| YouTube Channel

ऋच् (Rc)

 
शब्दसागरः
English
ऋच् r. 6th cl. (ऋचति)
1. To praise.
2. To cover, to screen.
ऋच्
f.
 (ऋक्)
1. Rik or Rig Veda, one of the four principal religious
books of the Hindus.
2. A stanza of a prayer or hymn of the Rig
Veda.
3. A mantra, a magical invocation, a mystical prayer.
E.
ऋच् to praise, affix क्विप्, celebrating the praises of the gods.
Capeller Eng
English
1 ऋच् अ॑र्चति beam, shine, sing, praise, honour, adorn.
C.
अर्चयति, °ते,
pp.
 अर्चित (q.v. ) cause to shine
honour, salute.
—अभि sing, praise, honour. प्र shine forth, intone, sing, honour.
सम् honour, worship, adorn. — Cf. ऋच॑से.
2 ऋ॑च्
f.
 lustre, beam
hymn, verse
the Rigveda (mostly
pl.
 ).
Yates
English
ऋच् (श) ऋचति 6.
a. To praise.
ऋच् (क्-ग्) 5.
f.
 The Rig Veda, a
stanza of it
a mantra.
Spoken Sanskrit
English
ऋच् Rc
f.
 text of the pUrvatApanIya
ऋच् Rc
f.
 collection of the Rc verses
ऋच् Rc
f.
 verse
ऋच् Rc
f.
 esp. a sacred verse recited in praise of a deity
ऋच् Rc
f.
 Rg-veda
ऋच् Rc
f.
 praise
ऋच् Rc
f.
 sacred text
ऋचति { ऋच् } Rcati { Rc } verb 6 praise
ऋचति { ऋच् } Rcati { Rc } verb 6 honor
ऋच् Rc
f.
 text of the pUrvatApanIya
ऋच् Rc
f.
 collection of the Rc verses
ऋच् Rc
f.
 verse
ऋच् Rc
f.
 esp. a sacred verse recited in praise of a deity
ऋच् Rc
f.
 Rg-veda
ऋच् Rc
f.
 praise
ऋच् Rc
f.
 sacred text
ऋचति { ऋच् } Rcati { Rc } verb 6 praise
ऋचति { ऋच् } Rcati { Rc } verb 6 honor
Wilson
English
ऋच्
f.
 (ऋक्)
1 Ṛk or Ṛg Veda, one of the four principal religious books of the
Hindus.
2 A stanza of a prayer or hymn of the Rig Veda.
3 A mantra, a magical invocation, a mystical prayer.
E.
 ऋच to praise, affix क्विप्, celebrating the praises of the gods.
Apte
English
ऋच् [ṛc], 6
P.
 (ऋचति, आनर्च, आर्चीत्, अर्चितुम्)
To praise, extol, celebrate
याभ्यां गायत्रमृच्यते
Rv.*
 8.38.1.
To cover, screen
To shine.
ऋच् [ṛc],
f.
 [ऋच्यते स्तूयते$नया, ऋच् करणे क्विप्]
A hymn (in general).
A single verse, stanza, or text
a verse of the Ṛigveda (opp. यजुस् and सामन्)
त्रेधा विहिता वागृचो यजूंषि सामानि Śat. Br.
The collective body of the Ṛigveda (pl. ), ऋचः सामानि जज्ञिरे
Rv.*
 1.9.9. ऋक्साम यजुरेव च
Bg.*
 9.17.
Splendour (for रुच्).
Praise.
worship.
Comp.
 -अयनम् [ऋचामयनम्]
N.
 of a book
ऋक्पारायण, ˚आदि
N.
 of a collection of words in Pāṇini. -आवानम् the time for reciting the Vedas.-गाथा
N.
 of a certain song consisting of riklike stanzas
ऋग्गाथा पाणिका दक्षविहिता ब्रह्मगीतिका
Y.*
 3.114. -तन्त्रम्,
-व्याकरणम्
N.
 of the Pariśiṣtas of the Sāma Veda. -ब्राह्मणम् The Aitareya Brāhmaṇa. -भाज्
a.
 partaking of a Ṛik. (as a deity who is addressed with it). -विधानम् the performance of certain rites, by reciting verses of the Ṛigveda. -वेदः the oldest of the four Vedas, and the most ancient sacred book of the Hindus. [The Ṛigveda is said to have been produced from fire
cf.
