| YouTube Channel

एण (eNa)

 
शब्दसागरः
English
एण mf. (-णः-णी) A kind of deer or antelope, described as being of a
black colour, with beautiful eyes, and short legs.
E.
इण् to go,
aff.
Capeller Eng
English
एण
m.
एणी॑
f.
a kind of black antelope.
Yates
English
एण (णः-णी) 1.
m.
3.
f.
A kind of deer
or antelope, black, with fine
eyes and short legs.
Spoken Sanskrit
English
एण - eNa -
m.
- Capricorn
एण - eNa -
m.
- black antelope
एण - eNa -
m.
f.
- species of deer or antelope
एण , एनी - eNa , enI -
m.
f.
- Gazelle
Wilson
English
एण
mf. (-णः-णी) A kind of deer or antelope, described as being of a
black colour, with beautiful eyes, and short legs.
E.
इण to go,
aff.
Apte
English
एणः [ēṇḥ] एणकः [ēṇakḥ], एणकः 1 A kind of black antelope
कांश्चिदेणान्स- माजघ्ने शक्त्या शक्तिमतां वरः
Mb.
* 1.69.22
तस्य स्तनप्रणयि- भिर्महुरेणशावैः the several kinds of deer are given in this verse: अनृचो माणवो ज्ञेय एणः कृष्णमृगः स्मृतः रुरुर्गौर- मुखप्रोक्तः शम्बरः शोण उच्यते
(In Astr.) Capricorn.
Comp.
-अजिनम् deer-skin. -तिलकः, -भृत् the moon
so ˚अङ्कः, -˚लाञ्छनः
&c.
व्यरोचतैणाङ्क इवोडुभिर्वृतः
Bhāg.*
1. 29.43. -एणाङ्क-चूडः The god Śiva
एणाङ्कचूडस्य ततः प्रसादात् Śāhendravilās 1.62. -दृश्
a.
one having eyes like those of a deer.
m.
Capricorn. -नाभिः, -मदः Musk.
Apte 1890
English
एणः, एकणः 1 A kind of black antelope
the several kinds of deer are given in this verse:
अनृचो माणवो ज्ञेय एणः कृष्णमृगः स्मृतः रुरुर्गौरमुखः प्रोक्तः शंबरः शोण उच्यते ॥.
2 (In astr.) Capricorn.
Comp.
अजिनं deerskin.
तिलकः,
भृत् the moon
so °अंकः, °लांछनः &c.
ट्टश् a. one having eyes like those of a deer. (
m.) Capricorn.
Monier Williams Cologne
English
एण mf(ई॑). a species of deer or antelope (described as being of a black colour with beautiful eyes and short legs),
AV.
v, 14, 11
VS.
xxiv, 36
Mn.
iii, 269
MBh.
&c.
एण
m.
(in
astron.
) Capricorn.
Monier Williams 1872
English
एण एण, अस्, ई, m. f. or एणक, अस्, m. a kind
of deer or antelope, described as being of a black
colour with beautiful eyes and short legs
(in astron.)
Capricorn.
—एण-तिलक, अस्, m. the moon
(the
marks of an antelope being fancifully visible on its
disk.)
—एण-दृश्, क्, m. Capricorn.
—एण-भृत्, त्,
m. the moon.
—एणाजिन (एण-अज्°), अम्, n. deer-
skin.
—एणी-पचन, आस्, m. pl., N. of a race (cooking
antelopes for food).
—एणी-पद, अस्, m. a kind of
snake
(ई), f. a kind of poisonous insect.
Macdonell
English
एण eṇa,
m.
kind of antelope: -jaṅgha,
m.
🞄N. of a runner
-netrā, -akṣī,
f.
gazelle-eyed 🞄woman.
Benfey
English
एण एण,
m.
,
f.
णी, A kind of
antelope, Man. 3, 269.
