ऊष (USa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 ऊष r. 1st cl. (ऊषति) To be diseased or disordered.

 ऊष m.
  (-षः) Salt-ground,  soil impregnated with saline particles.
	 n.
  (-षं)
Dawn,  day-break.
	 f.
  (-षा) The wife of ANIRUDDHA.
 E.
  ऊष् to be or
make sick,  क affix,  fem.  टाप्: see उषा.

Capeller Eng

English

 ऊ॑ष m.
  ऊषा & ई f.
  alkaline earth.

Yates

English

 ऊष (षः) 1.
m.
  Salt ground.
n.
  Dawn. 
f.
  Wife of Aniruddha.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   ऊष  USa  f.
   sterile soil   
   ऊष  USa  m.
   salt ground    
   ऊष  USa  m.
   Malaya mountain   
   ऊष  USa  m.
   soil impregnated with saline particles    
   ऊष  USa  m.
   dawn   
   ऊष  USa  m.
   cleft    
   ऊष  USa  m.
   daybreak   
   ऊष  USa  m.
   hole    
   ऊष  USa  m.
   cavity of the ear    

Wilson

English

 ऊष r. 1st cl. (ऊषति) To be diseased or disordered.

 ऊष
m.
  (-षः) Salt ground,  soil impregnated with saline particles.
n.
 
(-षं) Dawn,  day-break.
f.
  (-षा) The wife of ANIRUDDHA.
E.
  ऊष to be or make sick,  क affix,  fem.  टाप्: see उषा.

Apte

English

ऊषः [ūṣḥ],  [ऊष्-रुजायाम्-क]

Salt ground
 saline earth
 कौशेयाविकयोरूषैः (शौचं विधीयते) Ms.*
  5.12.

An acid.

A cleft,  fissure.

The cavity of the ear.

The Malaya mountain. 

Dawn,  daybreak (-षम् according to some).

Semen.  -षी Saline earth
 भस्मन्हुतं कुहकराद्धमिवोप्तमूष्याम् Bhāg.*
  1.15.21.

Apte 1890

English

 ऊषः [ऊष्-रुजायां-क] 1 Salt ground. 
2 An acid. 
3 A cleft,  fissure. 
4 The cavity of the ear. 
5 The Malaya mountain. 
6 Dawn,  daybreak (
षं according to some). 
7 Semen. 
षी Saline earth. 

Monier Williams Cologne

English

 ऊ॑ष m.
  (√ उष्,  BRD.
 
 √ ऊष्,  T.
 ),  salt ground,  soil impregnated with saline particles,  TS.
 
 AitBr.
   iv,  27,  9
 ŚBr.
  
 Mn.
   v,  120
 Suśr.
  &c.
   (according to the Brāhmaṇas also ‘cattle’)

 a cleft,  hole,  L.
 

 the cavity of the ear,  L.
 

 the Malaya mountain,  L.
 

 dawn,  daybreak,  L.
  (in the latter sense also n.
 ,  W.
 )

 ऊ॑ष f(आ and ई). soil impregnated with saline particles,  sterile soil,  KātyŚr.
  
 BhP.

Monier Williams 1872

English

 ऊष ऊष,  अस्,  m. (fr. rt. 1. उष् or fr. ऊष्
above ?),  salt ground,  soil impregnated with saline par-
ticles
 a cleft,  a hole
 the cavity of the ear
 dawn,  day-
break (in the latter sense neut. according to some)
 the
mountain Malaya
 (ई),  f. soil impregnated with saline
particles or not fertile.
—ऊष-पुट,  अम्,  n. particles
of salt wrapped up in paper.
—ऊष-वत्,  आन्,  अती,  अत्, 
consisting of saline soil.

Macdonell

English

 ऊष ū́ṣ-a,  m.
  alkaline earth: -ṇa,  n.
  pepper
 🞄-rá,  a.
  impregnated with salt
 n.
  barren land.

Benfey

English

 ऊष ऊष, 
 I. m.
  Saline earth,  Man. 
5,  120.
 II. f.
  षी,  Salt ground, 
Bhāg. P. 1,  15,  21.

Apte Hindi

Hindi

ऊषः
पुं*
  - ऊष्+क
रिहाली धरती

ऊषः
पुं*
  - ऊष्+क
अम्ल

ऊषः
पुं*
  - ऊष्+क
"दरार,  तरेड़"

ऊषः
पुं*
  - ऊष्+क
कर्णविवर

ऊषः
पुं*
  - ऊष्+क
मलय पर्वत

ऊषः
पुं*
  - ऊष्+क
"प्रभात,  पौ फटना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

ऊष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರಳು ಮಣ್ಣು /ಚೌಳು ಮಣ್ಣು
निष्पत्तिः - > ऊष (रुजायाम्) - "कः" (३-१-१३५)
प्रयोगाः - > "कौशेयाविकयोरूषैः कुतपानामरिष्टकैः"
उल्लेखाः - > मनु० ५-१२०
ऊष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಿವಿಯ ರಂಧ್ರ
ऊष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಲಯ ಪರ್ವತ
ऊष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾತಃಕಾಲ
ऊष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಂಧ್ರ /ಬಿಲ
विस्तारः - > "ऊषः क्षारमृत्तिकायां प्रभातेऽपि पुमानयम् । तत्सन्धायाञ्च रन्ध्रे च चन्द्रनाद्रौ स्रवोबिले" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 Uza {% m. %} 1. An acid
the cavity of the ear
dawn,  day-break
the Malaya mountain
saline earth.

Bopp

Latin

 ऊष m. solum salsum. AM.