M.*
 1.23. This Veda is divided, according to one arrangement, into 8 Aṣṭakas, each of which is divided into as many Adhyāyas
according to another arrangement into 1 Maṇḍalas, which are again subdivided into 1 Anuvākas, and comprises 1 sūktas. The total number of verses or Ṛiks is above 1]. -संहिता the arranged collection of the hymns of Ṛigveda. -साम (˚मे dual) the verses Ṛik and Sāman. ˚शृङ्गः
N.
 of Viṣṇu.
Apte 1890
English
ऋच् {c6c} P. (ऋचति, आनर्च, आर्चीत्, अर्चितुं) 1 To praise, extol, celebrate
याभ्यां गायत्रमृच्यते Rv. 8. 38. 10.
2 To cover, screen.
3 To shine.
ऋच् f. [ऋच्यते स्तूयतेऽनया, ऋच् करणे क्विप्] 1 A hymn (in general).
2 A single verse, stanza, or text
a verse of the Ṛgveda (opp. यजुस् and सामन्)
त्रेधा विहिता वागृचो यजूंषि सामानि Śat. Br.
3 The collective body of the Ṛgveda (pl.)
ऋचः सामानि जज्ञिरे Rv. 10. 90. 9.
4 Splendour (for. रुच्).
5 Praise.
6 Worship.
Comp.
अयनं [ऋचामयनं] N. of a book
ऋक्पारायण
°आदि N. of a collection of words in Pāṇini.
आवानं the time for reciting the Vedas.
गाथा N. of a certain song.
तंत्रं,
व्याकरणं N. of the Pariśishṭas of the Sāma-veda.
भाज् a. partaking of a Ṛk, (as a deity who is addressed with it).
विधानं the performance of certain rites by reciting verses of the Ṛg-veda.
वेदः the oldest of the four Vedas, and the most ancient sacred book of the Hindus. [The Ṛgveda is said to have been produced from fire
cf. Ms. 1. 23. This Veda is divided, according to one arrangement, into 8 Aṣṭakas, each of which is divided into as many Adhyāyas: according to another arrangement into 10 Maṇḍalas, which are again subdivided into 1000 Anuvākas, and comprises 1000 sūktas. The total number of verses or Ṛks is above 1000].
संहिता the arranged collection of the hymns of Ṛgveda.
साम (°मे dual) the verses Ṛk and Sāman. °शृंगः N. of Viṣṇu.
Monier Williams Cologne
English
1. ऋच्
cl.
 6.
P.
 ऋचति, आनर्च, अर्चिता,
&c.
 ,
=
 1. अर्च्,
p.
 89, col. 3
to praise,
Dhātup.
 xxviii, 19 (cf. अर्क॑.)
2. ऋ॑च्
f.
 praise, verse,
esp.
 a sacred verse recited in praise of a deity (in contradistinction to the Sāman [pl. Sāmāni] or verses which were sung and to the Yajus [pl. Yajūṃṣi] or sacrificial words, formularies, and verses which were muttered)
sacred text,
RV.
AV.
VS.
ŚBr.
&c.
 ,
Mn.
&c.
the collection of the Ṛc verses (sg., but usually
pl.
 ऋ॑चस्), the Ṛg-veda,
AitBr.
ĀśvŚr.
 &
ĀśvGṛ.
Mn.
 i, 23,
&c.
 (cf. ऋग्-वेद above)
the text of the Pūrvatāpanīya,
RāmatUp.
Monier Williams 1872
English
ऋच् 1. ऋच् (connected with rt. अर्च् and
with rt. अर्क्, q. q. v. v.), cl. 6. P. ऋचति,
आनर्च, अर्चिष्यति, अर्चितुम्, Ved. inf. ऋचसे, to
praise, extol, laud, celebrate
to cover, screen
to
shine (?).
2. ऋच्, क्, f. (fr. preceding rt. or fr. rt. अर्च्), lustre,
splendor
a hymn
a single verse, stanza or text,
especially verses recited or spoken at a sacrifice or
religious ceremony (whereas the verses called सामन्
[pl. सामानि] are sung, and the verses called यजुस्
[pl. यजूंषि] are some of them not metrical and are
muttered in a peculiar manner
these three kinds of
verse constitute the Mantra and are considered as
sacred speech)
a verse of the Ṛg-veda, the particular
verse or text on the authority of which a ceremony is pre-
scribed and to which the explanation in the Brāhmaṇa
refers
the collective body of the Ṛc, i. e. the Ṛg-veda
(but in this sense generally pl. ऋचस्).
—ऋक्-छस् or
ऋक्-शस्, ind. verse by verse, one verse after the other.
