| YouTube Channel

एषण (eSaNa)

 
शब्दसागरः
English
एषण
m.
(-णः) An iron arrow.
f.
(-णी)
1. A goldsmith's balance, assay
scales.
2. An iron or steel probe.
E.
एष् to go, ल्युट् and ङीष्
aff.
Capeller Eng
English
एषण
a.
seeking, wishing
n.
& ए॑षणा
f.
the same as
subst.
Yates
English
एषण (णः)
m.
An iron arrow. णी
f.
A goldsmith's balance, an iron
or steel probe.
Spoken Sanskrit
English
एषण eSaNa
adj.
wishing
एषण eSaNa
adj.
seeking for
एषण eSaNa
f.
n.
impulse
एषण eSaNa
f.
n.
ardent desire
एषण eSaNa
m.
right behaviour when begging food
एषण eSaNa
m.
goldsmith's scale
एषण eSaNa
m.
iron arrow
एषण eSaNa
n.
medical examination
एषण eSaNa
n.
probing
एषण eSaNa
n.
act of seeking
एषण eSaNa
n.
begging
एषण eSaNa
n.
solicitation
Wilson
English
एषण
m.
(-णः) An iron arrow.
f.
(-णी)
1 A goldsmith's balance, assay scales.
2 An iron or steel probe.
E.
एष to go, ल्युट् and ङीष् affs.
Apte
English
एषण [ēṣaṇa],
a.
Seeking. -णः An iron-arrow.
णम् Seeking.
Wish, desire.
Driving, pressing.
Probing.
णा Seeking
wish, desire
अपहतसकलै- षणामलात्मन्यविरतमेधितभावनोपहूतः
Bhāg.*
4.31.2.
Begging, request. ˚समितिः Correct behaviour when eating food, one of the पञ्चसमितिs or five rules of careful Conduct (Jainism).
णी A goldsmith's balance.
A probe (of iron or steel).
Apte 1890
English
एषण a. Seeking.
णः An ironarrow.
णं 1 Seeking.
2 Wish, desire.
3 Driving, pressing.
4 Probing.
णा 1 Seeking
wish, desire.
2 Begging, request.
णी 1 A goldsmith's balance.
2 A probe (of iron or steel).
Monier Williams Cologne
English
1. एषण f(आ)n. impulse, ardent desire,
BhP.
2. ए॑षण
mfn.
seeking for, wishing,
Nir.
ए॑षण
m.
an iron arrow,
L.
ए॑षण
n.
the act of seeking, begging, solicitation,
MBh.
medical examination, probing,
Suśr.
Monier Williams 1872
English
एषण, अस्, आ, अम्, seeking
(अस्), m. an iron
arrow
(अम्), n. driving, pressing
seeking
probing
wish, desire
(आ), f. seeking, wish, desire, begging,
solicitation, request
(ई), f. an iron or steel probe
a
goldsmith's balance, assay scales.
Benfey
English
एषण एषण, i. e. इष् + अन,
I.
n.
1.
Wish, desire, Bhāg. P. 7, 9, 39.
2.
Searching MBh. 1, 8399.
II.
f.
णा,
Desire, Rājat. 5, 281.
Apte Hindi
Hindi
एषणः
पुं*
- एष्-ल्युट्
लोहे का तीर
एषणम्
नपुं*
- एष्-ल्युट्
ढूढ़ना
एषणम्
नपुं*
- एष्-ल्युट्
कामना करना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
एषण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲೋಹದ ಬಾಣ
व्युत्पत्तिः - > एषते शत्रुहृदयम्
विस्तारः - > "एषणश्चायसे शरे" - वैज०
एषण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವಿಕೆ /ಬಯಸುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > इषु (इच्छायाम्) - "ल्युट्" (३-३-११५)
एषण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೋಗುವಿಕೆ /ನಡೆಯುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > इष (गतौ) - "ल्युट्" (३-३-११५)
L R Vaidya
English
ezaRa {% m. %} An iron arrow.
