| YouTube Channel

एषित्वा (eSitvA)

 
Kridanta Forms
Sanskrit
एष् (ए꣡षृँ॒ प्रयत्ने इत्येके - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = एषणम्
अनीयर् = एषणीयः - एषणीया
ण्वुल् = एषकः - एषिका
तुमुँन् = एषितुम्
तव्य = एषितव्यः - एषितव्या
तृच् = एषिता - एषित्री
क्त्वा = एषित्वा
ल्यप् = प्र एष्य
क्तवतुँ = एषितवान् - एषितवती
क्त = एषितः - एषिता
शानच् = एषमाणः - एषमाणा
एष् (ए꣡षृँ॒ गतौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = एषणम्
अनीयर् = एषणीयः - एषणीया
ण्वुल् = एषकः - एषिका
तुमुँन् = एषितुम्
तव्य = एषितव्यः - एषितव्या
तृच् = एषिता - एषित्री
क्त्वा = एषित्वा
ल्यप् = प्र एष्य
क्तवतुँ = एषितवान् - एषितवती
क्त = एषितः - एषिता
शानच् = एषमाणः - एषमाणा
इष् (इ꣡षँ꣡ ईषँ गतौ - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = एषणम्
अनीयर् = एषणीयः - एषणीया
ण्वुल् = एषकः - एषिका
तुमुँन् = एषितुम्
तव्य = एषितव्यः - एषितव्या
तृच् = एषिता - एषित्री
क्त्वा = एषित्वा
ल्यप् = प्र इष्य
क्तवतुँ = इषितवान् - इषितवती
क्त = इषितः - इषिता
शतृँ = इष्यन् - इष्यन्ती
इष् (इ꣡षँ꣡ इच्छायाम् - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् = एषणम्
अनीयर् = एषणीयः - एषणीया
ण्वुल् = एषकः - एषिका
तुमुँन् = एषितुम् / एष्टुम्
तव्य = एषितव्यः / एष्टव्यः - एषितव्या / एष्टव्या
तृच् = एषिता / एष्टा - एषित्री / एष्ट्री
क्त्वा = एषित्वा / इष्ट्वा
ल्यप् = प्र इष्य
क्तवतुँ = इष्टवान् - इष्टवती
क्त = इष्टः - इष्टा
शतृँ = इच्छन् - इच्छन्ती / इच्छती
इष् (इ꣡षँ꣡ आभीक्ष्ण्ये - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = एषणम्
अनीयर् = एषणीयः - एषणीया
ण्वुल् = एषकः - एषिका
तुमुँन् = एषितुम् / एष्टुम्
तव्य = एषितव्यः / एष्टव्यः - एषितव्या / एष्टव्या
तृच् = एषिता / एष्टा - एषित्री / एष्ट्री
क्त्वा = एषित्वा / इष्ट्वा
ल्यप् = प्र इष्य
क्तवतुँ = इष्टवान् - इष्टवती
क्त = इष्टः - इष्टा
शतृँ = इष्णन् - इष्णती
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“इष गतौ”@} 2 ‘इष्णात्याभीक्ष्ण्ये, इच्छायामिच्छेद्, गत्यर्थ इष्यति।’ 3 इति देवः।
एषकः-षिका, एषकः-षिका, 4 एषिषिषकः-षिका
5 एषिता-त्री, एषयिता-त्री, एषिषिषिता-त्री
6 इष्यन्-न्ती, एषयन्-न्ती, एषिषिषन्-न्ती
एषिष्यन्-न्ती-ती, एषयिष्यन्-न्ती-ती
एषिषिषिष्यन्-न्ती-ती
-- एषयमाणः, एषयिष्यमाणः
इट्-इषौ-इषः
-- -- इषितम्- 7 तः-तवान्, एषितम्-तः, एषिषिषितः-तवान्
8 इषः, एषः, प्रैषः 9, एषिषिषुः, एषिषयिषुः
एषितव्यम्, एषयितव्यम्, एषिषिषितव्यम्
एषणीयम्, एषणीयम्, एषिषिषणीयम्
एष्यम्, 10 प्रैष्यः, एष्यम्, एषिषिष्यम्
ईषदेषः, दुरेषः, स्वेषः
-- -- इष्यमाणः, एष्यमाणः, एषिषिष्यमाणः
एषः, एषः, एषिषिषः
11 एषितुम्, एषयितुम्, एषिषिषितुम्
12 एषणा, 13 परीष्टिः-पर्येषणा, अन्वेषणा, एषिषिषा, एषिषयिषा
14 एषणम्, एषणम्, एषिषिषणम्
15 एषित्वा, एषयित्वा, एषिषिषित्वा
प्रेष्य, प्रेष्य, समेषिषिष्य
एषम् २, एषित्वा २, एषम् २, एषयित्वा २, एषिषिषम्
एषिषिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(७४)
02
=>
(४-दिवादिः-११२७-सक। सेट्। पर।)
03
=>
(श्लो १६८)
04
=>
[[१। ओणेरृदित्करणात् उपधाकार्यं प्रबलम्। पूर्व लघूपधगुणे द्वितीयस्यैकाचः ‘षिस्’ इत्यस्य द्वित्वम्।]]
05
=>
