ऐ (ai)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishYates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishऐ [ai], (निपातो$भिमुखीकरणे) An interjection to attract attention
ऐ वाचं देहि ...... 6.18.
ऐः [aiḥ], of Śiva. An interjection of (1) calling (= Hallo, ho)
(2) remembrance
(3) inviting. also ऐः क्रूरो धरणीनाथः पूरो मारो$मरो$सुरः । कुलालो राधरः प्राज्ञो मन्दः पुत्रो$थवा नरः ॥ Enm.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiऐः
- आ-इ-विच्
शिव
ऐः
अव्य* - -
बुलाने
ऐः
अव्य* - -
स्मरण करने
ऐः
अव्य* - -
आमंत्रण को प्रकट करने वाला विस्मयादि द्योतक चिह्न
Shabdartha Kaustubha
Kannadaऐ
कन्नडार्थः - > ಐಕಾರ
विस्तारः - > ಇದು ಕಂಠ ಮತ್ತು ತಾಲುಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿವೃತಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಒಂದು ಸ್ವರವರ್ಣ. ಉದಾತ್ತ ಅನುದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವರಿತಗಳೆಂಬ ೩ ಭೇದಗಳುಳ್ಳ ಈ ವರ್ಣವು ಅನುನಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಅನನುಸಾಸಿಕಗಳೆಂಬ ಭೇದದಿಂದ ಒಟ್ಟು ೬ ವಿಧವಾಗುವುದು.
ऐ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಿಕ್ಕು
ऐ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸ್ತ /ಕೈ
ऐ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿವ /ಈಶ್ವರ
ऐ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರ್ವತದ ಶಿಖರ /ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿ
ऐ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚರ್ಮ /ತೊಗಲು
विस्तारः - > "ऐकारो दिङ्मुखे हस्ते हरेऽद्रिशिखरे त्वचि" - नानार्थर० ।
ऐ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಆಹ್ವಾನ /ಕರೆ
ऐ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸ್ಮೃತಿ /ನೆನಪು
ऐ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸಂಬೋಧನೆ
विस्तारः - > "ऐ शब्दो दृश्यते हूतौ स्मृत्यामन्त्रणयोरपि" - मेदि० ।
E Bharati Sampat
Sanskritवर्णमालायां नवमः स्वरवर्णः। उदात्तानुदात्तस्वरितभेदेन त्रिधा । पुनः अनुनासिकाननुनासिकभेदाभ्यां षोढा । अस्य कण्ठतालू उच्चारणस्थानम् ।
Abhyankara Grammar
Englishऐ diphthong vowel ऐ
composite form of आ and ए, also termed वृद्धि in Pāṇini's grammar.
एकाक्षरनाममाला
Sanskritऐ, वृषध्वज
ॡर्वाराह्यां भवेदेस्तु विष्णावैस्तु वृषध्वजे ॥ ७ ॥
verse 1.1.1.7
page 0119
पुराणम्
Englishऐ / AI ({#E#}). This diphthong means a female sage (yoginī) according to the agni purāṇa (Chapter 348 of agni purāṇa).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritऐ ऐकारः । स तु द्वादशस्वरवर्णः । अस्योच्चारण-स्थानं तालु कण्ठश्च । (“एदैतोः कण्ठतालु” इ-त्युक्तः । तथाच शिक्षायाम् । “ए ऐ तु कण्ठ-तालव्यावोऔ कण्ठौष्ठजौ स्मृतौ” ॥
