| YouTube Channel

ऊर्ध्वगः (UrdhvagaH)

 
Apte Hindi
Hindi
ऊर्ध्वगः
वि* ऊर्ध्व-गः -
ऊपर जाने वाला
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) ऊर्ध्वम् उपरि गच्छति ऊर्ध्व+गम्लृ(गतौ)+डः। वा०३.२.४८। १.महान् स्वभावतुङ्गः। ‘योसौ स्वभावतस्तुङ्ग ऊर्ध्वगः परिकीर्तितः’ निरुक्तिः। २.विष्णुः। ‘ऊर्ध्वगः सत्पथाचारःप्राणादः प्रणवः पणः’ वि०स०। ३.ऊर्ध्वगमनवातेन जायमान वातसम्बद्धरोगम् ‘ऊर्ध्वगे रक्तपीते शीतमम्भः प्रशस्यते’ सुश्रुतः। (वि) ४.ऊर्ध्वदिशिगमनम् ‘तपात्यये वारिभिरुक्षिता नवैर्भुवा सहोष्माणममुञ्च दूर्ध्वगम्’ कुमार०५.२३। ४.सदाचारसम्पन्नः। ‘धर्मेन गमनमूर्ध्वं गमनमधस्ताद्भवत्यधर्मेण’ सा०का०४४। ५.उत्थानम्, ऊर्ध्वदेशगमनम्