I.1.1 ). The Taittirīya Saṁhitā mentions the same. Pāṇini has referred to some ancient grammarians of the East by the word प्राचाम् without mention- ing their names,  and scholars like Burnell think that the grammar assigned to Indra is to be referred to by the word प्राचाम्. The Bṛhat- kathāmañjarī remarks that Pāṇi- ni's grammar threw into the back- ground the Aindra Grammar. Some scholars believe that Kalāpa grammar which is available today is based upon Aindra, just as Cāndra is based upon Pāṇini's grammar. References to Aindra Grammar are found in the commentary on the Sārasvata Vyākaraṇa,  in the Kavikalpadruma of Bopadeva as also in the commentary upon the Mahābhārata by Devabodha.Quo- tations,  although very few,  are given by some writers from the work. All these facts prove that there was an ancient pre-Pāṇinian treatise on Grammar assigned to    इन्द्र which was called Aindra-Vyā- karaṇa.For details see Dr.Burnell's 'Aindra School of Sanskrit Gram- marians' as also Vol. VII pages 124-126 of Vyākaraṇa Mahā- bhāṣya,  edited by the D.E.Society,  Poona.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 ऐन्द्र n. °Titel einer Grammatik,  S I,  90,  2.

 ऐन्द्र m. °ein astrol. yoga,  S I,  318,  16 v.u. (Ko.).

Mahabharata

English

*Aindra,  adj. (“belonging to or named after Indra”): I,  4764 (muhūrte,  v. Yudhishṭhira)
 IV,  2028 (Aindram astram employed by Bhīma)
 V,  507 (Aindraṃ padaṃ,  i.e. the sovereignty over the gods)
 XI,  213 (Aindrīṃ sabhāṃ)
 XII,  2287 (Aindro rājanya ucyate),  5382 (Aindro dharmaḥ kshattriyāṇām brāhmaṇāṇām athāgnikaḥ),  8283 (sthānāt),  10129 (vajraṃ),  12336 (diśaṃ),  13214 (padaṃ)
 XIII,  854,  4766 (sthanat),  5283 (do.),  6019 (Aindrīṃ sandhyāṃ--the morning twilight: by worshipping it with the face directed towards the East one has bathed in all the tīrthas and becomes purified from all sins--sarvatīrtheshu sa snāto mucyate sarvakilvishaiḥ)
 XIV,  †259 (vākyaṃ).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 ऐन्द्रं,  क्ली,
   (इन्द्रो देवता यस्य । इन्द्र + अण् ।) ज्येष्ठा-नक्षत्रम् । इति जटाधरः ॥
 मूलविशेषः । वनआदा इति भाषा । तत्पर्य्यायः । वनार्द्रका २वनजा ३ अरण्यजार्द्रका ४ । अस्य गुणाः । कटु-त्वम् । अम्लत्वम् । रुचिबलाग्निकारित्वञ्च । इतिराजनिर्घण्टः ॥
 (इन्द्रस्य इदम् ।) इन्द्रसम्बन्धिनित्रि । (यथा मनुः ५ । ९३ ।“न राज्ञामघदोषोऽस्ति व्रतिनां न च सत्रिणाम् ।ऐन्द्रं स्थानमुपासीना ब्रह्मभूता हि ते सदा” ॥
“ऐन्द्रंस्थानं राज्याभिषेकाख्यं आधिपत्यकारणम्”इति तट्टीकायां कुल्लूकभट्टः ॥
 तथा रघुः २ । ५० ।“महीतलस्पर्शनमात्रभिन्न-मृद्धं हि राज्यं पदमैन्द्रमाहुः” ॥
“ऐन्द्रमम्बु सुपात्रस्थमविपन्नं सदा पिबेत्” ॥
इति वाभटे सूत्रे । ५ अ ॥
)(इन्द्रस्यापत्यं पुमान् ।) बालिवानरे (अर्ज्जुने जयन्तेच पुं ॥
 जलविशेषः ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 ऐन्द्र त्रि०
  इन्द्रोदेवताऽस्य अण् । इन्द्रदेवताके १ हविरादौ“ऐन्द्रं दधि ऐन्द्रं पयः” श्रुतिः । २ ऋग्विशेषे स्त्री ।“ऐन्द्र्या गार्हपत्यमुपतिष्ठते” श्रुतिः । सा च ऋक्“कदाचन स्तरीरसीत्यादि” । ३ तद्देवताके ज्येष्ठा-नक्षत्रे न०
  “ऐन्द्रे गुरुः शशी चैव प्राजापत्येरविस्तथा” प्रा० त० पुरा० । तस्येदम् अण् । ४ इन्द्र-सम्बन्धिनि त्रि०
  “ऋद्धं हि राज्यं पदमैन्द्रमाहुः”“ऐन्द्रं पदं भूमिगतोऽपि भुङ्क्ते” रघुः । ऐन्द्रं स्थान-मुपासीना ब्रह्मभूता हि ते सदा” “ऐन्द्रस्थानमभिप्रेप्-सुर्य्यशश्चाक्षयमव्यवम्” मनुः । ५ तच्छक्तिरूपदेवीमूर्त्ति-भेदे स्त्री ङीप् । “ऐन्द्रीतमसुरेश्वरम्” देवीमा० तन्त्रोक्तेभूतशुद्ध्यङ्के ६ धारणाभेदे “ऐन्द्र्या धारणया देहंस्थिरीकृत्येति भूतशुद्धौ” रघु० । तत्र भवः अण् ।७ अर्ज्जुने ८ वालिवासरे च पु०
  तयोस्तत उत्पत्तिमत्त्वात् ।अपत्ये तु इञ् । ऐन्द्रिरित्येव ९ वनार्द्रके न०
  राजनि० ।“ज्यैष्ठे मूले च नक्षत्रे चरेद्यदि वृहस्पतिः । ऐन्द्रः सं-वत्सरः स स्यात् सर्बमूताशिवप्रदः” विष्णुध० उक्तेद्वादशवर्षमध्ये १० संवत्सरभेदे पु०
  । तत्फलञ्च “ज्यैष्ठेजातिकुलश्रेणी श्रेष्ठा नृपाः सर्वधर्म्मज्ञाः । पीड्यन्तेसर्वधान्यानि हित्वा कङ्कुशमीजानि” मल० त० ।