) स चह्रस्वो न भवति । (द्विमात्रत्वात् दीर्घस्त्रिमात्र-त्वात् प्लुतश्च भवति । उदात्तानुदात्तस्वरितभेदै-स्त्रिविधोऽपि पुनः प्रत्येकमनुनासिकाननुनासिक-भेदाभ्यां षड्विध एव ॥
)“ऐकारं परमं दिव्यं महाकुण्डलिनी स्वयम् ।कोटिचन्द्रप्रतीकाशं पञ्चप्राणमयं सदा ॥
ब्रह्मविष्णुमयं वर्णं तथा रुद्रमयं प्रिये ।सदाशिवमयं वर्णं विन्दुत्रयसमन्वितम्” ॥
इति कामधेनुतन्त्रम् ॥
(वङ्गीयभाषायाम्) तस्यलेखनप्रकारो यथा, --“एकाररूपमध्ये तु किञ्चिद्दक्षे तदोर्द्ध्वतः ।चन्द्रेन्द्रभानवस्तासु मात्रा शक्तिः क्रमात् स्मृताः ॥
त्रिधा शक्तिमयी पूर्व्वा दुर्गा वाणी सरस्वती” ।इति वर्णोद्धारतन्त्रम् ॥
* ॥
तन्नामानि यथा, --“ऐर्लज्जा भौतिकः कान्ता वायवी मोहिनी विभुः ।दक्षा दामोदरप्रज्ञोऽधरो विकृतमुख्यपि ॥
क्षमात्मको जगद्योनिः परः परनिबोधकृत् ।ज्ञानामृता कपर्द्दिश्रीः पीठेशोऽग्निः समातृकः ॥
त्रिपुरा लोहिता राज्ञी वाग्भवो भौतिकासनः ।महेश्वरो द्वादशी च विमलश्च सरस्वती ॥
कामकोटो वामजानुरंशुमान् विजयो जटा” ।इति तन्त्रशास्त्रम् ॥
दन्तान्तः । योनिः । इतिवीजवर्णाभिधानम् ॥
(अनुबन्धविशेषः । यथाहकविकल्पद्रुमः । (“ऐर्यजादिः स्यादोर्निष्ठातनऔरनिट्” । एतेन यजादिगणीयत्वात् “ऐ वसौनिवासे इत्यस्य लिटिप्रभृतिषु सम्प्रसारणे कृतेउवास इत्यादयो भवेयुः” ॥
मातृकान्यासे अधरेन्यस्यतया तदाख्ययाप्यभिधानम् । मातृकान्यास-मन्त्रो यथा । “एं नम ओष्ठे ऐं नमोऽधरे” ॥
इति ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritऐ ऐकारः स्वरवर्णभेदः एदैतौ कण्ठतालव्यावित्युक्तेः कण्ठ-तालुस्थानयोरुच्चार्य्यः । स च दीर्घः द्विमात्रत्वात् प्लुतस्तुत्रिमात्र इति भेदः । द्विमात्रस्य उदात्तानुदात्तस्वरित-भेदैः प्रत्येकमनुनासिकाननुनासिकभेदाभ्याञ्च षड्विधः एवंप्लुतस्यापीति द्वादशविधः । तन्त्रे तस्य वाचकशब्दा उक्तायथा । “ऐर्लज्जा भौतिकः कान्ता वायवी मोहिनी विभुः ।दक्षा दामोदरः प्रज्ञो धरो विकृतमुख्यपि । क्षमात्मको-जगद्योनिः परः परनिबोधकृत् । ज्ञानामृता कपर्द्दिश्रीःपीठेशोऽग्निः समातृकः । त्रिपुरा लोहिता राज्ञी वाग्-भवो भौतिकासनम् । महेश्वरी द्वादशी च विमलश्च सर-स्वती । कामकोटो वामजानुरंशुमान् विजयो जटा” ।“ऐकारः कोठराक्षी च मालिन्युन्मत्तभैरवी” इति च वर्णा-भिधा० । मातृकान्यासेऽधरोष्ठे न्यस्यत्वात् तच्छब्दा-भिधेयता । तस्य ध्येयरूपं काभधेनुत० उक्तं यथा“ऐकारं परमं दिव्यं महाकुण्डलिनीं स्वयम् । कोटि-चन्द्रप्रतीकाशं पञ्चप्राणमयं सदा । ब्रह्मविष्णुमयं वर्ण्णंतथा रुद्रमयं प्रिये! । सदाशिवमयं वर्णं विन्दुत्रय-समन्वितम्” । तपरत्वे कारपरत्वे च तत्स्वरूपपरः ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.