Kridanta Forms
Sanskrit
एष् (ए꣡षृँ॒ प्रयत्ने इत्येके - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = एषणम्
अनीयर् = एषणीयः - एषणीया
ण्वुल् = एषकः - एषिका
तुमुँन् = एषितुम्
तव्य = एषितव्यः - एषितव्या
तृच् = एषिता - एषित्री
क्त्वा = एषित्वा
ल्यप् = प्र एष्य
क्तवतुँ = एषितवान् - एषितवती
क्त = एषितः - एषिता
शानच् = एषमाणः - एषमाणा
एष् (ए꣡षृँ॒ गतौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = एषणम्
अनीयर् = एषणीयः - एषणीया
ण्वुल् = एषकः - एषिका
तुमुँन् = एषितुम्
तव्य = एषितव्यः - एषितव्या
तृच् = एषिता - एषित्री
क्त्वा = एषित्वा
ल्यप् = प्र एष्य
क्तवतुँ = एषितवान् - एषितवती
क्त = एषितः - एषिता
शानच् = एषमाणः - एषमाणा
इष् (इ꣡षँ꣡ ईषँ गतौ - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = एषणम्
अनीयर् = एषणीयः - एषणीया
ण्वुल् = एषकः - एषिका
तुमुँन् = एषितुम्
तव्य = एषितव्यः - एषितव्या
तृच् = एषिता - एषित्री
क्त्वा = एषित्वा
ल्यप् = प्र इष्य
क्तवतुँ = इषितवान् - इषितवती
क्त = इषितः - इषिता
शतृँ = इष्यन् - इष्यन्ती
इष् (इ꣡षँ꣡ इच्छायाम् - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् = एषणम्
अनीयर् = एषणीयः - एषणीया
ण्वुल् = एषकः - एषिका
तुमुँन् = एषितुम् / एष्टुम्
तव्य = एषितव्यः / एष्टव्यः - एषितव्या / एष्टव्या
तृच् = एषिता / एष्टा - एषित्री / एष्ट्री
क्त्वा = एषित्वा / इष्ट्वा
ल्यप् = प्र इष्य
क्तवतुँ = इष्टवान् - इष्टवती
क्त = इष्टः - इष्टा
शतृँ = इच्छन् - इच्छन्ती / इच्छती
इष् (इ꣡षँ꣡ आभीक्ष्ण्ये - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = एषणम्
अनीयर् = एषणीयः - एषणीया
ण्वुल् = एषकः - एषिका
तुमुँन् = एषितुम् / एष्टुम्
तव्य = एषितव्यः / एष्टव्यः - एषितव्या / एष्टव्या
तृच् = एषिता / एष्टा - एषित्री / एष्ट्री
क्त्वा = एषित्वा / इष्ट्वा
ल्यप् = प्र इष्य
क्तवतुँ = इष्टवान् - इष्टवती
क्त = इष्टः - इष्टा
शतृँ = इष्णन् - इष्णती
Sanskrit Tibetan
Tibetan
lcags mda'
१) एषण २) खरासिक ३) नाराज
rjes su 'tsho
एषण / सेवक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
प्रक्ष्वेडनः सर्वलौहो नाराच एषणश्च सः
-wordlist-
प्रक्ष्वेडन (पुं), सर्वलौह (पुं), नाराच (पुं), एषण (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्रक्ष्वेडन
प्रक्ष्वेडन, एषण, नारा
सर्वायसस्तु बाणः प्रक्ष्वेडन एषणश्च नाराचः
verse 2.1.1.467
page 0054
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