—ऋक्-तन्त्र-व्याकरण, अम्, n. one of the Pari-
śiṣṭas of the Sāma-veda.
—ऋक्-तस्, ind. from a Ṛc,
with reference to a Ṛc.
—ऋक्-प्रातिशाख्य, अम्, n.
the Prātiśākhya of the Ṛg-veda.
—ऋक्-शत, अम्, n.
a hundred texts.
—ऋक्-षम (fr. ऋच् and सम),
अस्, आ, अम्, Ved. similar to a Ṛc
N. of a Sāman.
—ऋक्-संशित, अस्, आ, अम्, Ved. instigated by the
Ṛc.
—ऋक्-संहिता, f. the arranged collection of the
hymns of the Ṛg-veda.
—ऋक्-सम, अस्, आ, अम्,
Ved. similar to a Ṛc (as a Sāman).
—ऋक्-साम, ए,
n. du., Ved. the verses called Ṛc and Sāman.
—ऋक्-
सामन्, अ, n., N. of a Sāman.
—ऋक्साम-शृङ्ग,
अस्, m. an epithet of Viṣṇu.
—ऋग्-आवानम्, ind.
(आवानम् fr. rt. वे with आ), Ved. connecting one Ṛc
with another, not interrupting their continuance.
—ऋग्-गाथा, f., N. of a certain song.
—ऋग्-भाज्,
क्, क्, क्, partaking of a Ṛc, as a deity who is ad-
dressed with it.
—ऋग्-यजुः-साम-वेदिन्, ई, m. one
who is familiar with the Ṛg, Yajur, and Sāma-veda.
—ऋग्-विधान, अम्, n. title of a work of Śaunaka.
—ऋग्-वेद, अस्, m. the Ṛg-veda
the collective
body of sacred verses which as being recited are
called Ṛcas and differ from Sāmāni and Yajūṃṣi
in the manner described above
the arranged collection
of these hymns as the most ancient sacred book of the
Hindūs. (The Ṛg-veda consists of ten books or Maṇ-
ḍalas
the first eight books contain groups of hymns,
each group ascribed to one author or to the members
of one family
the ninth book contains the songs
recited at the Soma ceremonies
the tenth contains
hymns of a very different character, composed by a
greater variety of individual authors. In its wider
sense the term Ṛg-veda comprehends the Brāhmaṇas
and the Sūtra works on the ritual connected with the
hymns.)
—ऋग्वेद-प्रातिशाख्य, अम्, n. the Prā-
tiśākhya of the Ṛg-veda, attributed to Śaunaka.
—ऋग्वेद-विद्, त्, m. a Brāhman familiar with the
Ṛg-veda.
—ऋग्वेदानुक्रमणिका (°द-अन्°), f. the
index of the Ṛg-veda, attributed to Kātyāyana.
—ऋग्-
वेदिन्, ई, इनी, इ, conversant with the Ṛg-veda.
—ऋङ्-
मय, अस्, ई, अम्, consisting of Ṛcas.
Macdonell
English
ऋच् ṛc,
f.
 lustre
sacred hymn or verse, 🞄esp. as distinguished from that which is sung 🞄(sāma) and from the sacrificial formula 🞄(yajus)
verse to which a rite or explanation 🞄refers
aggregate of the ṛc verses, the Ṛgveda 🞄(generally
pl.
 ).
ऋच् ṚC, Ⅰ. P. árca, beam, shine
sing
🞄praise
sing hymns (ac.) in praise of 🞄(d.)
honour, worship
adorn
pp. arcita, 🞄honoured, highly respected
respectfully presented
🞄cs. arcaya, cause to beam
honour, 🞄worship
salute. abhi, sing, praise
duly honour, 🞄respectfully salute. sam-abhi, honour, 🞄worship
greet. pra, begin to sing
praise.
Benfey
English
ऋच् ऋच्, i. 1, Par.
1. To shine,
ved.
2. i. 1, and † i. 6, Par. To praise,
ved.
3. To honour, Man. 3, 93
anomal.
absol. अर्च्य, Man. 1, 4. -- Caus. अर्चय,
To honour, Man. 2, 181. अर्चित, Re-
spectfully bestowed, Man. 4, 235. -- With
the prep. अभि अभि, To honour, Man.
8, 391. -- With समभि सम्-अभि, To
honour, Yājñ. i. 226
to adore, 2, 112.
-- With प्रति प्रति,
1. To salute in
turn, Rām. 2, 71, 31.
