एकपद (ekapada)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishShabdartha Kaustubha
Kannadaएकपद
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುರತ ಕಾಲದ ಒಂದು ಬಂಧ
विस्तारः - > "पादमेकं हृदि स्थाप्य द्वितीयं स्कन्धसंश्रितम् । स्तनौ धृत्वा रमेत्कामी बन्धस्त्वेकपदः स्मृतः ॥"
एकपद
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಕಾಲುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯ
एकपद
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತತ್ಕಾಲ /ಒಂದುಪದವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವಷ್ಟು ಕಾಲ
व्युत्पत्तिः - > एकं पदं पदोच्चारणयोग्यकालो यत्र
एकपद
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದುಸ್ಥಾನ /ಒಂದು ಜಾಗ
एकपद
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುವಿಕೆ
एकपद
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುಬಂತ ಮತ್ತು ತಿಗಂತ ರೂಪವಾದ ಪದ
व्युत्पत्तिः - > एकं पदं स्थानं सुप्तिङन्तरूपं वा
प्रयोगाः - > "तदीशितारं चेदानीं भवांस्तमवमंस्त मा । निहन्त्यरीनेकपदे य उदात्तः स्वरानिव ॥"
उल्लेखाः - > माघ० २-९५
एकपद
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸುಬಂತ ಅಥವಾ ತಿಗಂತರೂಪವಾದ ಒಂದು ಪದವುಳ್ಳ
एकपद
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಂದೇ ಪದದಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಡುವ
प्रयोगाः - > "किंस्विदेकपदं धर्म्यं किंस्विदेकपदं यज्ञः । किंस्विदेकपदं स्वर्ग्यं किंस्विदेकपदं सुखम् ॥" "दाक्षमेकपदं धर्म्यं दानमेकपदं यशः । सत्यमेकपदं स्वर्ग्यं शीलमेकपदं सुखम् ॥"
उल्लेखाः - > भा० वन० ३१४-७१, ७२
एकपद
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಆ ಕೂಡಲೇ /ತತ್ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ
प्रयोगाः - > "अयमेकपदे तया वियोगः प्रिययाचोपनतः सुदुःसहो मे"
उल्लेखाः - > विक्र० ४-१०
Abhyankara Grammar
Englishएकपद made up of one word
con- sisting of one word
cf. अथवा सन्त्ये- कपदान्यप्यवधारणानि । यथा अब्भक्षो वायुभक्षः । अप एव भक्षयति वायुमव भक्षयति । M.Bh. first Āhnika
(2) a continuous word paraphrased as अखण्डपद and समानपद by commentators
cf. तेनानन्तरा षष्ठयेकपदवत् V.Pr.II. 18: (3) every individual word: cf. बहुक्रमे क्रमेत तस्यैकपदानि नि:सृजन् R.Pr.XI.18.
अभिधानरत्नमाला
Sanskritतत्क्षण
तत्क्षण, एकपद
तत्क्षणैकपदे तुल्ये सद्यः सपदि च स्मृते ॥ ७५२ ॥
verse 4.1.1.752
page 0086
पुराणम्
Englishएकपद / EKAPADA. A country of ancient bhārata. The King and the people of this country came to the rājasūya of yudhiṣṭhira but were prevented from entering inside because of the uncontrollable crowd inside. (Śloka 17, Chapter 51, Sabhā Parva, M.B.).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritएकपदं, (एकं पदं पदमात्रोच्चारणकालो यस्मिन् ।)तत्कालः । इति मेदिनी ॥
