| YouTube Channel

एकाष्टका (ekASTakA)

 
Apte
English
एकाष्टका [ēkāṣṭakā],
f.
The eighth day of माघ
तस्मान्माध्यष्टमी एकाष्टका इति ŚB. on MS.* 6.5.37.
Monier Williams Cologne
English
एकाष्टका॑
f.
the eighth day after full moon (esp. of the month Māgha
personified as Śacī,
T.
),
AV.
iii, 10, 5
8
12
TS.
TāṇḍyaBr.
&c.
Apte Hindi
Hindi
एकाष्टका
स्त्री*
- -
माघ मास का आठवाँ दिन
Shabdartha Kaustubha
Kannada
एकाष्टका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾಘ ಬಹುಳ ಅಷ್ಟಮಿ
एकाष्टका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾಘ ಬಹುಳ ಅಷ್ಟಮಿಯ ದಿನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಶ್ರಾದ್ಧ
व्युत्पत्तिः - > एका अष्टका
Vedic Reference
English
Ekāṣṭakā. That Aṣṭakā is the eighth day after the full
moon appears clearly from the Atharvaveda.^1 Ekāṣṭakā, or
‘sole Aṣṭakā, must denote not merely any Aṣṭakā, but some
particular one. Sāyaṇa, in his commentary on the Atharva-
veda, ^2 in which a whole hymn celebrates the Ekāṣṭakā, fixes
the date meant by the term as the eighth day in the dark half
of the month of Māgha (January February). The Ekāṣṭakā,
is declared in the Taittirīya Saṃhitā^3 to be the time for the
consecration (dīkṣā) of those who are going to perform a year
long sacrifice. See also Māsa.
1) xv. 16, 2. Cf. Satapatha Brāh-
maṇa, vi. 2, 2, 23
4, 2, 10.
2) iii. 10.
3) vii. 4, 8 1. Cf. iii. 3, 8, 4
iv. 3,
11, 1
v. 7, 2, 2
Pañcaviṃśa Brāl
maṇa, v. 9, 4.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 305
Weber, Naxatra, 2, 341, 342.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
एकाष्टका स्त्री एका अष्टका माघकृष्णाष्टम्याम् तत्क-र्त्तव्ये श्राद्धे अष्टकानां तासु कर्त्तव्यश्राद्धानां चत्रित्वेऽपि आ० श्रौ० सू० “हेमन्तशिशिरयोश्चतुर्णामपर-पक्षाणामष्टमीष्वष्टका एकस्यां वेति” एकस्या अपिकर्त्तव्यतया विधानात्तथा सा मध्यत्वेन माघकृष्णा-ष्टमी ग्राह्या अत एव “गवामयनायैकाष्टकायां दीक्षा”कात्था० १३, १, २, सू० व्या० “एकाष्टाका नाम माघस्यकृष्णाष्टमी प्रसिद्धेः” कर्केणोक्तम् तदभिमानिदेव्यांशच्याम् “एकाष्टका तपसा तप्यमाना जजान गर्भं महि-मानमिन्द्रम् तेन देवा असहन्त शत्रुन् हन्तासुरा-णामभवच्छचीभिः” सा० ब्रा० प्र० क० शचीभिरित्यत्रशचीपतिरिति” अथ० ६, १०, १२, पाठः “एकाष्टके! सुप्र-जसः सुवीरा वयं स्याम पतयो रयीणाम्” अथ० ३, १०,