| YouTube Channel

एणः (eNaH)

 
Apte
English
एणः [ēṇḥ] एणकः [ēṇakḥ], एणकः 1 A kind of black antelope
कांश्चिदेणान्स- माजघ्ने शक्त्या शक्तिमतां वरः
Mb.
* 1.69.22
तस्य स्तनप्रणयि- भिर्महुरेणशावैः the several kinds of deer are given in this verse: अनृचो माणवो ज्ञेय एणः कृष्णमृगः स्मृतः रुरुर्गौर- मुखप्रोक्तः शम्बरः शोण उच्यते
(In Astr.) Capricorn.
Comp.
-अजिनम् deer-skin. -तिलकः, -भृत् the moon
so ˚अङ्कः, -˚लाञ्छनः
&c.
व्यरोचतैणाङ्क इवोडुभिर्वृतः
Bhāg.*
1. 29.43. -एणाङ्क-चूडः The god Śiva
एणाङ्कचूडस्य ततः प्रसादात् Śāhendravilās 1.62. -दृश्
a.
one having eyes like those of a deer.
m.
Capricorn. -नाभिः, -मदः Musk.
Apte 1890
English
एणः, एकणः 1 A kind of black antelope
the several kinds of deer are given in this verse:
अनृचो माणवो ज्ञेय एणः कृष्णमृगः स्मृतः रुरुर्गौरमुखः प्रोक्तः शंबरः शोण उच्यते ॥.
2 (In astr.) Capricorn.
Comp.
अजिनं deerskin.
तिलकः,
भृत् the moon
so °अंकः, °लांछनः &c.
ट्टश् a. one having eyes like those of a deer. (
m.) Capricorn.
Apte Hindi
Hindi
एणः
पुं*
- एति द्रुतं गच्छति इति - इ-ण-एण-कन्
एक प्रकार का काला बारासिंघा हरिण
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) इण्(गतौ)+णः(बाहु०)। कृष्णमृगः। ‘एणः स्मरेणाङ्कमयः सपत्राकृतो भवद्भ्रूयुगधन्वना यः’ नैष०२२.२४। (स्त्री) एणी
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
कुरङ्गः, मृगः, हरिणः, कुरङ्गमः, चारुलोचनः, जिनयोनिः, ऋष्यः, रिश्यः, एणः, एणकः, वातायुः
noun
पशुविशेषः नर मृगः।
"कुरङ्गः कुरङ्गी उद्याने अटतः।"
Synonyms:
मृगः, हरीणः, कुरङ्गः, वातायुः, अजिनयोनिः, सारङ्गः, चलनः, पृषत्, भीरुहृदयः, मयुः, चारुलोचनः, जिनयोनिः, कुरङ्गमः, ऋष्यः, ऋश्यः, रिष्यः, रिश्यः, एणः, एणकः, कृष्णतारः, सुलोचनः, पृषतः
noun
पशुविशेषः, चतुष्पादः चित्राङ्गः यः तृणादिकं मृग्यते।
"मृगस्य चर्म मुनिना आसनार्थे उपयुज्यते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
एणः, पुं
स्त्री,
(एति द्रतं गच्छतीति + बाहुल-कात् णः ।) हरिणः इति राजनिर्घण्टः
मृग-विशेषः इत्यमरः
अस्य मांसगुणाः कषा-यत्वम् मधुरत्वम् पित्तरक्तकफज्वरनाशित्वम् ।संग्राहित्वम् रोचनत्वम् हृद्यत्वम् बलकारि-त्वञ्च इति राजवल्लभः
(यथा मनुः २६९ ।“अष्टावेणस्य मांसेन रौरवेण नवैव तु”
अस्य लक्षणं यथा
“एणः कृष्णः प्रकीर्त्तितः” ।इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे भागे
)