ऋजु (Rju)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishऋजु - Rju - - frank
ऋजु - Rju - - straight
ऋजु - Rju - - simple
ऋजु - Rju - - plain
ऋजु - Rju - - tending in a straight direction
ऋजु - Rju - - not evil
ऋजु - Rju - - benevolent
ऋजु - Rju - - upright
ऋजु - Rju - - sincere
ऋजु - Rju - - right
ऋजु - Rju - - honest
ऋजु - Rju - adverb - honestly
ऋजु - Rju - - in a straight line
ऋजु - Rju - - straight on
ऋजु - Rju - - in the right manner
ऋजु - Rju - - correctly
शति- ऋजु - zati- Rju - - centinormal
ऋजु परिव्यय - Rju parivyaya - - direct cost [ Com. ]
ऋजु Rju frank
ऋजु Rju straight
ऋजु Rju simple
ऋजु Rju plain
ऋजु Rju tending in a straight direction
ऋजु Rju not evil
ऋजु Rju benevolent
ऋजु Rju upright
ऋजु Rju sincere
ऋजु Rju right
ऋजु Rju honest
ऋजु Rju adverb honestly
ऋजु Rju in a straight line
ऋजु Rju straight on
ऋजु Rju in the right manner
ऋजु Rju correctly
शति- ऋजु zati- Rju centinormal
ऋजु परिव्यय Rju parivyaya direct cost [ Com. ]
Wilson
EnglishApte
Englishऋजु [ṛju] ऋजुक [ṛjuka], ऋजुक [अर्जयति गुणान्, अर्ज्-उ Tv.] (जु or ज्वी ) (compar. ऋजीयस्, superl. ऋजिष्ठ)
Straight (fig. also)
उमां स पश्यन् ऋजुनैव चक्षुषा 5.32
1.13, 12.18, 2.77
˚प्रणाम 6.25.
Upright, honest, straight-forward
ऋजूननृजवः 1.415.
Simpleminded, plain
5
2, 3.
Favourable, beneficial, good. In the right manner, Correctly
2.3.7. -आयत sitting or being upright and stretched up or distended
ऋज्वायतं संनमितोभयांसम् 3.45
2.7. -कायः The sage कश्यप. -क्रतु acting righteously
of Indra
यूथा गवामृजुक्रतुः 1.81.7.
गः one who is honest in his dealings
स नो मृडाति तन्व ऋजुगः 1.12.1.
an arrow.-गाथ singing correctly
धारवाकेष्वृजुगाथ शोभसे 5.44.5. -नीतिः right conduct
guidance
ऋजुनीती नो वरुणो 1.9.1. -मिताक्षरा of a commentary on Yājñavalkya's law-book, generally called Mitākṣarā. -रोहितम् the straight red bow of Indra. -लेख Rectilinear. -खा Straight line. -वनि, -हस्तa. granting auspicious gifts
स्मत् सूरिभिर्ऋजुहस्त ऋजुवनिः 5.41.15.
Apte 1890
Englishऋजु, ऋजुक a. [अर्जयति गुणान्, अर्ज्-उ Tv.] (जु or ज्वी f.) (compar. ऋजीयस्, superl. ऋजिष्ठ) 1 Straight (fig. also)
उमां स पश्यन् ऋजुनैव चक्षुषा Ku. 5. 32
Śi. 10. 13, 12. 18, 20. 77
°प्रणाम R. 6. 25.
2 Upright, honest, straight-forward
Pt. 1. 415.
3 Simple-minded, plain
Mk. 5
Ratn. 2, 3.
4 Favourable, beneficial, good.
Comp.
आयत a. sitting or being upright and stretched up or distended
Ku. 3. 45
M. 2. 7.
क्रतु a. acting righteously.
गः {1} one who is honest in his dealings. {2} an arrow.
गाथ a. Ved. singing correctly.
नीतिः f. Ved. right conduct.
मिताक्षरा N. of a commentary on Yājñavalkya's lawbook, generally called Mitākṣarā.
रोहितं the straight red bow of Indra.
वनि a. granting auspicious gifts.
Monier Williams Cologne
Englishऋजु॑ mf(ज्वी॑)n. (√ अर्ज्, i, 28
probably √ 2. ऋञ्ज्, col. 3 ), tending in a straight direction, straight (lit. and fig.
opp. to वृजिन॑), upright, honest, right, sincere,
xiv, 1, 34
,
Monier Williams 1872
Englishऋजु ऋजु, उस्, उस्, उ (fr. rt. 2. ऋञ्ज्), tending in
a straight direction, straight
straight metaphorically
as in morals, right, honest, upright
(in Ved. = साधु
and opposed to वृजिन
in classical Sanskrit opposed
to जिह्म and तिर्यच्)
comparative ऋजीयस्, Ved.
रजीयस्
superlative ऋजिष्ठ, Ved. रजिष्ठ
(उस्), m., N. of a son of Vasu-deva
[cf. Hib. aroch
Zend ĕrĕśu.]
