| YouTube Channel

एकवस्त्र (ekavastra)

 
Capeller Eng
English
एकवस्त्र (abstr. °ता
f.
 ) & °वासस्
a.
 the same.
Monier Williams Cologne
English
एक—वस्त्र
mfn.
 having but a single garment, clothed in only one garment,
Āp.
PārGṛ.
Hcat.
&c.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
एकवस्त्र
त्रि०
 एकं वस्त्रं यस्य । १ उत्तरीयवस्त्रशून्ये २ एक-जातीयवस्त्रान्विते च एकवासःप्रभृतयोऽप्यत्र । कर्म्म० ।एकस्मिन् वस्त्रे उत्तरीयरहितपरिधानमात्रवस्त्रे
न०
 ।तन्मात्रे स्नाननियेधमाह आ० त० गौतमः“एकवस्त्रेण यत्स्नानं सूच्या विद्धेन चैव हि । स्नातस्तु नच विशुद्धः स्यात् श्रिया च परिहीत्यते” अतएव “स्नानंतर्पणपर्य्यन्तं कुर्य्यादेकेन वाससा” । इति यदि समूलं तदाप्रेततर्पणपरमिति । तत्र “एकवस्त्रा ज्ञातयः” इत्यादिनाएकवस्त्रत्वविधानात् “एकेन एकजातीयेन इति” वाचस्पति-मिश्रः “येन वाससा स्नानं कृतं जलस्थस्य तेनैव तर्पणम्”इति कृत्यतत्त्वार्णवः । न च “स्नानशाठ्यान्तु दातव्यामृ-दस्तिस्रोविशुद्धये । जलमध्ये तु यः कश्चित् द्विजातिर्ज्ञान-दुर्बलः । निप्पीडयति तद्वस्त्रं स्नानं तस्य वृथा भवेत्” ।इति वशिष्टवचने स्नानशाट्यामिति तद्वस्त्रमिति एकवचन-निर्देशेन च स्नानेऽप्येकवस्त्रत्व मिति वाच्यम् । अत्रविशुद्धय इत्यभिधानेनाधोधृतवस्त्रस्यैव मृत्त्रयेण प्रक्षालनंनतृत्तरीयस्य एतदर्थमेकवचनम् । अतएव “मृत्त्रयेणाध-रीयवस्त्र प्रक्षाल्य” इत्याह्निकचिन्तामणिः । वशिष्टवच-नैकवाक्यतया “स्नातोनाङ्गानि निर्मृज्यात् स्नानशाठ्या नपाणिना” इति विष्णुपुराणीयेनाधरीयवस्त्रेणैव गात्र-मार्ज्जनं निषिध्यते । एतेन “निष्पीड्य स्नानवस्त्रमिति”कात्यायनवचने एकत्वमविक्षितमिति निरस्तम् । अतएवसर्वत्रैकवचननिर्द्देशः” आ० त० रघु० । एवं वैदिक-कर्म्ममात्रे एकवस्त्रतानिषेधः उत्तरोयशब्दे दर्शितः
Capeller
German
एकवस्त्र dass.
Abstr.
°ता
f.