Capeller

German

 ऐन्द्र f.
  ई dem Indra gehörig,  von Indra
herrührend
 n.
  N. eines Mondhauses.

Burnouf

French

 ऐन्द्र ऐन्द्र a. (इन्द्र) relatif ou consacré à Indra.
-- S. m.
  surnom du singe Bāli. -- S. f.
  ऐन्द्री l'épouse
d'Indra
		 दुर्गा।
		 Au fig. le malheur,  l'infortune
personnifiée.
		 La constellation nommée ज्येष्ठ
		 L'Orient, 
la plage d'Indra.
		 Cucumis madraspatanus,  bot.
ऐन्द्रजालिक m.
  (इन्द्रजाल) jongleur
 charlatan. 
ऐन्द्रलुप्तिक a. (इन्द्रलुप्त) affligé d'une calvitie
morbide.
ऐन्द्रि m.
  surnom de Bāli,  d'Arjuna et de Jayanta.
		 Corneille.

Stchoupak

French

 ऐन्द्र-
 -ई- a. relatif ou consacré à Indra 
 m.
  sacrifice à
Indra 
 f.
  ville d'Indra 
 Est.
°जालिक- m.
  jongleur,  magicien. 
°द्युम्न- a. relatif à Indradyumna 
 -इ- m.
  descendant d'Indradyumna
(Janaka).
°नील- -ई- a. fait de saphir.
°शिर- m.
  sorte d'éléphant.
°सूनव- -ई- a. appartenant au fils d'Indra.
ऐन्द्राग्न- -ई- a. consacré ou relatif à Indra-Agni.
ऐन्द्रा-वैष्णव- a. consacré ou relatif à Indra-Viṣṇu.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.