उस्र (usra)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishउस्र - usra - - brightness
उस्र - usra - - cow
उस्र - usra - - morning light
उस्र - usra - - daybreak
उस्र - usra - - ox
उस्र - usra - - bull
उस्र - usra - - ray of light
उस्र - usra - - sun
उस्र - usra - - day
Wilson
EnglishApte
Englishउस्र [usra],
Relating to, or seen in, the morning.
Bright, shining.
स्रः A ray (of light), beam
सर्वैरुस्रैः समग्रैस्त्वमिव नृपगुणैर्दीप्यते सप्तसप्तिः 2.13
4.66
5.31, 34. शीर्षपुष्पोच्छ्रितैरुस्रैरुत्तंसितशिरोरुहाम्
Parṇāl. 4.36.
A bull
6.12.4.
A god.
The sun.
A day.
The two Aśvinīkumāras
2.39.3.
स्रा Morning, dawn.
Light
bright sky.
A cow
स्वयमुस्राश्च दुह्यन्ते * 12.263.31.
The earth. -धन्वन् having a bright bow. of Indra. -यामन् going out early in the morning (as the Aśvins)
7.74.1.
Apte 1890
Englishउस्र a. 1 Relating to, or seen in, the morning.
2 Bright, shining.
स्रः 1 A ray (of light), beam सर्वैरुस्रैः समग्रैस्त्वमिव नृपगुणैर्दीप्यते सप्तसप्तिः M. 2. 13
R. 4. 66
Ki. 5. 31, 34.
2 A bull.
3 A god.
4 The sun.
5 A day.
6 The two Aśvini-kumāras.
स्त्रा 1 Morning, dawn.
2 Light
bright sky.
3 A cow.
4 The earth.
Comp.
धन्वन् a. having a bright bow. (
m.) N. of Indra.
यामन् a. going out early in the morning (as the Aśvins).
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
English1. उस्र, अस्, आ, अम्, Ved. relating to or seen in the
morning
bright
shining
clear
(Sāy. उत्सरण-
शील) rising on high
(अस्), m. a ray of light
(आ),
f. morning light, dawn, morning
light, bright sky.
—उस्र-धन्वन्, आ, m. having a bright bow
an
epithet of Indra.
—उस्र-यामन्, आ, आ, अ, Ved. going
out in the early morning light (as the carriage of the
Aśvins)
going out at daylight.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiउस्रः
- "वस्+रक्, संप्र*"
"किरण, रश्मि"
उस्रः
- "वस्+रक्, संप्र*"
साँड़
उस्रः
- "वस्+रक्, संप्र*"
देवता
Shabdartha Kaustubha
Kannadaउस्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಶ್ಮಿ /ಕಿರಣ
निष्पत्तिः - > वस (निवासे) - "रक्" (उ० २-१३)
प्रयोगाः - > "उस्राणां व्यभिचरतीव सप्तसप्तेः पर्यसन्निव निचयः सहस्रसङ्ख्याम्"
उल्लेखाः - > किरा० ५-३४
उस्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರವಾಹ /ನೀರು ಹರಿಯುವಿಕೆ
विस्तारः - > "उस्रः स्रवः प्रस्रवणम्" - अभि० चि० ।
उस्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎತ್ತು /ವೃಷಭ
L R Vaidya
EnglishLanman
Englishusrá, a. bright
of or pertaining to the
dawn
as f., usrā́, dawn. [√1vas, ‘light
up, ’ 252, 1188, 181a: w. us-rā́, cf. Old
Germanic Aus-t-rō, a goddess of the (year-dawn,
i. e.) spring-light, and AS. Eos-t-ra,
the name of whose festival, easter, ‘Easterday,
’ occurring in April, was transferred
to the Christian festival that replaced it
for t between s and r, see under svasṛ:
see uṣ and uṣas.]
