उष्ट्रशिरोधरं (uSTrazirodharaM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritउष्ट्रशिरोधरं, (उष्ट्रस्य शिरोधरः ग्रीवा इव आ-कृतिर्यस्य ।) भगन्दररोगविशेषः । तस्य लक्षणम् ।“प्रकोपनैः पित्तमतिप्रकोपितंकरोति रक्तां पिडकाङ्गदागताम् ।तदाशुपाका हिमपूतवाहिनीभगन्दरन्तूष्ट्रशिरोधरं वदेत्” ॥
इति निदानम् । (अस्य लक्षणं चिकित्साञ्चोक्तवान्वाभटे उत्तरस्थाने २८ अध्याये । अस्य नामान्तर-मुष्ट्रग्रीवः । यथा ।“पित्तादुष्ट्रग्रीवावदुच्छ्रिता ॥
रागिणी तनुरुष्माढ्या ज्वरधूमायनान्विता” ।“उष्ट्रग्रीवस्तु पित्तजः” ।“अग्निना वा भिषक् साधुक्षारेणैवोष्ट्रकन्धरम्” ।सुश्रुतेन निदानस्थाने ४ अध्याये यत् सम्प्राप्ति-पूर्व्वकं लक्षणमस्योक्तं तद्यथा ॥
पित्तन्तु प्रकुपित-मनिलेनाधः प्रेरितं पूर्व्ववदवस्थितं रक्तां तन्वी-मुच्छ्रितामुष्ट्रग्रीवाकारां पिडकां जनयति । सास्य-चोषादीन् वेदनाविशेषान् जनयत्यप्रतिक्रियमाणाच पाकमुपैति व्रणश्चाग्निक्षाराभ्यामिव दह्यतेदुर्गन्धमुष्णमास्रावं स्रवत्युपेक्षितश्च वात्मूत्र-पुरीष-रेतांसि विसृजति तं भगन्दरमुष्ट्रग्रीव-मित्याचक्षते” ॥
इति । * ॥
सुश्रुते चिकित्सितस्थाने८ अध्याये चिकित्सा यथा, --“उष्ट्रग्रीवे क्रियां शृणु ।अथोष्ट्रग्रीवमेषित्वा च्छित्त्वा क्षारं निपातयेत् ।पूतिमांसव्यपोहार्थमग्निरत्र न पूजितः ।अथैनं घृतससृष्टैस्तिलैः पिष्टैः प्रलेपयेत् ॥
बन्धं ततोऽनुकुर्व्वीत परिषेकन्तु सर्पिषा ।तृतीये दिवसे मुक्त्वा यथास्वं शोधयेद्भिषक् ॥
ततः शुद्धं विदित्वा च रोपयेत्तु यथाक्रमं ।उत्कृत्यास्रावमार्गन्तु परिस्राविणि बुद्धिमान् ॥
क्षारेण वा स्रावगतिं दहेद्धुतवहेन वा ।सुखोष्णेनाणुतैलेन सेचयेद्गुदमण्डलम् ॥
उपनाहाः प्रदेहाश्च मूत्रक्षारसमन्विताः ।वामनीयौषधैः कार्य्याः परिषेकाश्च मात्रया” ॥
)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.