2. To salute one
by one, MBh. 1, 7211. -- With सम् सम्,
To adore, Rām. 2, 3, 48
to honour,
MBh. 3, 11090 (properly 10190).
ऋच् ऋच्,
f.
1. A verse or text of
the Vedas, Man. 11, 142.
2. The Ṛg-
veda, Man. 1, 23.
--
Comp.
अन्-,
adj.
 un-
learned in holy texts, Man. 3, 131. त्र्य्-
ऋच्, i. e.
त्रि-,
f.
 pl. three holy verses,
Man. 2, 77.
Apte Hindi
Hindi
ऋच्
तुदा* पर* - -
"प्रशंसा करना, स्तुति गान करना"
ऋच्
तुदा* पर* - -
"ढकना, पर्दा डालना"
ऋच्
तुदा* पर* - -
चमकना
ऋच्
स्त्री*
 - ऋच्-क्विप्
सूक्त
ऋच्
स्त्री*
 - ऋच्-क्विप्
"ऋग्वेद का मंत्र, ऋचा"
ऋच्
"स्त्री* , ब* व*" - ऋच्-क्विप्
ऋक्संहिता
ऋच्
स्त्री*
 - ऋच्-क्विप्
दीप्ति
ऋच्
स्त्री*
 - ऋच्-क्विप्
प्रशंसा
ऋच्
स्त्री*
 - ऋच्-क्विप्
पूजा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ऋच्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಋಗ್ವೇದ ಮಂತ್ರ
निष्पत्तिः - > ऋच (स्तुतौ) - "क्विप्"
व्युत्पत्तिः - > ऋच्यन्ते स्तूयन्ते देवा अनया
ऋच्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಛಂದೋಬದ್ಧವಾದ ಮಂತ್ರ /ವೃತ್ತಿನಿಯಮಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟು ಪಾದವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ ಮಂತ್ರ
प्रयोगाः - > "तुभ्यमग्रे पर्यवहन्सूर्या वहतुना सह । पुनः पतिभ्यो जायां दा अग्ने प्रजया सह ॥"
ऋच्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ತೋತ್ರ
ऋच्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೂಜೆ
L R Vaidya
English
fc {% vt. or vi. 6P (pp. अर्चित) %} 1. To praise
2. to shine.
fc {% f. %} 1. Splendour (properly रुच्)
2. a hymn
3. a verse of the Ṛigveda
4. the collective body of the Ṛigveda (in this sense the word is used in the plural).
Bopp
Latin
ऋच् 6. P. (संवरणे K. नुत्याम् v.) tegere
laudare, cele-
brare.
ऋच् f. (nom. ऋक्) nomen unius quatuor Vêdorum. BH.
9. 17.
Lanman
English
√ṛc (árcati
ānárca, ānṛcé [788]
arciṣyáti
arcitá
árcitum
arcitvā́
-árcya
arcáyati).
—1. beam
—2. praise
sing
(praise)
sing (of the winds)
honor
--caus. [1041^2], salute. [cf. arka.]
ṛ́c, f.
—1. hymn of praise
esp. a stanza
that is spoken, as distinguished from one
that is sung (sāman) or from a sacrificial
formula (yajus)
—2. stanza or text to
which a certain rite or explanation has
reference, 98^5
—3. the collection of ṛc's,
the Rigveda, 57^14, 63^3. [√ṛc.]
Kridanta Forms
Sanskrit
ऋच् (ऋ꣡चँ꣡ स्तुतौ - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् = अर्चनम्
अनीयर् = अर्चनीयः - अर्चनीया
ण्वुल् = अर्चकः - अर्चिका
तुमुँन् = अर्चितुम्
तव्य = अर्चितव्यः - अर्चितव्या
तृच् = अर्चिता - अर्चित्री
क्त्वा = अर्चित्वा
ल्यप् = प्रार्च्य
क्तवतुँ = ऋचितवान् - ऋचितवती
क्त = ऋचितः - ऋचिता
शतृँ = ऋचन् - ऋचन्ती / ऋचती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 ऋच्
मूलधातुः:
 ऋच
धात्वर्थः:
 स्तुतौ
गणः:
 तुदादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 ऋचति
Sanskrit Tibetan
Tibetan
nges brjod
ऋच्
Mahabharata
English
ṛc, mostly pl. (ºaḥ) (“the verses of the Ṛgveda”): I, 66, ††721 (some R. quoted by Upamanyu), 1374, 2880 (ºo bahvṛsamukhyaiś ca preryamāṇaḥ padakramaiḥ)
III, 966, 1773 (º-yajuḥ-sāmasambhavaiḥ), 5038, 11237 (sāma-ṛg-yajurvarṇāḥ, did not exist in the Kṛtayuga), 11252 (anṛcaḥ), 17339 (sg.)
