| YouTube Channel

एकान्तदुःषमा (ekAntaduHSamA)

 
Monier Williams Cologne
English
एकान्त—दुःषमा
f.
 ‘containing only bad years’, (with Jainas)
N.
 of two spokes in the wheel of time (the sixth of the Avasarpiṇī and the first of the Utsarpiṇī, qq.v.)
Shabdartha Kaustubha
Kannada
एकान्तदुःषमा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೈನಮತ ಕಲಿತವಾದ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ಕಾಲ
व्युत्पत्तिः - > दुष्टा समा वर्षो दुःषमा । एकान्तं दुःषमा ।
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
एकान्तदुःषमापि ह्येतत्संख्याः परेऽपि विपरीताः ॥ १३१ ॥
प्रथमेऽरत्रये मर्त्यास्त्रिद्व्येकपल्यजीविताः ।
त्रिद्व्येकगव्यूत्युच्छ्रायास्त्रिद्व्येकदिनभोजनाः ॥ १३२ ॥
कल्पद्रुफलसंतुष्टाश्चतुर्थे त्वरके नराः ।
पूर्वकोट्यायुषः पञ्चधनुःशतसमुच्छ्रयाः ॥ १३३ ॥
पञ्चमे तु वर्षशतायुषः सप्तकरोच्छ्रयाः ।
षष्ठे पुनः षोडशाब्दायुषो हस्तसमुच्छ्रयाः ॥ १३४ ॥
एकान्तदुःखप्रचिता उत्सर्पिण्यामपीदृशाः ।
पञ्चानुपूर्व्या विज्ञेया अरेषु किल षट्स्वपि ॥ १३५ ॥
-wordlist-
एकान्तदुःषमा (स्त्री)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
एकान्तदुःषमा स्त्री दुष्टा समा वर्षोदुःषमा सुषमा० षत्वम्एकान्तं दुःषमा २ त० । बौद्धकल्पिते कालभेदे हेमच० ।यथा “कालो द्विविधोऽवसर्पिर्ण्युत्सर्पिणीषु भेदतः ।सागरकोटिकोटीनां विंशत्या स समाप्यते । अवसर्पिण्यांषडरा उत्सर्पिण्यां त एव विपरीताः । एवं द्वादश-भिररैर्विवर्त्तते कालचक्रमिदम् । तत्रैकान्तसुषमारश्चतस्रःकोटिकोटयः । सागराणां सुषमा तु तिस्रस्तूत्कोटिकोटयः ।सुखमदुःखमाने द्वे दुःखमसुखमा पुनः । सैका सहस्रै-र्वर्षाणां द्विचत्वारिंशतोनिता । अथ दुःखमैकविंशतिरव्द-सहस्राणि तावती तु स्यात् । एकान्तदुःषमापि ह्येतत्-संख्याः परेऽपि विपरीताः । प्रथमारत्रये मर्त्त्यास्त्रिद्व्येक-पल्यजीविताः । त्रिद्व्येकगव्यूत्युच्छ्राया स्त्रिद्व्येकदिनभो-जनाः । कल्पद्रुफलसंतुष्टाश्चतुर्थे त्वरके नराः । पूर्व्वकोट्यायुषः पञ्चधनुःशतसमुच्छ्रयाः । पञ्चमे तु वर्ष-शतायुषः सप्तकरोच्छ्रयाः । षष्ठे पुनः षोडशाव्दायुषो-हस्तसमुच्छ्रयाः एकान्तदुःस्वप्रचिता उत्सर्पिण्यामपी-दृशाः । पञ्चानुपूर्व्व्या बिज्ञेया अरेषु किल षट्स्वपि” ।