| YouTube Channel

ऊर्ण (UrNa)

 
Capeller Eng
English
ऊर्ण
m.
N.
 of a Yakṣa
n.
 &
f.
 ऊ॑र्णा wool, a spider's
thread.
Apte
English
ऊर्णम् [ūrṇam], [ऊर्णु-ड
Uṇ.*
 5.47]
Wool.
A woollen cloth.
Comp.
 -नाभः, -नाभिः -भी, -पटः, -वाभिः a spider
यस्तूर्णनाभ इव तन्तुभिः Śvet.6.1
यथोर्णनाभिः सृजते गृह्णते च Muṇḍ.
Up.*
 1.1.7. विश्वं सृजसि पास्यत्सि क्रीडन्नूर्णपटो यथा
Bhāg.*
 4.6.43. -म्रद -दस्
a.
 soft as wool. ऊर्णम्रदाः पृथिवी दक्षिणावते
Av.*
 18.3.49.
Apte 1890
English
ऊर्णं [ऊर्णु-ड Uṇ. 5. 47] 1 Wool.
2 A woollen cloth.
Comp.
नाभः,
पटः,
वाभिः a spider.
म्रद,
दस् a. soft as wool.
Monier Williams Cologne
English
ऊर्ण
n.
 (in some compounds
=
 ऊ॑र्णा below) wool
ऊर्ण
m.
N.
 of a Yakṣa,
BhP.
Monier Williams 1872
English
ऊर्ण ऊर्ण, अम्, आ, n. f. (fr. rt. वृ, to cover,
and connected with rt. ऊर्णु next col.), wool
(आ), f.
a circle of hair between the eyebrows
N. of the wife
of Citra-ratha and mother of Samrāj
[cf. Lat. villus,
vellus
Goth. vulla
Old Germ. wolla
Mod. Germ.
Wolle
Eng. wool
Lith. wilna
Russ. vòlna
Gr.
ἔρος, ἐρέα, εἶρος, εἴριον
Hib. olaun.]
—ऊर्ण-
नाभ, अस्, m. a spider (as having wool on the navel
or belly)
N. of a son of Dhṛta-rāṣṭra
of a Dānava.
—ऊर्ण-पट, अस्, m. a spider.
—ऊर्ण-म्रदस्, आस्,
आस्, अस्, or ऊर्ण-म्रद, अस्, आ, अम्, soft as wool.
—ऊर्ण-वाभि, इस्, m. a spider (‘wool-weaver?
’ per-
haps the original form of ऊर्ण-नाभि, derived from
an obsolete rt. वभ्, to weave).
—ऊर्णा-देश, अस्,
m., N. of a country.
—ऊर्णा-पिण्ड, अस्, m. a ball
of wool.
—ऊर्णा-मय, अस्, ई, अम्, woollen, made of
wool.
—ऊर्णा-वत्, आन्, अती, अत्, woollen
(आन्), m.,
N. of a man.
—ऊर्णा-वल, अस्, आ, अम्, woollen.
—ऊर्णा-सूत्र, अम्, n., Ved. a thread of wool.
—ऊर्णा-स्तुका, f., Ved. a tuft of wool.
Macdonell
English
ऊर्ण ūr-ṇa,
n.
 wool (—°)
-nābha, -nā́bhi,
m.
 🞄spider
-mrada, -mradas,
a.
 soft as wool
🞄-vā́bhi,
m.
 spider.
Benfey
English
ऊर्ण ऊर्ण, i. e. वृ + न,
n.
 , and
f.
 णा,
Wool, MBh. 2, 1847.
--
Comp.
 कर्णोर्ण,
i. e.
कर्ण-,
adj.
 having wool near the
ears, Bhāg. P. 4, 6, 21. पत्रोर्ण, i. e.
पत्र-,
n.
 1. Wove silk. 2. A garment
of wove silk. -- Cf. Goth. vulla
A.S.
wull
Lat. vellus, οὖλος.
Apte Hindi
Hindi
ऊर्णम्
नपुं*
 - ऊर्णु+ड
ऊन
ऊर्णम्
नपुं*
 - ऊर्णु+ड
ऊनी वस्त्र
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ऊर्ण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಣ್ಣೆ
ऊर्ण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಣ್ಣೆಬಟ್ಟೆ
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > ऊर्णास्त्यस्य कारणत्वेन
L R Vaidya
English
UrRa {% n. %} A woolen cloth.
Indian Epigraphical Glossary
English
ūrṇa (EI 8), a mark between the brows of the Buddha.
Lanman
English
ūrṇa, n., and ū́rṇā, f. wool. [‘cover, ’ √1vṛ,
‘cover’ (cf. 712): cf. εἶρος, *ἐ-ϝρ-ος, Lat.
vellus, Goth. vulla, Eng. wool.]
Kridanta Forms
Sanskrit
उर्व् (उ꣡र्वीँ꣡ हिंसार्थः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = ऊर्वणम्
अनीयर् = ऊर्वणीयः - ऊर्वणीया
ण्वुल् = ऊर्वकः - ऊर्विका
तुमुँन् = ऊर्वितुम्
तव्य = ऊर्वितव्यः - ऊर्वितव्या
तृच् = ऊर्विता - ऊर्वित्री
क्त्वा = ऊर्वित्वा
ल्यप् = प्र ऊर्व्य
क्तवतुँ = ऊर्णवान् - ऊर्णवती
क्त = ऊर्णः - ऊर्णा
शतृँ = ऊर्वन् - ऊर्वन्ती
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ऊर्ण्ण
न०
 ऊर्णा अस्त्यस्य कारणत्वेन अर्श० अच् । मेषलोमर-चितवस्त्रादौ “ऊर्ण्णञ्च राङ्कवं चैव कीटजं पट्टजंतथा । कुटीकृतं तथैवात्र कमलानां सहस्रशः ।श्लक्ष्णं वस्त्रमकार्पासमाविकं मृदु चाजिनम्” भा० स०५० अ० । २ मेषलोम्नि स्त्री । “माङ्गल्योर्णावलयिनि पुरःपावकस्योच्छिखस्य” रघुः “कार्पासकीटजोर्णानां द्विश-फैकशफस्य च” मनुः । ३ ललाटस्थचिह्नभेदे उर्ण्णाशब्देउदा० । स च चक्रवर्त्तित्वसूचकः भ्रूद्वयमध्यगतमृणालतन्तुसूक्ष्मांशुनिभः प्रशस्तायतः । नरलक्षणशब्देवक्ष्यते ।
Grassman
German
(ūrṇa), n., die Wolle, enthalten in úrṇa-mradas, s. ū́rṇā.
Burnouf
French
ऊर्ण ऊर्ण pp. de उर्व्।