V, 1623, 1624, 1662 (anṛcaḥ), †1711 (read with B. navarkshu)
VI, 1187 (sg.?)
IX, 2098
XI, 795
XII, 1883 (º-yajuḥsāmasahitair vacobhiḥ), 2311 (ºyajuḥ-sāmavid), 2312 (anṛgyajuḥ), †2315 (sg.), 2871 (º-yajuḥ-sāmasampannān), 7372 (º-sāmasaṅghān), 7501, 7503, 8398 (anṛcaḥ), 8543 (º-samāni), 8613 (º-sāmavarṇāksharataḥ), [8650 (anṛco dvijaḥ)], 8720 (º-sāmasu), 8964 (ºsahasrāṇi), 9065, 9621, 9632, 10759, 10763, 11532 (º-yajuḥ-sāmagaḥ), 12736 (yajur-ṛg-sāmabhiḥ), 13120 (caturvedodgatābhiḥ)
XIII, 1084 (ṛgbhir anuśāsanti…bahvṛcaḥ), 4520, 6333 (vāgbhir ṛgbhūshitārthābhiḥ), 6413 (vāgbhir ṛgbhūshitābhiḥ)
XIV, 744
XVI, †132. Cf. Ṛgveda.-Do.^2, pl. (ºaḥ) = Śiva (1000 names^1).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ऋच् स्तुतौ तुदा०
पर०
सक०
 सेट् । ऋचति आर्चीत् ।आनर्च । कर्मणि ऋच्यते आर्चि । “याभ्यां गायत्रमृच्यते”ऋ० ८, ३८, १० “ब्रह्माण्यृच्यन्ते युवभ्याम्” ७, ७०, ६,
ऋच् स्त्री ऋच्यते स्तूयतेऽनया ऋच--करण क्विप् । वेदमन्त्रभेदे “यत्रार्थवशेन पादव्यवस्थितिः सा ऋक्” जै० ।“ऋचो यजूषि सामानि निगदामन्त्राः” कात्या० १, २, १, ।“ऋगादयो निगदान्ताश्चत्वारोमन्त्राः । तत्रार्थवशेन वृत्त-वशेन बा यत्र पादव्यवस्था, सा ऋक् तत्र “समिधाग्निंदुवस्पत” इत्यादी यत्र प्रत्यक्षेण समाप्तोऽर्थोदृश्यते तत्रार्थवशेन पादव्यवस्था यत्र च क्रियापदानुपादानात् “सुस-सिद्धाय शोचिषे तं त्वा समिद्भिरङ्गिरः” इत्यादौ अपर्य-बसितोऽर्थस्तत्र वृत्तवशेन पादव्यवस्था भवति अतश्च यत्रनियताक्षराणि नियताश्च पादानियतानि वावसानानि साऋगित्युच्यते । अनियताक्षरपादावसानं यजुः यद्यपिव्रगीतं मन्त्रवाक्यं सामेत्यभियुक्तप्रयोगः तथापि तत्र विशे-षणं गोतिः विशेष्याण्यृगक्षराणि नागृहीतविशेषणाविशेष्ये वुद्धिरिति प्रथमं प्रतीयमानत्वात् गीतिरेव सामे-त्युच्यते तथा च “कवतीषु रथन्तरं गायति” “यद्योन्यांतदुत्तरयोर्गायति” “ऋच्यध्यूढ साम गायति” प्रजापतेर्हृ-दयमनृच गायतीत्याद्युपपन्नं भवति अत ऋगक्षरातिरिक्तंयद्गीतिशब्दवाच्यं तत् सामशब्दे नोच्यते । ननु यदि रथ-न्तरादिशब्दा गीतेरेव वाचकाः तदा “रथन्तरेण स्तुवीतेति”कथं स्तुतिसाधनत्वम् गुणगुणिसम्बन्धकीर्त्तनं हि स्तुतिःसा च गीतिरूपेण साम्ना न सम्भवति । उच्यते गीतेःस्वयंस्तुतिवाचकत्वाभावादृगक्षरप्रकटनद्वारा स्तुतिसाधनत्वंभवतीति नोक्तदोषः । निगदाः प्रैषाः परसम्बोधनार्थाः“प्रोक्षणीरासादय” “अग्नीदग्नीन्विहर” इत्येवमादयः । ननुनिगदा अपि यजूंष्येव ततः किमर्थं पृथगुक्ताः । उच्यते“उपाशु यजुषा ऊच्चैर्निगदेनेति” धर्म्मभेदेन यजुःष्वनन्त-र्भावशङ्कया पृथग्वचनम् । वस्तुतस्तु निगदानां यजुष्ट्वमेवपरसम्बोधनार्थत्वात्तु उच्चैर्निगदेनेति धर्म्मभेदः न च धर्म्म-भेदाद्भेदः ऋकसामयोरपि क्वचिदुपांशुप्रयोगविधानात् अ-तस्त्रैविध्यमेव मन्त्राणाम् । तथाचोक्तम् “अहेर्बुध्न्यमन्त्रंमे