—ऋजु-काय, अस्, आ, अम्, having a
straight body
(अस्), m., N. of the saint Kaśyapa.
—ऋजु-क्रतु, उस्, उस्, उ, Ved. intending what is
honest
(Sāy.) acting honestly.
—ऋजु-ग, अस्, आ, अम्,
Ved. going straight.
—ऋजु-गाथ, अस्, आ, अम्, Ved.
singing correctly.
—ऋजु-ता, f. or ऋजु-त्व, अम्, n.
straight direction, straightness
uprightness, sincerity,
honesty.
—ऋजु-दास, अस्, m., N. of a son of Vasu-
deva.
—ऋजु-धा, ind. straight, right.
—ऋजु-नीति,
इस्, f., Ved. right conduct.
—ऋजु-मिताक्षरा, f. title
of a commentary on Yājñavalkya's law-book, generally
called Mitākṣarā.
—ऋजु-मुष्क, अस्, आ, अम्, Ved.
having straight generative organs
(Sāy.) strong and
muscular.
—ऋजु-रश्मि, इस्, इस्, इ, Ved. having straight
rope-traces (said of a chariot).
—ऋजु-रोहित, अम्, n.
the straight red bow of Indra.
—ऋजु-वनि, इस्, इस्, इ,
Ved. striving straightforward
(Sāy.) granting auspi-
cious gifts.
—ऋजु-शंस, अस्, आ, अम्, Ved. desiring
what is right.
—ऋजु-सर्प, अस्, m. a kind of snake.
—ऋजु-हस्त, अस्, आ, अम्, Ved. extending the hand.
—ऋजू-नस्, आस्, m., N. of a man.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishChandas
Sanskritसम-वृत्तम्, 16, 4
मात्राः - 5
द दा द द
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Apte Hindi
Hindiऋजु
वि* - "अर्जयति गुणान्, अर्ज्-उ"
सीधा
ऋजु
वि* - "अर्जयति गुणान्, अर्ज्-उ"
"खरा, ईमानदार, स्पष्टवादी"
ऋजु
वि* - "अर्जयति गुणान्, अर्ज्-उ"
"अनुकूल, अच्छा"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaऋजु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸರಳವಾದ /ವಕ್ರವಲ್ಲದ /ಕುಟಿಲವಲ್ಲದ /ನೆಟ್ಟಗಿರುವ
निष्पत्तिः - > अर्ज (अर्जने) - "कुः" धातोः "ऋज" आदेशश्च (उ० १-२७)
व्युत्पत्तिः - > अर्जयति गुणान्
प्रयोगाः - > "ऋजवस्ते तु सर्वे स्युरव्रणाः सौम्यदर्शनाः"
उल्लेखाः - > मनु० २-४७
ऋजु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ /ಕಪಟವಿಲ್ಲದ /ಸರಳ ಸ್ವಭಾವದ /ನೀತಿವಂತ
प्रयोगाः - > "ऋजूंश्च विश्वासकृतः स्वभावान् गोपाङ्गनानां मुमुदे विलोक्य" । "उमां स पश्यन् ऋजुनैव चक्षुषा" ।
उल्लेखाः - > भट्टि० २-१५। कुमा० ५-३
ऋजु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉತ್ಪತ್ತಿಯಿಲ್ಲದ /ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದ
विस्तारः - > "आद्यमादिभवे भक्ष्येप्युत्पत्तिरहितेऽप्यृजुः" - वैज० ।
Wordnet
Sanskrit ऋजु, आर्जवम्, अकुटिलता, अजिह्मता, सरलता
अवक्रम्।
ऋजुः इति सच्चरितस्य लक्षणम्। / उमां स पश्यन् ऋजुनैव चक्षुषा"[कु 5.32]"
Sanskrit Tibetan
Tibetanskye re
ऋजु
jam klas
ऋजु / प्रसर
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritचितिचित्याचितास्तुल्या ऋजुस्तु प्राञ्जलोऽञ्जसः ॥ ३७५ ॥
चिति (स्त्री), चित्या (स्त्री), चिता (स्त्री), ऋजु (पुं), प्राञ्जल (पुं), अञ्जस (पुं)
ऋजावजिह्मप्रगुणाववाग्रेऽवनतानते ।
ऋजु (पुं), अजिह्म (पुं), प्रगुण (पुं), अवाग्र (क्ली), अवनत (क्ली), आनत (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritऋजु
