| YouTube Channel

उष्णवारण (uSNavAraNa)

 
शब्दसागरः
English
उष्णवारण mn. (-णः-णं) An umbrella or parasol, a Chhattah.
E.
 उष्ण heat,
and वृ to screen, affix ल्युट्.
Yates
English
उष्ण-वारण (णः-णं) 1.
m.
n.
 Umbrella.
Spoken Sanskrit
English
उष्णवारण uSNavAraNa
n.
 keeping off the heat
उष्णवारण uSNavAraNa
n.
 parasol
उष्णवारण uSNavAraNa
n.
 chattar
उष्णवारण uSNavAraNa
n.
 umbrella [ keeping off the heat ]
Wilson
English
उष्णवारण
mn. (-णः-णं) An umbrella or parasol, a Catta.
E.
 उष्ण heat, and वृ to screen, affix ल्युट्.
Monier Williams Cologne
English
उष्ण—वारण
n.
 ‘keeping off the heat’, a parasol, chattar,
Kum.
Apte Hindi
Hindi
उष्णवारणः
पुं*
 उष्ण-वारणः -
"छाता, छतरी"
उष्णवारणम्
नपुं*
 उष्ण-वारणम् -
"छाता, छतरी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उष्णवारण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೊಡೆ /ಛತ್ರಿ
निष्पत्तिः - > वृञ् (वरणे) + णिच् - "ल्युः" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > उष्णं वारयति
प्रयोगाः - > "यदर्थमम्भोजमिवोष्णवारणं कृतः तपःसाधनमेतया वपुः"
उल्लेखाः - > कुमा० ५-५२
L R Vaidya
English
uzRa-vAraRa {% m.n. %} an umbrella, a parasol, K.S.v.52.
नाममाला
Sanskrit
छत्र, आतपत्र, उष्णवारण
कूर्पासं कञ्चुकं छत्रमातपत्रोष्णवारणम् ॥ १९४ ॥
verse 0.1.1.194
page 0090
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उष्णवारणः,
पुं,
क्ली,
 (उष्णमातपं वारयति । उष्ण +वृ + णिच् + ल्युट् ।) छत्रम् । इति हारावली ॥
(यथा, कुमारे ५ । ५२ ।“यदर्थमम्भोजमिवोष्णवारणंकृतं तपःसाधनमेतया वपुः” ।छत्रशब्देऽस्य गुणादिकं ज्ञेयम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उष्णवारण
न०
 उष्णं वारयतिवृ--णिच्--ल्यु ६ त० । आतपत्रे, छत्रे “यदर्थमम्भोजमिवोष्णवारणम्” कुमा० अस्योत्पत्त्या-दिकम् आतपत्रशब्दे ६४९ पृ० उक्तम् । तल्लक्षणंवृह० सं० दर्शितं यथा “निचितं तु हंसपक्षैः कृकवाकु-मयूरसारसानां च । दौकूलेन नवेन तु समन्ततश्छादितंशुक्लम् । मुक्ताफलैरचितप्रलम्बमालाविलं स्फटिकसू-लम् । षड्ढस्तशुद्धहैमं नवपर्व नगैकदण्डं च । दण्डार्ध-विस्तृतं तत् समावृतं रत्नविभूषितमुदग्रम् । नृपतेस्तदात-पत्रं कल्याणकरं विजयदं च । युवराजनृपतिपत्न्याःसेनापतिदण्डनायकानां च । दण्डोऽर्धपञ्चहस्तः समपञ्च-कृतार्धविस्तारः । अन्येषामुष्णघ्वं प्रसादपट्टैर्विभूषितशिर-स्कम् । व्यालम्बिरत्नमालं छत्रं कार्य्यं च मायूरम् ।अत्येषां च नराणामातपवारणं तु चतुरस्रम् ।समवृत्तदण्डयुक्तं छत्रं कार्य्यं तु विप्राणाम्” उष्णघ्नादयोऽप्यत्र । तद्धारणे गुणाः सुश्रुते उक्ता यथा“वर्षानिलरजीघर्महिमादीनां निवारणम् । बल्यं चक्षु-ष्यमौजस्यं शङ्करं छत्रधारणम्” ।