गोपाय यमृषयस्त्रैविदा विदुः” ऋचः सामानि यजूं-षीति त्रीन्वेदान्विदन्तीति त्रिविदः त्रिविदां सम्बन्धि-नोऽध्येतारस्त्रैविदाः ते च यं मन्त्रभागमृगादिरूपेणत्रिविधमाहुस्तं गोपायेति योजना । ऋग्यजःसामा-त्मको मन्त्रभेदोऽभिहितः तदबान्तरभेदाकाङ्क्षायामृचां चसाम्नां चाध्येतृप्रसिद्ध्यैव भेदे सिद्धे लक्षणं न क्रियते”कर्कः । “ऋचैव हौत्रमकरोद्यजुषाध्वर्यवं साम्नीद्गीथम्”ऐत० “त्रिधा विहिता वागृचो यजूंषि सामानि”शत० ब्रा० ६, ६, ३, ४ । “ऋचः सामानि जज्ञिरे पुरुष-सू० । “तदेतदृचाभ्यनूक्तम्” छा० उ० । २ विश उत्तरे निरु० ।समासे तदन्तात् अच् । अर्द्धर्चः एकर्चम् द्व्यृचं षडृचम्इत्यादि । बहु० । अध्येतर्य्येव अच् । अनृचः बह्वृचःइत्यादि ग्रन्थे तु न अच् । अनृक् साम । प्राचुर्य्ये मयट् ।ऋङ्मय तत्प्रचुरे
त्रि०
 स्त्रियां ङीप् । “एतं यज्ञमृङ्-मयं यजुर्मयम् साममयमाहुतिमयम्” शत० ब्रा० ४, ३, ४, ५ । भावे क्विप् । ३ स्तुतौ ४ पूजायाञ्च ।
Capeller
German
ऋ॑च्
f.
 Glanz, heiliges Lied, die Sammlung
der Ricas (gew. Pl.).
Grassman
German
√arc, √ṛc. Erweiterung aus ar. Die Grundbedeutung „in Bewegung setzen, abschiessen“ findet sich in AV. 1, 2, 3, wo es vom Abschiessen des schwirrenden Pfeiles gebraucht wird, und wol auch AV. 12, 1, 39, wo es mit ud „hervorgehen lassen“ (die Rinder aus der Erde) bedeutet
vgl. udarká. Aus dem Grundder Begriff „strahlen“ hervor. Die entsprechende Verbreitung des Lichtes und Schalles endlich liess in der Sprache sehr häufig aus dem Begriffe „strahlen“ den Begriff „tönen, singen“ hervorgehen. Ausser diesen Begriffen, welche sich in stetiger Reihe aus der ersten Grundbedeutung von ar entwickeln, tritt nun auch der zweite des Hineinfügens, Befestigens hervor
indem arc mit sám (ganz ähnlich wie ar mit sam 4 u. 5) „festellen“ (die beiden Welten durch Stützen) bedeutet. Also 1〉 abschiessen, AV.
2〉 strahlen, glänzen
3〉 singen, lobsingen
4〉 singen, einem Gotte oder göttlichen Wesen [Dat.]
5〉 singen, ein Lied [Acc.]
6〉 singen, einem Gotte [D.] ein Lied [A.]
7〉 besingen, einen Gott [A.]
8〉 besingen, eine Eigenschaft oder ein Werk [A.]
9〉 jemandem [D.] etwas [A.] anpreisen
10〉 Caus., strahlen machen [A.]. In den Bedeutungen 2—9 wird es auch von Göttern * gebraucht, indem der Donner des Indra, der Marutʼs, das Aufschlagen der (vergötterten) Presssteine als Gesang geschildert wird. Auch von Brihaspati und von Mitra-Varuna wird es gebraucht, wo dann oft der Begriff des Glanzes mit hineinspielt. Mit Richtungswörtern:
ánu, jemandem [A.] zujauchzen.
abhí 1〉 singen (ohne Cas)
2〉 singen, ein Lied [A.]
