| YouTube Channel

ऋच (Rca)

 
Wilson
English
ऋच r. 6th cl. (ऋचति)
1 To praise.
2 To cover, to screen.
Monier Williams Cologne
English
ऋच ifc.
=
 2. ऋ॑च्, verse, sacred verse (cf. त्र्यृच,
&c.
 )
ऋच
m.
N.
 of a king,
VP.
Monier Williams 1872
English
ऋच (at the end of some compounds) = ऋच्
(अस्),
m., N. of a prince, a son of Sunīka.
Macdonell
English
ऋच ṛca,
m.
 —° = ṛc, hymn, verse.
Benfey
English
ऽऋच -ऋच् + अ। A substitute for
ऋच् when being the latter part of a
comp., e. g.
अन्-,
adj.
 Unlearned in
holy texts, Man. 2, 158. त्र्यृच, i. e.
त्रि-,
n.
 A strophe consisting of three
verses, Man. 11, 254.
Lanman
English
ṛca, for ṛc, at end of cpds [1209a, 1315c].
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 ऋच्
मूलधातुः:
 ऋच
धात्वर्थः:
 स्तुतौ
गणः:
 तुदादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 ऋचति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
ऋचँ ऋच स्तुतौ
- ऋचति आनर्च आनृचतुः अर्चिता अर्च्यम् ऋक् अर्द्धर्चः अर्द्धर्चम् अर्चा 22
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ऋच, श नुत्याम् । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(तुदां-परं-सकं-सेट् ।) श ऋचति । आनर्च्च । इति दुर्गादासः ॥
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
ऋचँ ऋच स्तुतौ
- ऋचति क्विप् (द्र0 32178)-ऋक् आनर्च, आनृचुः अर्चिशुचि (उ0 2108) इतीसिः-अर्चिः 23
धातुवृत्तिः
Sanskrit
ऋचँ ऋच (अर्थः) स्तुतौ
( ऋचति ) इत्यादि ऋतिवत् ( अर्च्यम्, ) ण्यति "यजयाचऋचप्रवचर्चश्च'' इति कुत्वनिषेधः अत एव कुत्वनिषेधाज्ज्ञापकादृदुपधलक्षणः क्यब्न भवति ( ऋक ) पूर्ववत्क्विप् ऋचो व्याख्यानम् ( आर्चिकम् ) "द्व्यजृद्ब्राह्मण'' इत्यादिना भवव्याख्यानयोष्ठक् ऋचोऽर्द्धम् ( अर्द्धर्चम् ) "अर्द्धं नपुंसकम्'' इत्येकदेशिनार्द्धशब्दस्य षष्ठीसमासः "ऋक्पूरब्धूः'' इत्यादिनाऽकारः समासान्तः "अर्द्धर्चाः पुंसि च'' इति पुंनपुंसकयोरयम् अनृचो माणवको ज्ञेयो बह्वृचश्चरणाख्यायामिति विशेषे अकारप्रत्ययस्य स्मरणाद् (अन्वृकं साम, बह्वृकं सूक्तम् ) इत्यादौ शेषलक्षणः कबेव भवति ऋक् च साम च (ऋक्सामे) "अचतुर'' इत्यादिना द्वन्द्वे ऽच् समासान्तः "नस्तद्धित'' इति साम्नष्टि लोपः 22
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ऋच दीप्तौ”@} 2 ‘स्तुतौ’ इत्यपि पाठः।
‘वियोजनेऽर्चयेदर्चेद् यौ, स्तुतावृचतीत्यृचेः।’ 3 इति देवः।
अर्चकः-र्चिका, अर्चकः-र्चिका, अर्चिचिषकः-षिका
अर्चिता-त्री, अर्चयिता-त्री, अर्चिचिषिता-त्री
4 ऋचन्-ती, 5 अर्चयन्-न्ती, अर्चिचिषन्-न्ती
अर्चिष्यन्-न्ती-ती, अर्चयिष्यन्-न्ती-ती, अर्चिचिषिष्यन्-न्ती-ती
-- अर्चयमानः, अर्चयिष्यमाणः
-- ऋक्-ऋचौ-ऋचः
-- -- ऋचितम्-तः-तवान्, अर्चितम्-तः, अर्चिचिषितः-तवान्
6 ऋचः, अर्चः, अर्चिचिषुः, अर्चिचयिषुः
अर्चितव्यम्, अर्चयितव्यम्, अर्चिचिषितव्यम्
7 अर्चनीयम्, अर्चनीयम्, अर्चिचिषणीयम्
8 अर्च्यम्, अर्च्यम्, अर्चिचिष्यम्
ईषदर्चः, दुरर्चः, स्वर्चः
-- -- ऋच्यमानः, अर्च्यमानः, अर्चिचिष्यमाणः
अर्चः, अर्चः, अर्चिचिषः
अर्चितुम्, अर्चयितुम्, अर्चिचिषितुम्
ऋक्तिः, अर्चना, अर्चिचिषा, अर्चिचयिषा
अर्चनम्, अर्चनम्, अर्चिचिषणम्
9 अर्चित्वा, अर्चयित्वा, अर्चिचिषित्वा
समृच्य, समर्च्य, समर्चिचिष्य
अर्चम् २, अर्चित्वा २, अर्चम् २, अर्चयित्वा २, अर्चिचिषम् २
अर्चिचिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (११९)
02
=>
 (६-तुदादिः-१३०२। अक। सेट्। पर।)
03
=>
 (श्लो-५५)
04
=>
 [[३। ‘तुदादिभ्यः शः’ (३-१-७७) इति शः विकरणप्रत्ययः। शप्रत्ययस्य ‘सार्वधातुक- मपित्’ (१-२-४) इति ङिद्वद्भावात् धातोः गुणो न।]]
05
=>
 [[आ। ‘चर्चन्ती कटु झर्झती बुधजनं दोषं त्वचित्वर्चती नित्यं भूपतिमुब्जनोज्झितमना यत्रास्त खत्या सुखम्।।’ धा। का। २-७३।]]
06
=>
 [[४। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः’ (३-१-१३५) इति कः।]]
07
=>
 [पृष्ठम्०१२०+ २४]
08
=>
 [[१। ‘यजयाचरुचप्रवचर्चश्च’ (७-३-६६) इति ण्यति परतः कुत्वनिषेधसामर्थ्यात् ‘ऋदुपधाच्चाकॢपि--’ (३-१-११०) इति प्राप्तं क्यपं बाधित्वा ण्यदेव।]]
09
=>
 [[२। ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) इति कित्त्वनिषेधाल्लघूपधगुणः।]]