[[२। ‘तीषसह--’ (७-२-४८) इतीड्विकल्पस्तु नात्र प्रबर्तते, ‘इषेस्तकारे श्यन्प्रत्य- यात् प्रतिषेधो वक्तव्यः’ (वा। ७-२-४८) इति वार्तिकात्।]]
06
=>
[[३। ‘दिवादिभ्यः श्यन्’ (३-१-६९) इति श्यन्। श्यनः ङिद्वद्भावात् गुणो न।]]
07
=>
[[आ। ‘एषितुं प्रेषितो यातो मया तस्यानुजो वनम्।।’ भ। का। ५-८२।]]
08
=>
[[४। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः।]]
09
=>
[[५। ‘प्रादूहोढोढ्यैषैष्येषु’ (वा। ६-१-८९) इति वृद्धिः।]]
10
=>
[[B। ‘देहि प्रभोः प्रैष्य सुसोहमाय मे जीर्णांशुकायस्त्वमझीर्णमंशुकम्।।’ धा। का। २-५७।]]
11
=>
[[आ। ‘एषितुं प्रेषितो यातो मया तस्यानुजो वनम्।।’ भ। का। ५-८२।]]
12
=>
[[६। ‘इषेरनिच्छार्थस्य’ (वा। ३-३-१०७) इति युच्।]]
13
=>
[[७। ‘परेर्वा’ (वा। ३-३-१०७) इति युच् वा।]]
14
=>
[पृष्ठम्००७७+ २४]
15
=>
[[१। ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) इति कित्त्वनिषेधाद्गुणः।]]
1 {@“इष इच्छायाम्”@} 2 3 ‘इष्णात्याभीक्ष्ण्ये, इच्छायां इच्छेद्, गत्यर्थ इष्यति।’ 4 इति देवः।
एषकः-षिका, 5 एषिषिषकः-षिका
एष्टव्यम्
6 एष्टा-ष्ट्री, 7 एषिता-त्री
एषितव्यम्
8 इच्छन्- 9 न्ती-ती
एषणीयम्
एषिष्यन्-न्ती-ती
एष्यम्
10 इट्-इड्-इषौ-इषः
ईषदेषः-दुरेषः-स्वेषः
11 इष्टः-ष्टम्-ष्टवान्
इष्यमाणः
इषः, एषः, एषिषिषुः, 12 इच्छुः 13
14 शरणैषी 15 एषः
एष्टुम्--एषितुम्
16 इष्टि 17ः, 18 इच्छा 19
प्रेष्य
एषणम्, एषणी 20
एषम् २, एषित्वा २, इष्ट्वा २, एषित्वा
इष्ट्वा
इष्टका 21।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(७५)
02
=>
(६-तुदादिः-१३५१-सक। सेट्। पर।)
03
=>
[[(अ) केचिदमुं धातुमुदितं पठन्ति। तत्फलं तु क्त्वायामिड्विकल्प इति वक्तव्यम्। ‘इषेस्तकारे श्यन्प्रत्ययात् प्रतिषेधो वक्तव्य’ इति भाष्यात् तकारादावार्धधातुके इड्विवकल्पः सिद्ध एवेत्यत उदित्त्वस्य फलं न।]]
04
=>
(१६८ श्लो)
05
=>
[[२। सनि, णौ पूर्वोक्तेषि (७४) धातुवद्रूपाणि ज्ञेयानि।]]
06
=>
[[३। ‘तीषसह--’ (७-२-४८) इति तादेरार्धधातुकस्य इड्विकल्पः।]]
07
=>
[[आ। ‘एष्टारमेषिता संख्ये सोढारं सहिता भृशम्।’ भ। का। ९-३१।]]
08
=>
[[४। ‘इषगमियमां छः’ (७-३-७७) इति शे परे छकार आदेशः।]]
09
=>
[[B। “मुरादिबन्धुः क्षुरघोरचेताः पुरन् खलानां जनजीवबर्ही। कंसः स्थितो यत्र ततर्ह लोकं स्तृढामरस्तृंहकरानभीच्छन्।।” धा। का। २-७७।]]
10
=>
[[५। ‘झलां जशोऽन्ते’ (८-२-३९) इति जश्त्वम्। चर्त्वविकल्पः।]]
11
=>
[[६। ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इतीण्णिषेधः।]]
12
=>
[[७। ‘विन्दुरिच्छुः’ (३-२-१६९) इति तच्छीलादिषु उप्रत्ययः छकारश्च निपातितः।]]
13
=>
[[C। ‘इच्छुः प्रसादं प्रणमन् सुग्रीवः प्रावदन् नृपम्।।’ भ। का। ७-२४।]]
14
=>
[[८। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति णिनिः।]]
15
=>
[[ड्। ‘अध्यासितं श्रिया ब्राह्म्या शरण्यं शरणैषिणाम्।।’ भ। का। ४-४।]]
16
=>
[पृष्ठम्००७८+ ३३]
17
=>
[[१। ‘श्रुयजीषिस्तुभ्यः करणे’ (वा। ३-३-९४) इति क्तिन्। बाहुलकाद्भावेऽपीष्टिरिति।]]
18
=>
[[आ। ‘निरचिकमदिच्छातः वानरांंश्चङ्क्रमावतः।।’ भ। का। ७-७०।]]
19
=>
[[२। ‘इच्छा’ (३-३-१०१) इति भावे शे यगभावो निपात्यते।]]
20
=>
[[३। करणे ल्युटि स्त्रियां ङीप्। तुलना।]]
21
=>
[[४। ‘इष्यशिभ्यां तकन्’ (द। उ। ३। ३०) इति तकन् प्रत्ययः। इष्यते श्रेयोऽर्थिभि- रिति विग्रहः।]]