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritरोचिरुस्ररुचिशोचिरंशुगो ज्योतिरर्चिरुपधृत्यभीशवः ।
प्रग्रहः शुचिमरीचिदीप्तयो धामकेतुघृणिरश्मिपृश्नयः ॥ ९९ ॥
पाददीधितिकरद्युतिद्युतो रुग्विरोककिरणत्विषित्विषः ।
भाःप्रभावसुगभस्तिभानवो भा मयूखमहसी छविर्विभा ॥ १०० ॥
रोचिस् (क्ली), उस्र (पुं), रुचि (स्त्री), शोचिस् (क्ली), अंशु (पुं), गो (पुंस्त्री), ज्योतिस् (क्ली), अर्चिस् (स्त्रीक्ली), उपधृति (पुं), अभीशु (पुं), प्रग्रह (पुं), शुचि (पुं), मरीचि (पुंस्त्री), दीप्ति (स्त्री), धामन् (क्ली), केतु (पुं), घृणि (पुं), रश्मि (पुं), पृश्नि (पुंस्त्री), पाद (पुं), दीधिति (स्त्री), कर (पुं), द्युति (स्त्री), द्युत् (क्ली), रुच् (क्ली), विरोक (पुं), किरण (पुं), त्विषि (स्त्री), त्विष् (स्त्री), भास् (पुंस्त्री), प्रभा (स्त्री), वसु (पुं), गभस्ति (पुं), भानु (पुं), भा (स्त्री), मयूख (पुं), महस् (क्ली), छवि (स्त्री), विभा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritरोचिस्
रोचिस्, शोचिस्, अभीशु, प्रद्योत, गभस्ति, रश्मि, घृणि, किरण, रुचि, रुच्, दीधिति, दीप्ति, द्युति, प्रभा, भा, विभा, भास्, उस्र, धामन्, वसु, केतु, मरीचि, प्रग्रह, उपधृति, वृष्णि, मयूख, अंशु, भानु, कर, पाद, विरोक, गो
रोचिः शोचिरभीशुः प्रद्योतगभस्तिरश्मिघृणिकिरणाः ।
रुचिरुग्दीधितिदीप्तिद्युतिप्रभाभाविभाभासः ॥ ३८ ॥
उस्रधामवसुकेतुमरीचिप्रग्रहोपधृतिवृष्णिमयूखाः ।
अंशुभानुकरपादविरोका गाव इत्यभिहितास्तु समानाः ॥ ३९ ॥
verse 1.1.1.38
page 0006
नाममाला
Sanskritदीधिति, भानु, उस्र, अंशु, गभस्ति, किरण, कर, पाद, रुचि, मरीचि, भास्, तेजस्, अर्चिस्, गो, द्युति, प्रभा, दीप्ति, ज्योतिस्, महस्, धामन्, रश्मि, ऊर्ज, विभावसु
दीधितिर्भानुरुस्रोंऽशुर्गभस्तिः किरणः करः ।
पादो रुचिर्मरीचिर्भास्तेजोऽर्चिर्गौर्द्युतिः प्रभा ॥ ४५ ॥
दीप्तिर्ज्योतिर्महो धाम रश्मिरूर्जो विभावसुः ।
verse 0.1.1.45
page 0023
Vedic Reference
EnglishUsra, m.
Usrā, f.
Usrika, m.
Usriya, m.
Usriyā, f. All
these words denote a ‘bull’ or a ‘cow, ’ occurring frequently in
the Rigveda, ^1 and sometimes later, ^2 but usually with some
reference to the morning light. In some passages the sense is
doubtful. See Go.
1) Usra, Rv. vi. 12, 4
usrā, i. 3, 8
viii. 75, 8
96, 8
ix. 58, 2, etc.
usrika, i. 190, 5
usriya, v. 58, 6 (with
vṛṣabhaḥ)
ix. 74. 3
usriyā, i. 153, 4
180, 3
ii. 40, 2, etc. In ix. 70, 6,
usriya is applied to a calf
and in
ix. 68, 1
93, 2, usriyā means ‘milk.’
2) Usrau dhūrṣāhau, Vājasaneyi Saṃ-
hitā, iv. 33
usrā, Av. xii. 3, 37
usriya,
Av. i. 12, 1
usriyā, Av. ix. 4, 1
Vājasaneyi Saṃhitā, xxxv. 2. 3. In
Av. v. 20, 1
28, 3, it means ‘cow-
hide, ’ or perhaps in v. 28, 3, ‘milk.’