3〉 besingen, einen Gott, oft mit dem Zusatze: mit Liedern, arkaís ({383, 12}
{462, 10}
{539, 6}), gīrbhís ({463, 1}), girā́ ({660, 4}
{890, 3}), bráhmanā ({491, 6}).
úd, hervorgehen lassen [A.], AV., vgl. ud-ṛ́c.
pra 1〉 vorleuchten ({265, 8})
2〉 anheben zu singen
3〉 besonders: einem Gotte [D.]
4〉 einem Gotte [D.] ein Lied [A.]
5〉 besingen, einen Gott [A.]
6〉 anpreisen, einem [D.] etwas [A.]
7〉 etwas [A.] besingen.
abhí prá, besingen (girā́ {678, 4}
gīrbhís {285, 4}).
sám, feststellen (s. o.).
Stamm árca:
-āmi 7〉 (pūṣáṇam) {138, 1}. — 8〉 sumatím {300, 8}
ápas {838, 4}.
-ati 6〉 te práśastim {538, 3}.
-athas 5〉 gātúm {151, 6}* (mitra varuṇa).
-āmasi 7〉 tuā {462, 6}.
-anti 1〉 śarám anusphurám AV. 1, 2, 3. — 2〉 {92, 3} (uṣā́sas). — 5〉 arkám {10, 1}
{166, 7}* — 6〉 túbhya arkám {384, 6}*. — 7〉 tvā {383, 1}*
índram _{383, 6}*
vājínam {973, 3}.
-at 2〉 vṛ́ṣā (índras) {173, 2}*.
-āma 5〉 sā́ma {173, 1}. — 6〉 arkám náre {62, 1}.
-āt 2〉 vṛ́sā (índras) {312, 3}. [Page111]
-ān 6〉 te arkám {385, 5}*. — prá 7〉 dhā́māni {351, 2}.
-a [-ā] 4〉 śakrā́ya {54, 2}
divé {413, 1}
marúdbhias {661, 1}. — 6〉 divé vácas {54, 3}. — 9〉 váyas agnáye {370, 1}. — prá pavākáśociṣe {376, 1}
viśvā́narāya {876, 1}. — 4〉 váruṇāya mánma {509, 9}
agnáye stómam {457, 22}. — 5〉 śakrám {1019, 1}.
-ata 3〉 {678, 8}. — 4〉 bráhmavāhase {486, 4}. — 5〉 gātúm {151, 2}.
-antu 3〉 {678, 8}.
arca:
-ati 2〉 makhás (Sonne) {6, 8}. — 6〉 índrāya śūṣám {9, 10}.
-anti 4〉 tásmai {132, 5}. — abhí 1〉 {491, 15}
{827, 3}. — 3〉 índram {383, 12} (dáśagvāsas)
índram {539, 6}
tvā {462, 10}. — prá 5〉 vām {246, 5}.
-at 6〉 vas bráhmāṇi {165, 14}.
-āma 4〉 tāsmai {991, 1}. — abhí 3〉 devā́n {809, 4}.
-an 9〉 túbhyam sumnám {248, 4}*. — abhí 2〉 kārám {297, 14}. — prá 3〉 vas {559, 1}.
-a [-ā] 2〉 vibhāvaso {379, 7}. — 4〉 divé pṛthivyaí {288, 2}
agnáye {643, 24}
pitukṛ́ttarebhias {902, 5}. — 5〉 arkám {938, 9}* (ganapate). — 6〉 asmai bráhma {915, 3}. — abhí 2〉 gíras {974, 3}. — 3〉 índram {463, 1}
{491, 6}
indrāgnī {660, 4}. — prá 3〉 agnáye {247, 1}. — 4〉 váruṇāya bráhma {439, 1}. — 6〉 yajñám marúdbhias {406, 5}. — abhí prá índram {678, 4}
{1018, 1}.
-atu 3〉 bṛ́haspátis {862, 5} (sā́mabhis).