Apte Hindi
Hindi
एणः
पुं*
- एति द्रुतं गच्छति इति - इ-ण-एण-कन्
एक प्रकार का काला बारासिंघा हरिण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
एण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೃಷ್ಣಮೃಗ /ಹುಲ್ಲೆ /ಜಿಂಕೆ /ಚಿಗರಿ
निष्पत्तिः - > इण् (गतौ) - "णः" बाहु०
व्युत्पत्तिः - > एति
प्रयोगाः - > "एणः स्मरेणाङ्कमयः सपत्राकृतो भवद्भ्रूयुगधन्वना यः" "अष्टावेणस्य मांसेन रौरवेण नवैव तु"
उल्लेखाः - > नैष० २२-२४, मनु० ३-२६९
L R Vaidya
English
eRa {% m. %} A kind of black antelope
the following śloka thus defines the several kinds of deer- अनृचो माणवो ज्ञेय एणः कृष्णमृगः स्मृतः रुरुर्गौरमुखः प्रोक्तः शंबरः शोण उच्यते.
Bopp
Latin
एण m. antilopae species, colore nigro, cruribus brevibus
et pulcherrimis oculis. AM.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
e nya ya
एण
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मृगभेदा रुरुन्यङ्कुरङ्कुगोकर्णशम्बराः १२९३
चमूरुचीनचमराः समूरैणर्श्यरौहिषाः
कदली कन्दली कृष्णसारः पृषतरोहितौ १२९४
-wordlist-
रुरु (पुं), न्यङ्कु (पुं), रङ्कु (पुं), गोकर्ण (पुं), शम्बर (पुं), चमूरु (पुं), चीन (पुं), चमर (पुं), समूर (पुं), एण (पुं), ऋश्य (पुं), रौहिष (पुं), कदली (स्त्री), कन्दली (त्रि), कृष्णसार (पुं), पृषत (पुं), रोहित (पुं), मृग (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
एण
एण, कुरङ्ग, हरिण, मृग, सारङ्ग, ऋष्य, पृषत, रुरु, न्यङ्कु, रङ्कु, वातप्रमी, शम्बर, कृष्णसार
एणः कुरङ्गो हरिणो मृगः स्यात्
सारङ्ग ऋष्यः पृषतो रुरुश्च
न्यङ्कुस्तथा रङ्कुरिति प्रसिद्धा,
वातप्रमीशम्बरकृष्णसाराः २३०
verse 2.1.1.230
page 0028
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
एणः, पुं
स्त्री,
(एति द्रतं गच्छतीति + बाहुल-कात् णः ।) हरिणः इति राजनिर्घण्टः
मृग-विशेषः इत्यमरः
अस्य मांसगुणाः कषा-यत्वम् मधुरत्वम् पित्तरक्तकफज्वरनाशित्वम् ।संग्राहित्वम् रोचनत्वम् हृद्यत्वम् बलकारि-त्वञ्च इति राजवल्लभः
(यथा मनुः २६९ ।“अष्टावेणस्य मांसेन रौरवेण नवैव तु”
अस्य लक्षणं यथा
“एणः कृष्णः प्रकीर्त्तितः” ।इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे भागे
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
एण पुंस्त्री इ--ण तस्य नत्त्वम् कष्णवर्णे मृगे स्त्रियाम्ङीप् “यस्य स्तनप्रणयिभिर्मुहुरेणशावैः” रघुः “अष्टा-वेणस्य मांसेन रौरवेण नवैव तु” मनुः तस्य कृष्णत्व-मुक्तम् छन्दोग० “अनृचोमाणवोज्ञेय एणः कृष्णमृगःस्मृतः रुरुर्गौरमुखः प्रोक्तः शंवरः शोण उच्यते” ।“तं त्वेणकुणकं कृपणं स्रोतसानुह्यमानम्” भाग० ५, ८, ८“एणकुणकं मृगशावकम्” श्रीधरः एगया क्रीतम् “एण्याढञ् पा० ढञ् ऐणेय एणीक्रीते
त्रि०
एणेन क्रीत-मित्यत्राणेव ऐण तत्क्रीते
त्रि०
स्वार्थे कन् एणकतत्रैव शब्दरत्ना०
Capeller
German
एण
m.
eine Antilopenart
f.
एणी
Burnouf
French
एण एण
m.
et एणक
m.
antilope noire, mouchetée et
rayée
cf. एत।
एणतिलक
m.
(तिलक) la lune [où l'on croit voir
l'image d'une antilope].
एणभ्रित्
m.
(भृ) mms.
Stchoupak
French
एण-
m.
-ई-
f.
antilope.
°जङ्घ-
m.
n.
d'un messager rapide.
°विलोचना-
f.
femme aux yeux de gazelle.
एणाङ्क-
m.
lune.