एषणः,
पुं,
(इष् + ल्यु ।) लौहमयबाणः इतिहलायुधः
(यथा, भागवते ३९ ।“कामातुरं हर्षशोकभयैषणार्त्तंतस्मै कथं तव पतिं विमृ शमि दीनः”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
एषण
पु०
एषते शत्रुहृदयम् ल्यु लौहमयवाणे हलायुधः ।इष इच्छायां णिच् भावे--युच् एषणा प्रेरणायां३ पुत्रलोकवित्तकामनायाञ्च स्त्री “न कश्चिदन्यः पंसारउक्तादस्त्येषणात्रयात्” वेदा० “तमात्मानं विदित्वाव्राह्मणाः पुत्रेषणायाश्च वित्तैषणायाश्च लोकैषणायाश्चव्युत्थायाथ भिक्षाचर्य्यं चरन्ति या ह्येव पुत्रैषणा सावित्तैषणा या वित्तैषणा सा लौकैषणोभे ह्येते एषणेभवतः” शत० ब्रा० १४, ६, ४, १, “पुत्रैषणा पुत्रोत्पत्ति-मुद्दिश्य दारसंग्रहेच्छालक्षणा वित्तं द्विविधं मानुषंगवादि, दैवं विद्यादि, तस्य कर्म्मणा साधनस्य गवादेरु-पादानरूपा इच्छा वित्तैषणाऽनेन कर्म्म कृत्वा पितृलोकंज्येष्यामीति विद्यासंयुक्तेन वा देवलोकम् केवलया वाहिरण्यगर्भविद्यया देवेन वित्तेन देवलोकं जेष्यामीतीच्छालोकैषणा एवमेकत्वेऽपि लोकैषणायाः साधनमन्त-रेणासिद्धेः साध्यसाधनाभेदेन द्वैविध्यमाह उभे हीति”भा० “अपहतसकलैषणामलात्मन्यविरतमेधितभावनोपहूतः” भाग० ४, ३१, १८, एष्यते ज्ञायते मानमनयाकरणे ल्युट् ङीप् एषणी तुलासाधने (निक्ति)मानयन्त्रभेदे मेदिनिः स्वार्थे कन् एषणिकाऽप्यत्र ।अमरः एषते व्रणपारमनया करणे ल्युष्ट् ङीप् (वेल-कार) व्रणस्फोटनास्त्रभेदे मेदि० भावे ल्युट् सु-श्रुतोक्ते व्रणविदारणव्यापारभेदे तत्र हि “यन्त्रकर्म्मा-णि तु निर्य्यातनपूरणेत्याद्युपक्रमे “चूषणैषणदारणेत्यादिपठित्वा चतुर्विंशतिरित्युक्तम् तत्र एषणमभ्यन्तरे शस्त्र-प्रवेशनेन पूयादेरपसारणम् तत्साधनशस्त्रमेषणी यथाह सुश्रुतः “विं शतिः शस्त्राणि तद्यथा मण्डलाग्रकरपत्रे-त्याद्युपक्रमे “वडिशदन्तशङ्क्वेषणी” इत्युक्त्वा “एषण्येषणेआनुलोम्ये च” इति तत्प्रयोजनमुक्तम् एषणमभ्यन्तर-गमनमानुलोम्यं विस्राबणम् तत्रैव एषणीलक्षणं “एषणीगण्डूपदाकारमुखी” उक्तम् “एष्येष्वेषण्यलाभे तु बाला-ङ्गुल्यङ्कुरा हिताः” मुश्रुतः
Capeller
German
एषण suchend, wünschend
n.
das Suchen
f.
ए॑षणा das Suchen, Wünschen, Verlangen.
Grassman
German
(eṣaṇa), a., begehrend [v. 2. iṣ], in gav-éṣaṇa.
Burnouf
French
एषण एषण
m.
et एषणिका
f.
(एष्)
flèche de fer.
Balance d'orfèvre ou d'essayeur.
Outil, sonde
de fer ou d'acier.
Stchoupak
French
एषण-
nt. -आ-
f.
impulsion
nt. fait de chercher, de désirer
-ईय- a. v. souhaitable.