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  ऊष्
मूलधातुः:
   ऊष
धात्वर्थः:
  रुजायाम्
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  ऊषति
अनुबन्धादिविशेषः:
  ऊषरः-क्षारभूमिः

धातुप्रदीपः

Sanskrit

ऊषँ ऊष  रुजायाम् 
- ऊषति । ऊषाञ्चकार । ऊषः । ऊषरम्  684

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मृन्मृत्तिका सा क्षारोषो मृत्सा मृत्स्ना च सा शुभा ॥ ९४० ॥
-wordlist-
 
मृद् (स्त्री),  मृत्तिका (स्त्री),  क्षारा (स्त्री),  ऊष (पुं),  मृत्सा (स्त्री),  मृत्स्ना (स्त्री)

Vedic Reference

English

 Ūṣa in the later Saṃhitās^1 and Brāhmaṇas^2 denotes salt
ground suited for cattle. Cf. Uṣa.
1) Taittirīya Saṃhitā,  v. 2,  3,  2,  etc.
2) Aitareya Brāhmaṇa,  iv. 27
 Sata-
patha Brāhmaṇa,  v. 2,  1,  16,  etc.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 ऊष रोगे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वादिं-परं सकं-सेट् ।) दीर्घादिः । “ऊषति सन्तं खलः” । इतिदुर्गादासः ॥

 ऊषं,  क्ली,
   (ऊष् + क ।) प्रभातम् । इति शब्दरत्नावली ॥

 ऊषः,  पुं,
   क्षारमृत्तिका । इत्यमरः ॥
(यथा मनुः ५ । १२० ।“कौषेयाविकयोरूषैः कुतपानामरिष्टकैः” ।“ऊषैः क्षारमृत्तिकाभिः” इति कुल्लुभट्टः ।कर्णविलम् । चन्दनाद्रिः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 ऊष रुजायाम् भ्वा०
  पर०
  सक०
  सेट् । ऊषति औषीत्ऊषाम् बभूव आस चकार । ऊषितः व्यूषः ऊषणः ।

 ऊष पु०
  ऊष--रुजायां क । १ क्षारे,  २ कर्णरन्ध्ने,  ३ चन्द्र-नाद्रौ च । “कौशेयाविकयोरूषैः” मनुः । “सोषैरुदकगो-मूत्रैः शुध्यत्याविककौषिकम्” या० । तत्र चन्दनाद्रेःविरहितापकत्त्वात् कर्णच्छिद्रस्य अल्पजजादिप्रवेशेन उद्वेग-हेतुत्वात् क्षारमृत्तिकाया मलापहारकत्वात् तथात्वम्इति भेदः । ऊषति अन्धकारं पेचकत् वा । ४ प्रभाते५ रेतसि न०
  । तस्य च क्षारवत्तीव्रत्वात् उष्णत्वाच्च-तथात्वम् । यथा च रेतस ऊषत्वम् तथाह “रेतोवा ऊषाः प्रजननं तदेनं प्रजनन आभजत्येतद्ध वैपितरः प्रजननाभक्ता भवन्ति यदेषां प्रजाभवति” शत०ब्रा० १३,  ८,  १,  १४ । ५ क्षारमृत्तिकायां स्त्री

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

ऊषँ ऊष  रुजायाम्
- ऊषति  ऊषः क्षारमृत्तिका  ऊष्मा,  ऊषणम् मरिचम्  त्र्यूषणं त्रिकटुकम्  662

धातुवृत्तिः

Sanskrit

ऊषँ ऊष  (अर्थः)  रुजायाम्
(ऊषति ऊषां चकार ऊषिषति मा भावानूषिषत् ) णिलोपस्य स्थानिवत्त्वात् षिशब्दस्य द्विर्वचनम् (ऊषः) घञ् (ऊषरः) "ऊषशुषिमुष्कमशो रः'' मत्वर्थे रः (ऊषयति) उष दाह इति अग्रे ह्रस्वोपधः  670

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“ऊष रुजायाम्”@} 2 ‘ऊठ उपघाते’ 3 इति धातुवत् सर्वाणि रूपाणि ज्ञेयानि। 
 4 ऊष्मा,  5 ऊषणम् ऊषः 6 = पचाद्यच्। 
 7
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (११५)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-६८३। सक। सेट्। पर।)
 03 =>
  (११०)
 04 =>
  [[३। ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते’ (३-२-७५) इति मनिन्प्रत्यये ‘नेड् वशि कृति’ (७-२-८) इतीण्णिषेधः। ऊष्मा = उष्णम्।]]
 05 =>
  [[४। ऊषणम् = मरिचम्। व्यूषणं = त्रिकटुकम्-इति क्षीरतरङ्गिण्याम्।]]
 06 =>
  [[आ। ‘शूषन् दृशोरमृतयूषमजूषकत्वं भूषस्यनूषमतिरीषभुजां प्रियः क्ष्माम्।।’ धा। का। १-८६।]]
 07 =>
  [पृष्ठम्०११५+ २६]

Capeller

German

 ऊ॑ष m.
  salzige Erde,  Steppensalz.

Burnouf

French

 ऊष ऊष m.
  (उष्) sol imprégné de matières salines.
-- F. ऊषा la femme d'Aniruddha. -- N. le point du jour
 cf. 
उषस्,  उसा।
ऊषक n.
  l'aurore.
ऊषण n.
  poivre long
 cf.  उषण।
ऊषर a. dont le sol est salé.
ऊषवत् a. mms.

Stchoupak

French

 ऊष-
 m.
  saline,  steppe,  désert 
 -आ- -ई- f.
  -र- nt. id.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.