| YouTube Channel

एकवाक्य (ekavAkya)

 
Spoken Sanskrit
English
एकवाक्य ekavAkya
f.
 being one sentence
एकवाक्य ekavAkya
n.
 unanimous speech
एकवाक्य ekavAkya
n.
 single sentence
एकवाक्य ekavAkya
n.
 same sentence
एकवाक्य ekavAkya
n.
 identical sentence
एकवाक्य ekavAkya
n.
 speech not contradicted
एकवाक्य ekavAkya
n.
 single expression or word
Monier Williams Cologne
English
एक—वाक्य
n.
 a single expression or word
a single sentence Comm. on
Jaim.
the same sentence, an identical sentence (either by words or meanings),
T.
a speech not contradicted, unanimous speech,
Ragh.
Apte Hindi
Hindi
एकवाक्यम्
नपुं*
 एकः-वाक्यम् -
वाक्यरचना की दृष्टि से युक्तिसंगत वाक्य
Shabdartha Kaustubha
Kannada
एकवाक्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಮಾತು
व्युत्पत्तिः - > एकं वाक्यम्
एकवाक्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮಾನವಾದ ವಾಕ್ಯ /ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಾಕ್ಯ
एकवाक्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯ /ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ಮಾತು /ಒಮ್ಮತದ ವಾಕ್ಯ /ಸರ್ವಾನುಮತದ ವಾಕ್ಯ
व्युत्पत्तिः - > एकमभिन्नम् अविसंवादि वाक्यम्
प्रयोगाः - > "इति समगुणयोगप्रीतयस्तत्र पौराः श्रवणकटु नृपाणामेकवाक्यं विवव्रुः"
उल्लेखाः - > रघु० ६-८५
Abhyankara Grammar
English
एकवाक्य an expression giving one idea, either a single or a composite one. A positive statement and its negation, so also, a general rule and its exception are looked upon as making a single sentence on account of their mutual expectancy even though they be sometimes detached from each other cf. विदेशस्थमपि सदेकवाक्यं भवति M. Bh. on III.4.67
cf. also निषेधवाक्यानामपि निषेध्यविशेषाकाङ्क्षत्वाद्विध्येकवाक्यतयैव अन्वयः । तत्रैकवाक्यता पर्युदासन्यायेन । संज्ञाशास्त्रस्य तु कार्यकालपक्षे न पृथग्वाक्यार्थबोधः । Par. Śek on Pari. 3. Such sentences are, in fact, two sentences, but, to avoid the fault of गौरव, caused by वाक्यभेद, grammarians hold them to be composite single sentences.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
एकवाक्य n. °übereinstimmende Aussage, Kauṭ. 21, 11.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
एकवाक्य
न०
 एकम् एकार्थं वाक्यम् । वाक्यार्थाकाङ्क्षिता-काङ्क्षापूरणेण बिशिष्टैकार्थबोधके १ वाक्यभेदे तच्च द्विविधंपदैकवाक्यं वाक्यैकवाक्यञ्च तच्च वेदा० प० निरूपितं यथा“एवमर्थवाद्वाक्यानां प्रशंसापराणां प्राशस्त्ये लक्षणा, सोऽरोदीदित्यादिनिन्दार्थवादवाक्यानां निन्दितत्वे लक्ष-णा अर्थवादगतपदानां प्राशस्त्यादिलक्षणाभ्युपगमे एकेनपदेन लक्षणया तदुपस्थितिसम्भवे पदान्तरवैयर्थ्यं स्यात्एवञ्च विध्यपेक्षितप्राशस्त्य रूपपदार्थप्रत्यायकतया अर्थ-वादपदसमुदायस्य पदस्थानीयतया विधिपदेनैकवाक्यताभवतीत्यर्थवादवाक्यानां पदैकवाक्यता । क्व तर्हि वाक्यैकवाक्यता? यत्र प्रत्येकं भिन्नभिन्नसंसर्गप्रतिपादकयोर्वा-क्ययोराकाङ्क्षावशेन महावाक्यार्थ बोधकत्वं यथा “दर्श-पौर्ण्णमासाभ्यां स्वर्गकामोयजेत” इत्यादिवाक्यानां “समि-धोयजति” इत्यादिवाक्यानाञ्च परस्पराङ्गाङ्गिभावबोधक-तयैकवाक्यता । तदुक्तम् भट्टपादैः “स्वार्थबोधे समाप्ता-मामङ्गाङ्गित्वाद्यपेक्षया । वाक्यानामेकवाक्यत्वं पुनः सं-हत्य जायते इति” । एकमविसंबादितया तुल्यरूपं वा-क्यम् । अविसंवादितया तुल्यरूपे २ वाक्ये च । “श्रवण-कटु नृपाणामेकवाक्यं विवब्रुः” रघुः । “एकमविसंवादि-वाक्यमेकवाक्यम्” मल्लि० ।