-ata [-atā] 3〉 {80, 9}. — 4〉 indrāya {84, 5}
ajárebhyas {920, 7}. — 6〉 tád asmai {208, 1}
sómāya gāthám {723, 4}
índrāya śūṣám {922, 2}. — 7〉 púram ná (índram) {678, 8}. — 9〉 índram stotṛ́bhyas {702, 26}
nṛmṇám śárdhāya {408, 1}
páyas nas {890, 9}. — abhí 3〉 índram {51, 1}
vā́tam {918, 13}. — prá 2〉 {678, 8}. — 3〉 gaṇā́ya {574, 1}. — 3〉 und 5〉 pā́ntam, víṣṇave {155, 1}. — 4〉 mandíne vácas {101, 1}
asmai gāyatrám {621, 8}
índrāya bráhma {698, 3}*
índrāya śūṣám {959, 1}. — abhí prá índram {285, 4}
{701, 5}.
-antu 5〉 arkám {701, 19}.
-e [1. s. med.] abhí 3〉 nṝ́n {395, 8}.
Imperf. ā́rca (tonlos {120, 3}
{387, 9}):
-at {387, 9}(?). — prá 2〉 {120, 3}.
-an 3〉 {52, 15}*
návagvās {399, 7}. — ánu índram {383, 2}*.
Perf. (schwach) ānṛc:
-cús 3〉 yé {360, 8}. — 5〉 arkám {19, 4}. — 6〉 yásmai arkám {1020, 4}. — úd gā́s AV. 12, 1, 39 (s. o.).
-cus 5〉 arkám {1020, 10}.
-ce sám {160, 4} (s. o.).
Aor. arcasa:
-e [1. s. med.] ábhí 3〉 agním {890, 3}.
Stamm d. Pass. ṛśyá:
-áte 6〉 yā́bhyām gāyatrám {658, 10}.
-ante 6〉 bráhmāṇi yuvábhyām {586, 6}.
Stamm d. Caus. arcaya:
-as 10〉 uṣásam {278, 2} (parallel sū́ryam arocayas).
Part. árcat:
-an 2〉 {80, 1}—_{80, 16}
áṅgirās {265, 7}. — prá 1〉 {265, 8}.
-ate 3〉 {87, 2}
{418, 2}.
-atas [G.] 3〉 víprasya [Page112] {538, 4} substantivisch {544, 5} (bráhmakṛtim).
-antas 2〉 {62, 2} (áṅgirasas). — 3〉 {649, 10}
(vayám) {367, 1}. — 5〉 arkám {85, 2}*. — 8〉 ójas {266, 3}*.
-atas [A.] 3〉 {915, 16}.
Part. d. Pass. ṛcyámāna:
-ā [f.] 5〉 deváhūtis {479, 2}.
-e [du. f.] 7〉 aruṣásya duhitárā {490, 3}.
Inf. ṛcás:
-áse zum Preise {480, 5}
{577, 6}.
Verbale árc, ṛ́c (siehe besonders und vgl. ud-ṛ́c).
√ṛc siehe arc.
ṛ́c, f., 1〉 Lied [von arc 3]
2〉 Glanz [von arc 2] im VS. — Vgl. an-ṛ́c.
ṛ́cam 1〉 {582, 11}.
ṛcā́ 1〉 {164, 39}
{194, 7}
{360, 5}
{381, 4}
{418, 1}. _{418, 4}
{457, 47}
{647, 1}. _{647, 5}
{785, 5}
{931, 8}
{991, 5}.
(ṛcé) 2〉 VS. 〔13, 39〕 par. rucé.
ṛcás [G.] 1〉 {164, 39} (aksáre).
ṛ́cas [N. p.] 1〉 {36, 11}
{398, 14}. _{398, 15}
{916, 9}
{917, 12}.
ṛcā́m 1〉 {897, 11} póṣam.
ṛgbhís 1〉 {226, 12}.
Burnouf
French
*ऋच् ऋच्। ऋचामि 6
p. आनर्च
a1.
आर्चिषम्
f1. अर्चितास्मि। Louer, célébrer, chanter.
-- Ps. अर्च्ये: ब्रह्मान्य् अर्च्यन्ते des prières sont chantées.
Cf. अर्च् et अर्क्।
ऋच् ऋच्
f.
 vers, stance, distique des hymnes du Veda.
Le Ṛg-Veda.
Stchoupak
French
१ ऋच्-
f.
 vers sacré
texte sacré
pl.
 collection des vers du
Ṛgveda
-अ- a. ifc. id.
ऋक्तस् provenant d'une Ṛc.
ऋक्-संहिता-
f.
 texte du Ṛgveda.
°साम- nt. du. vers et mélodies (du Veda).
ऋग्-वेद-
m.
n.
 du premier des quatre Veda.
२ ऋच्-
v. अर्च्-।