ऋजु, रोहित, शक्रशरासन
ऋजु रोहितमिच्छन्ति बुधाः शक्रशरासनम् ॥ ५७ ॥
verse 1.1.1.57
page 0008
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritऋजु, त्रि, (अर्जयति गुणान् । अर्ज अर्जने । “अर्जि-दृशीति” । १ । २८ । उणादिसूत्रेण साधुः ।)अवक्रम् । सोजा इति भाषा । तत्पर्य्यायः । अजि-ह्मम् २ प्रगुणम् ३ । इत्यमरः ॥
प्राञ्जलः ४ सरलः५ । इति जटाधरः ॥
(“उमां स पश्यन् ऋजुनैव चक्षुषा” ।इति कुमारे ५ । ३२ ॥
यथा, मनुः । २ । ४७ ।“ऋजवस्ते तु सर्व्वे स्युरव्रणाः सौम्यदर्शनाः” ॥
स्त्रियां ङीष्पक्षेयथा, माघे १२ । १८ ।“ऋज्वीर्दधानैरवतत्य कन्धरा-श्वलावचूडाः कलघर्घरारवैः ॥
अनुकूलम् । यथा, ऋग्वेदे ५ । ४१ । १५ ।“ऋजुहस्त ऋजुवनिः” । “ऋजुहस्तस्तदनुकूल-हस्तः” । इति भाष्यम् ॥
शोभनम् । यथा ऋग्वेदे५ । ४४ । ५ । “धारवाकेष्वृजुगाथः” । “ऋजु-गाथः शोभनस्तुतिकः” । इति भाष्यम् ॥
वसुदेव-पुत्त्रभेदे पुं । यथा भागवते ९ । २४ । ५४ ।“ऋजुं संमर्द्दनं भद्रं संकर्षणमहीश्वरम्” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritऋजु अर्जयति गुणान् अर्ज्ज--कु नि० ऋजादेशः ।१ प्रगुणे २ सरले अवक्रे । सरलस्य बहुगुणार्ज्जकत्वात तथात्वम् । स्त्रियां गुणवचनत्वात् वा ङीष् । “ऋज्वीर्दधा-नैरवतत्य कन्धराः” माघः । “ऋज्वायताः स्नेहमिवस्रवन्तीः” भट्टिः “उमां स पश्यन् ऋजुनैव चक्षुषा”कुमा० “ऋजवस्ते तु सर्वे स्युरव्रणाः सौम्यदर्शनाः” मनुः तेदण्डाः । “ऋजवोदर्भाः” गोभि० सू० । नान्दीमुखादौ दैवेपैत्रे च दर्भा ऋजवः कार्य्याः । “धर्मप्रधाना ऋजवःपुत्रवन्तो धनान्विताः” या० । ततः वेदे बा० प्रकारेधाच । ऋजुधा सरलप्रकारे “यज्ञमेव तदृजुधाप्रतिष्ठापयति” ऐत० । भावे पृथ्वा० इमनिच् । ॠजि-मन् सारल्ये अकौटिल्ये । भावे तल् । ऋजुतातदर्थे स्त्री “ऋजुतां नयतः स्मरामि ते” कमा० । त्व ।ऋजुत्व गुणवचनत्वात् अण् आर्ज्जव तत्रार्थे ।४ अनुकूले ५ कल्याणे । “ऋजुहस्ता ऋजुवनिः” ऋ०५, ४१, १५ । “ऋजुहस्तास्तदनुकूलहस्ता ऋजुवनिः कल्या-णदाना” भा० । ६ शोभने च “धारवाकेष्वृजुगाथः” । ऋ० ५, ४४, ५ “ऋजुगाथ! शोभनस्तुतिकः” भा० । ७ वसुदेवपुत्रभेदेपु० । “वसुदेवस्तु देवक्यामष्ट पुत्रानजीजनत् । कीर्त्तिमन्तंसुघेणञ्च भद्रसेनमुदारधीः । ऋजुं संमर्द्दनं भद्रं सङ्कर्षणम-हीश्वरम् । अष्टमस्तु तयोरासीत् स्वयमेव हरिः किल ।सुभद्रा च महाभागा तव राजन्! पितामही” भाग०९, २४, अ० २५, २६ । अजुत्वञ्च आर्ज्जवशब्दे ८०६ पृष्ठेव्याख्यातम् वाक्यस्य तत्त्वञ्च स्पष्टार्थत्वम । “धर्मशास्त्र-मृजुभिर्मिताक्षरैः” मिता० ।
Grassman
Germanṛjú, a., 1〉 gerade (vom Wege)
2〉 recht, richtig, gerecht [von ṛñj]
Gegensatz zu 1〉 und 2〉 vṛjiná. Den Superl. rájiṣṭha siehe besonders. — Vgl. án-ṛju.
-ús 2〉 śáṃsas {217, 1}
vṛjinásya hantā́ {809, 43} (sómas).
-úm 1〉 gātúm {809, 18} (Gegensatz vṛjinám).
-ú [n. s.] adv. auf richtige Weise {194, 7}
{400, 1}
{893, 2}.
-únā 1〉 pathā́ {41, 5}.
-áve 2〉 mártiāya {218, 9}
krámaṇāya {511, 3}.
-ávas 1〉 pánthās {911, 23}.
-ú [n. pl.] 2〉 {297, 17} vṛjinā́ ca.
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.