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritउस्रः, (वस + “स्फायितञ्चिवञ्चिशकिक्षिपीति” ।२ । १३ । उणादिसूत्रेण रक् ।) वृषः । (यथा, ऋग्वेदे । ६ । १२ । ४ ॥
“वन्वन्क्रत्वानार्वोस्रः पि-तेव” । “उस्रः वृषभः” । इति भाष्यम् ॥
) रश्मिः ।इति मेदिनी ॥
(यथा रघुः । ४ । ६६ ।“शरैरुस्रैरिवोदीच्यानद्धरिष्यन् रसानिव” ।लताभेदः । सूर्य्यः । यथा, ऋग्वेदे । ३ । ५८ । ४ ।“प्र मित्रासो न ददुरुस्रो अग्रे” । “वसति नभ-सीत्युस्रः सूर्य्यः” । इति भाष्यम् । अश्विनीपुत्त्रौ ।यथा तत्रैव । ४ । ४५ । ५ ॥
“अग्रय उस्रा जरन्ते प्रतिवस्तोरश्विनौ” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritउस्र वसन्ति रसा अत्र वस--रक् नि० न षत्वम् । १ कि-रणे, सूर्य्यकिरणानां जलाकर्षकत्वेन रसवत्त्वात्तथात्वम् ।२ अन्येषां यथायथं रसवत्त्वम् बोध्यम् । २ वृषे । ३ सुरभ्यां४ लतायां ५ पृथिव्यां च स्त्री निरु० । देवमात्रे उज्ज्व०“उस्रावेतं धूर्षाहौ” यजु० ४, ३३ । “उस्रौ अनड्वाहौ”वेददी० “क्रत्वा नार्वोस्रः पितेव” ऋ० ६, १२, ४ । “उस्रौवृषभः” भा० “शरैरुस्रैरिवोदीच्यान्नुद्धरिष्यन् रसानिव” रघुः“यो धर्त्ता भुवनानां य उस्राणामपीछा” ऋ० ८, ४१, ५ ।७ सूर्ये “प्रमित्रासो न ददुरुस्रो अग्रे” ३, ५८, ४ ।“वसति नभसीत्युस्रुः सूर्य्यः” भा० । सूर्य्यरश्मिसम्पर्कात्८ दिवसे च । “वसुमाँ उस्रयामा” ऋ० ७, ७१, ४, उस्र-यामा दिवसं प्रति गन्ता” भा० उस्रमिच्छति उस्रीयति“उस्र्योमाङ्क्षाटः प्रतिषेधः” वार्त्ति० लङादौ नाट उस्री-त्युक्तेः षत्वाभावश्च ओस्रीयत् । ९ सहवासिनोः अश्विनी-कुमारयोः द्वि० व० । “अग्नयः उस्रा जरन्ते” ऋ० ४, ४, ५, ५, उस्रा सहनिवसन्तावश्विनीसुतौ” भा० ।
Grassman
Germanusrá, a., 1〉 röthlich glänzend, morgendlich [von 1. vas]
2〉 m., Stier (von der rothen Farbe benannt)
3〉 usrā́, f., die Morgenröthe
4〉 f., die Kuh (von ihrer rothen Farbe benannt)
5〉 Tageshelle, Tag.
-ás 1〉 von Agni {69, 9}.
-ā [V. d.] 1〉 aśvinā {230, 3}.
-ā́ [d.] 1〉 aśvínā {341, 5}
{503, 1}.
-ā́s [m.] 1〉 devā́s {122, 14}
rāśáyas {705, 8}. — 2〉 {87, 1}.
-ā́ [f.] 3〉 {770, 2}
{861, 4}. — 4〉 {92, 4}.
-ā́s [N. p. f.] 3〉 {71, 2}. — 4〉 {3, 8}
{590, 1}.
-áās [dass.] 4〉 {684, 8}.
-ā́s [A.] 3〉 {214, 2}
{321, 2}
{444, 6}
{585, 5}
{861, 8}
{893, 4}. — 4〉 {297, 13}
{480, 2}
{964, 2}
{995, 1}
{1001, 2}. — 5〉 {493, 15}.
-áās [A.] 3〉 {666, 26}.
-ā́ṇām 3〉 {661, 5} nā́māni.
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.