एकपिङ्ग (ekapiGga)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishWilson
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Monier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiएकपिङ्गः
एक-पिङ्गः -
कुबेर
Shabdartha Kaustubha
Kannadaएकपिङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಬೇರ /ಧನಾಧಿಪತಿ
व्युत्पत्तिः - > एकं पिङ्गं पिङ्गलं नेत्रमस्य
Bopp
Latinअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritश्रीदः सितोदरकुहेशसखाः पिशाचकीच्छावसुस्त्रिशिर ऐलबिलैकपिङ्गाः ।
पौलस्त्यवैश्रवणरत्नकराः कुबेरयक्षौ नृधर्मधनदौ नरवाहनश्च ॥ १८९ ॥
कैलासौका यक्षधननिधिकिंपुरुषेश्वराः ।
श्रीद (पुं), सितोदर (पुं), कुह (पुं), ईशसख (पुं), पिशाचकिन् (पुं), इच्छावसु (पुं), त्रिशिरस् (पुं), ऐलविल (पुं), एकपिङ्ग (पुं), पौलस्त्य (पुं), वैश्रवण (पुं), रत्नकर (पुं), कुबेर (पुं), यक्ष (पुं), नृधर्मन् (पुं), धनद (पुं), नरवाहन (पुं), कैलासौकस् (पुं), यक्षेश्वर (पुं), धनेश्वर (पुं), निधीश्वर (पुं), किम्पुरुषेश्वर (पुं)
पुराणम्
Englishएकपिंग / EKAPIṄGA (ekapiṅgala). Another name of vaiśravaṇa. Once vaiśravaṇa looked jealously at pārvatī seated on the left side of Parameśvara and instantly his one eye burst. When pārvatī regained her peace of mind that one eye of vaiśravaṇa was changed into piṅgala colour. (See under kubera).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritएकपिङ्गः, (एकं पिङ्गं पिङ्गलवर्णं नेत्रं यस्य ।)कुवेरः । इत्यमरः ॥
(कुवेरस्य पिङ्गनेत्रकथा उक्ताकाशीखण्डे । यथा, --“प्रसार्य्य नयने पूर्व्वमुमामेव व्यलोकयत् ।शम्भोः समीपे का योषिदेषा सर्व्वाङ्गसुन्दरी ॥
अनया किं तपस्तप्तं ममापि तपसोऽधिकम् ।अहो रूपमहो प्रेम सौभाग्यश्रीरहो भृशम् ।क्रूरदृग्वीक्षते यावत् पुनः पुनरिदं वदन् ।तावत् प्रस्फोटितं नेत्रं वामं वामविलोकनात् ॥
अथ देव्यब्रवीद्देवं किमसौ दुष्टतापसः ।असकृद्दक्षिणेनाक्ष्णा पुनर्मामेष पश्यति ॥
असूयमानो मे रूपं प्रेमसौभाग्यसम्पदः ।इति देवीगिरं श्रुत्वा प्रहस्य प्राह तां प्रभुः ॥
उमे ! त्वदीयपुत्रोऽयं न च क्रूरेण चक्षुषा ।संपश्यते तपोलक्ष्मीं तव किन्त्वधिवर्णयन् ॥
इति देवीं समाभाष्य तमीशः पुनरब्रवीत् ।वरं ददामि ते वत्स ! तपसानेन तोषितः ॥
निधीनामधिनाथस्त्वं गुह्यकानां भवेश्वरः ।यक्षाणां किन्नराणाञ्च राजा राज्ञाञ्च सुव्रत ! ॥
पतिः पुण्यजनानाञ्च सर्व्वेषां धनदो भव ।मया सख्यञ्च ते नित्यं वत्स्यामि च तवान्तिके ॥
अलकां निकषामित्र ! तव प्रीतिं विवर्द्धयन् ।आगच्छ पादयोरस्याः पत ते जननी त्वियम् ॥
इति दत्त्वा वरान् देवः पुनराह शिवः शिवाम् ।प्रसादं कुरु देवेशि ! तपस्विन्यङ्गजे तव ।देव्युवाच ।वत्स ! ते निर्म्मला भक्तिर्भवे भवतु सर्व्वदा ।भवैकपिङ्गो नेत्रेण वामेन स्फुटितेन च ॥
देवदत्तास्तु ये तुभ्यं वराः सन्तु तथैव ते ।कुवेरो भव नाम्ना त्वं मम रूपेर्ष्यया सुत” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritएकपिङ्ग एकं पिङ्गं नेत्रमस्य । कुवेरे । तस्य क्रूरदृ-ष्ट्या पार्व्वतीदर्शने वामनेत्रस्य स्फुटने शिववाक्येन प्रस-न्नायास्तस्या वरेण पिङ्गलं वामनेत्रं जातमिति तस्यतथात्वम् तत्कथा काशी० यथा“प्रसार्य्य नयने पूर्व्वमुमामेव व्यलोकयत् । शम्भोःसमीपे का योषिदेषा सर्वाङ्गसुन्दरी । अनया किं तपस्तप्तं?ममापि तपषोऽधिकम् । अहो रूपमहो प्रेम सौभाग्यश्रीरहो भृशम् । क्रूरदृग्वीक्षते यावत् पुनः पुनरिदंवदन् । तावत् प्रस्फोटितं नेत्रं वामं वामविलोकनात् ।अथ देव्यब्रवीद्देवं किमसौ दुष्टतापसः । असकृद्वीक्ष्य मांवक्ति न्यक्कुर्व्वन्मे तपःप्रभाम् । असकृद्दक्षिणेनाक्ष्णा पुन-र्मामेष पश्यति । असूयमानो मे रूपं प्रेमसौभाग्यसम्पदः ।इति देवीगिरं श्रुत्वा प्रहस्य प्राह तां प्रभुः । उमे!त्वदीयपुत्रोऽयं न च क्रूरेण चक्षुषा । संपश्यते तपो-लक्ष्म्यां तव किन्त्वधिवर्णयन् । इति देवीं समाभाष्य-तमीशः पुनरब्रवीत् । वरं ददामि ते वत्स! तपसाऽनेनतोषितः । निधीनामधिनाथस्त्वं गुह्यकानां भवेश्वरः ।यक्षाणां किन्नराणाञ्च राजा राज्ञाञ्च सुव्रत! । पतिः-पुण्यजनानाञ्च सर्वेषां धनदोभव । मया सख्यञ्च ते नित्यंवत्स्यामि च तवान्तिके । अलकां निकषा मित्र! तव प्रीतिंविवर्द्धयन् । आगच्छ पादयोरस्याः पत ते जननी त्वियम् ।इति दत्त्वा वरान् देवः पुनराह शिवः शिवाम् । प्रसादंकुरु देवेशि! तपस्विन्यङ्गजे तव । देव्युवाच । वत्स! तेनिर्म्मला भक्तिर्भवे भवतु सर्व्वदा । भवैकपिङ्गोनेत्रेणवामेन स्फुटितेन च । देवदत्तास्तु ये तुभ्यं वरास्सन्तु तथैवते । कुवेरो भव नाम्ना त्वं मम रूपेर्ष्यया सुत!” एकपि-ङ्गलोऽप्यत्र । एकपिङ्गलवर्णनेत्रयुक्तत्वात्तस्य तथात्वम् ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.