| YouTube Channel

ऊरुः (UruH)

 
Apte
English
ऊरुः [ūruḥ],
m.
 [ऊर्णु-कर्मणि कु नुलोपश्च
Uṇ.*
 1.3]
The thigh
ऊरू तदस्य यद्वैश्यः
Rv.*
 1.9.12
Ms.*
 1.31, 87
R.*
 12.88
(at the end of
fem.
 compounds the form is ˚रुः or ˚रूः, but more usually the latter
रम्भोरूः, वामोरूः करभोरु
Voc.
 ).
Comp.
 -अङ्गम् Fungus, mushroom. -अष्ठीवम [ऊरू च अष्ठीवन्तौ च
P.
V.*
 4.77] thigh and knee.-उद्भव
a.
 born or sprung from the thigh
ऊरूद्भवा नरसखस्य मुनेः सुरस्त्री
V.*
 1.4. -ग्लानिः
f.
 weakness of the thigh. -ग्रहः, -ग्राहः
=
 ˚स्तम्भः q. v. -ज, -जन्मन्, -संभवa. sprung from the thigh.
m.
 a Vaiśya. -दध्न, -द्वयस, -मात्र
a.
 as high as or reaching the thighs, knee-deep
P.*
 5.2.37. -पर्वन्
m.
 ,
n.
 the knee. -फलकम् the thigh-bone, hip-bone
Y.*
 3.87. -भिन्न
a.
 having a rent in the thigh
see -न्नी
f.
P.
 IV.* 1.52. -स्कम्भः, -स्तम्भः paralysis of the lower extremities, rheumatism of the thigh. करिणीवोरुस्तम्भविधृता K. (-म्भा) the plantain tree.
Apte Hindi
Hindi
ऊरुः
पुं*
 - "ऊर्णु+कु, नुलोपः"
जंघा
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) ऊर्णुञ्(आच्छादने)+कुः। उ०१.३०, नुलोपश्च । अङ्कः। ‘रम्भागर्भयुगं तवोरुयुगलं बाहू मृणालोपमौ’ रत्ना०३.११। स्त्रियां उपमानपूर्वपदे समासान्ते ऊङ्प्रत्ययः। ‘करभोरूः, रम्भोरूः।’
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 ऊरुः, सक्थि, जङ्घा, भषत्, जाङ्घनि
noun
अवयवविशेषः, जानूपरिभागः।
"ध्रुवः पितुः ऊरौ उपवेष्टुम् ऐच्छत्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ऊरुः,
पुं,
 (ऊर्णूयते आच्छाद्यते इति । ऊर्णू +(ऊर्णोतेर्नुलोपः । १ । ३१ । इति उणादिसूत्रेणकर्म्मणि कुः नुलोपश्च ।) जानूपरिभागः । उरत्इति भाषा । तत्पर्य्यायः । सक्थि २ । इत्यमरः ॥
(यथा, साहित्यदर्पणे ।“भुवनत्रितये न बिभर्त्ति तुलामिदमूरुयुगं नचमूरुदृशः” ।“भुजमूर्द्ध्वोरुबाहुल्यादेकोऽपि धनदानुजः” ।इति रघुः । १२ । ८८ । तथा मनुः । १ । ३१ ।“लोकानान्तु विवृद्ध्यर्थं मुखबाहूरुपादतः” ॥
)