(तत्पर्य्यायः । तत्क्षणम् १इति विश्वः । यथा, रघुः ८ । ४८ । “कथमेकपदेनिरागसं जनमाभाष्यमिमं न मन्यसे” ॥
“एकपदेतत्क्षणे । स्यात् तत्क्षणे एकपदमिति विश्वः” ।इति तट्टीका ॥
एकं प्रशस्तं पदं स्थानम् । “पदंव्यवसितित्राणस्थानलक्ष्याङ्घ्रिवस्तुषु” इत्यमरोक्ते-स्तथात्वम् । वैकुण्ठम् । सुप्तिङन्तरूपपदम् ।यथा माघे २ । ९५ ।“निहन्त्यरीनेकपदे य उदात्तः स्वरानिव” ॥
एकं श्रेष्ठं पदं कोष्ठरूपपूजास्थानम् । वास्तुमण्डल-स्थमेककोष्ठात्मकस्थानम् । यथा, वास्तुयागतत्त्वधृत-देवीपुराणम् ।“इन्द्रश्चेन्द्रात्मजश्चोभावेकैकपदसंस्थितौ” ॥
)
एकपदः, (एकं पदं पदविन्यासो यस्मिन् ।) शृङ्गार-बन्धविशेषः । तस्य लक्षणम् ।पादमेकं हृदि स्थाप्य द्वितीयं स्कन्धसंस्थितम् ।स्तनौ धृत्वा रमेत् कामी बन्धस्त्वेकपदः स्मृतः” ॥
इति रतिमञ्जरी ॥
(वास्तयागमण्डलैककोष्ठपूज-नीयो देवभेदः । यथा वास्तुयागतत्त्वधृतदेवी-पुराणवचनम् । “भृगुश्चैकपदो ज्ञेयः” । इति ।एकं पदं चरणं यस्य इति विग्रहे वाच्यलिङ्गः ।एकपदविशिष्टः । यथा भागवते १ । १६ । २० ।“पादैर्न्यूनं शोचसि मैकपाद-मात्मानं वा वृषलैर्भोक्ष्यमाणम्” ॥
एकेन पदा चरन् वृषरूपधरो धर्म्मो गोरूपधरांपृथ्वीं रुदतीं दृष्ट्वोवाच । हे भद्रे ! पादैर्न्यूनं एक-पादं मां तथा शूद्रैर्भोक्ष्यमाणमात्मानं वा शोचसिकिम् । इति तट्टीका ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritएकपद एक पदं पदीच्चारणयोग्यकालो यत्र । एकपदो-च्चारणयोग्यकाले १ तत्काले । कर्म० । एकस्मिन् २ स्थाने३ सुप्तिङन्तरूपे पदे च “निहन्त्यरोनेकपदे य उदात्तःस्वरानिव” माघः । “अनुदात्तं पदमेकवर्जम्” पा० एकपदेअन्यस्वरस्य उदात्तेन निघातविधानात्तेन सादृश्य मिहोक्त-मिति बोध्यम् “क्वथमेकपदे निरागसम्” रघुः । एकं पदंचरणो यस्य । ४ एकवरणमनुष्ये ५ तद्युक्ते देशभेदे सच देश वृहत्सं० कूर्म्मविभागे प्राच्यामुक्तः । अथ पूर्वस्यामञ्ज-न इत्याद्युपक्रम्य “एकपदतामलिप्तिककोशलकावर्द्धमानश्चेति”एकं पदं कोष्ठं पूजास्थान यस्य । वास्तुमण्डले एककोष्ठपूंज्ये६ देवभेदे “भृगुश्चैकपदोज्ञेयः” वास्तु० त० देवीपु० ।एकं पदं कोष्ठरूपं स्थानम् । कर्म्म० । वास्तुमण्डलस्थे७ एककोष्ठात्मकस्थाने “इन्द्रश्चेन्द्रात्मजश्चोभावेकैकपदसंस्थिता” तत्रैव । तत्कोष्ठलिखनादिप्रकारोवास्तुशब्देवक्ष्यते । एकं पदं चरणोऽस्य । ८ मृगभेदे पुंस्त्री ।स्त्रियां जातित्वात् ङीष् । “कर्णौर्णेकपदाश्वास्यैर्निजुष्टंवृकलालिभिः” भाग० ४, ६, १५ । एकं सुवन्तं पदंवाचकं यस्य । ९ एकपदवाच्ये “किं स्विदेकपदं धर्म्यंकिं स्विदेकपदं यशः । किंस्वेदेकपदं स्वर्ग्यं किं स्विदेकपदंसुखम्” । यक्षप्रश्ने “दाक्ष्यमेकपदं धर्म्यं दानमेकपदंयशः । सत्यमेकपदं स्वर्ग्यं शीलमेकपदं सुखम्” भा०व० ३१२ अ० । युधिष्ठिरेणैकपदबोध्यदाक्ष्याद्युत्तरे उक्तम्एकं पद पदविन्यासविशेषो यत्र । १० रतिबन्धभेदे “पादमेकं हृदि स्थाप्य द्वितीयं स्कन्धसंस्थितम् । स्तनौधृत्वा रमेत् कामी बन्धस्त्वेकपदः स्मृतः” रत्नमालोक्तेः ।
Capeller
GermanNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.